Sermaye Piyasalarına Yatırım

Temel ekonomik birimler olarak sayılan hane halkı, özel sektör ve kamu sektörünün finansal piyasalarda yapmış olduğu yatırımlar demektir.

• Kazanç elde etmek
• Risk ve getiri ilişkisi
• Zaman değeri ve faiz
• Portföy çeşitlendirmesi
• Likidite ve işlem maliyetleri
• Mali hedefler ve riske karşı tutum

• Devlet tahvilleri ve hazine bonola­rı
• Banka bonoları
• Finansman bonoları
• Repo (Ters repo)
• Para piyasası fonları

Üçe ayrılır: menkul kıymet­ler, türev araçlar ve diğer sermaye piyasası araçları.

• Vadeli mevduat
• Katılım hesabı
• Döviz
• Altın
• Paylar (Hisse senetleri)
• Hazine bonosu
• Tahvil
• Yatırım fonları

Vadeli mevduat genellikle vade süresi boyunca erişime kapatıldığı için, paranın belirli bir süre boyunca kullanılamayacağı unutulmamalıdır.

Katılım hesabı

• Çeşitlendirme
• Hedge araç olarak kullanımı
• Spekülasyon
• Faiz getirisi
• Güvenli liman

Hedging, bir portföyün toplam riskini azaltmak için başka bir varlığa yatırım yapılması anlamına gelmektedir.

• Değer saklama
• Çeşitlendirme
• Enflasyon karşı koruma sağlaması
• Likit olma
• Arz ve talep dengesi
• Kriz dönemlerinde güvenli liman

• Potansiyel yüksek getiri
• Portföy çeşitlendirmesi
• Kâr payı veya temettü
• Ortaklık hakları
• Likidite
• Enflasyon karşı koruma

• Riskler
• Araştırma ve analiz yapma gereği
• Uzun vadeli yatırım stratejisinin belirlen­mesi
• Yatırımcının riske karşı tutumu

• Vade
• Faiz oranı
• Devlet güvencesi
• Yüksek likidite
• Vergi avantajı

• Düzenli gelir
• Sabit getiri
• Çeşitlendirme
• Tahvil değerinde artış potansiyeli
• Devlet tahvillerinin güvenli liman olarak kullanılması

• Faiz oranları ve faiz riski
• Kredi riski
• Vade
• Vergi durumu

• Profesyonel yönetim
• Portföy çeşitliliği ve esneklik
• Yüksek likidite

• Hisse senedi fonları
• Tahvil ve sabit getirili fonlar
• Denge fonları
• Emtia fonları

• Piyasa riski
• Faiz oranı riski
• Kredi riski
• Likidite riski
• Yönetim riski

Finansal açıdan risk, yatırım yapılan finansal araçların beklenen getirisi ile gerçekleşen getirisi arasındaki fark olarak kısaca tanımlanabilir.

Sistematik risktir.

• Piyasa riski,
• Sektörel risk,
• Politik risk,
• Faiz oranı riski,
• Enflasyon riski,
• Likidite riski,
• Döviz kuru riski.

Sistematik olmayan risktir.

• Şirket özgü riskler (yönetim riski)
• Finansal risk
• Operasyonel risk
• Sektör (endüstri) riski

Basel II uzlaşısı, bankaların sermaye gereksinimlerini belirlemek için kullanılan bir düzenleme ve standartlar setidir. Bu düzenleme, operasyonel risk gibi çeşitli risk türlerini ele alır ve bu risklerin banka sermayesi üzerindeki etkilerini değerlendirir.

• Standart sapma
• Beta katsayısı
• VaR (Value at Risk)
• Stres testleri
• Monte Carlo simülasyonları
• Regresyon analizi

Standart sapma ne kadar büyükse, veri setinin o kadar yayıldığı veya değişken olduğu söylenebilir. Bir veri setinin standart sapması, veri setinin yayılma veya dağılım düzeyi hakkında bilgi sağlar. Daha yüksek bir standart sapma, daha yüksek bir risk seviyesini temsil eder.

Volatilite ne kadar yüksekse, varlık fiyatları o kadar değişkenlik gösterir; volatilite ne kadar düşükse, varlık fiyatları o kadar istikrarlıdır.

• Ekonomide görülen yüksek enflasyon,
• Ekonomik büyümenin çok yavaş olması ve yaşanan resesyonlar,
• Kısa dönemli faiz oranlarında gözlenen yüksek volatilite,
• Büyüme oranlarında gözlenen yüksek volatilite,
• Enflasyon oranlarında gözlenen yüksek vo­latilite,
• Finansal derinliği olmayan veya gelişmekte olan piyasalar.

Piyasa çarpanları (çarpan analizi); hesaplama kolaylığı, şirketler veya sektörler arası karşılaştırma yapmaya imkân vermesi, bir şirkete yaklaşık olarak değer biçmeye yardımcı olması nedeniyle uygulamada sıkça kullanılmaktadır.

Fiyat/Kazanç (F/K) katsayısıdır.

F/K oranı, mevcut pay senedi fiyatının, pay başına kazanç (net gelir veya kâr) ile bölünmesiyle hesaplanır. Formül şu şekildedir: Fiyat/Kazanç Oranı = Pay Fiyatı / Pay Basına Kazanç (HBK)

Piyasa Değeri / Defter Değeri oranı, bir şirketin piyasa değerini (pay senedi fiyatının toplam pay sayısı ile çarpımı) defter değerine (şirketin varlıklarının toplamından borçlarının çıkarılması) oranlayarak hesap­lanır.

Firma Değeri / FAVÖK (Firma Değeri / Faiz, Amortisman, Vergi Öncesi Kâr) oranı, bir şirketin piyasa değerini, faiz, amortisman, vergi öncesi kârına bölünerek hesaplanır. Bu oran, bir şirketin işletme performansını değerlendirmek için kullanılır.

Piyasa Değeri / Satışlar Oranı, bir şirketin piyasa değerini (pay başına fiyatı pay sayısıyla çarpımı) satış gelirlerine oranlayarak hesaplanır.

PEG oranının formülü şu şekildedir:

PEG Oranı = Fiyat/Kazanç Oranı / Beklenen Büyüme Oranı

• Gelecekteki nakit akışlarının tahmini
• İndirgeme oranının belirlenmesi
• Nakit akışlarının indirgenmesi
• Toplam değerin hesaplanması

• Osmanlı Dönemi
• Cumhuriyet Dönemi Öncesi
• İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) Kuruluşu
• Borsa İstanbul’un Kuruluşu

• Pay Piyasası (Hisse Senetleri Piyasası)
• Borçlanma Araçları Piyasası
• Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP)
• Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Pi­yasası

Borsa İstanbul Pay Piyasası’dır.

• Devlet tahvilleri
• Hazine bonoları
• Özel sektör tahvilleri
• Diğer sabit getirili menkul kıymetler

• Endeks vadeli işlem sözleşmeleri
• Döviz vadeli işlem sözleşmeleri
• Emtia vadeli işlem sözleşmeleri
• Opsiyon sözleşmeleri