Denetim — Ünite 5 Soru-Cevap

Bilgiyi yaratmaya, değiştirmeye, saklamaya, kullanmaya, çoğaltmaya, paylaştırmaya, geliştirmeye, bütünleşik ve etkileşimli hâle getirmeye yönelik karmaşık yapının tümü; bilgisayar temelinde işlev gören bilgi teknolojilerini oluşturmaktadır.

BT kontrollerinin iki önemli ögesi, işletme kontrollerinin BT ortamında yapılandırılması ve BT’nin kontrolüdür.

Bilgisayar donanımı, bilgisayar sistemine ilişkin fiziksel ögeler bütünüdür.

• Uygulama yazılımı
• Sistem yazılımı

Uygulama yazılımı(application softtware), kullanıcının özel uygulamalarına ilişkin gereksinimlerini karşılamak üzere hazırlanmış programlardır.

Uygulama programındaki komutları yorumlayarak bunları nasıl yürüteceğini donanıma söyleyen programlar dizisidir.

• Yığın işlem sistemleri
• Çevrim içi sistemler

Genel anlamda, benzer işlemlerin bir araya getirilmesi, gruplanması ve işlenmesidir.

Yığın işlem sisteminin tersine beklemeksizin ve veri biriktirmeksizin işlem yapılmasını öngörür. Bu yaklaşım, işlemlerin bir çevrim içi terminalden doğrudan ana işlem birimine girilmesine dayanır. Çevrim içi donanım birimleri, doğrudan ana işlem biriminin denetimi altında işlev görür.

• Çevrim içi yığın işlem
• Çevrim içi gerçek zamanlı işlem

VTYS, uygulama programları ile veri arasında yer alan bir arabirim olup veriyi yöneten ve kontrol eden bilgisayar programlarından oluşur.

• Verilerin birden fazla yerde gereksizce saklanmasını önler,
• Belirlenmiş olan bir konudaki tüm bilgileri kapsar,
• Bilgilerin çelişmesini önleyerek tutarlılığı sağlar,
• Disk belleğinde tasarruf sağlar,
• Veriye erişimi hızlandırır,
• Kullanıcının öğrenmesi kolaydır.

BT ortamında güvence; iç kontrol sisteminin içinde BT kontrolleriyle sağlanmış olmalıdır. Bu güvence; sürekli kılınmalı, güvenilir ve sürekli kanıt izi sağlamalıdır.

• Kontrol ortamı
• Risk belirlemesi
• Kontrol eylemleri
• Bilgi ve iletişimşim
• İzleme

Bu, bilgisayara bir tür bypass yapmaktır. Denetçi, girdileri ve çıktıları inceleyecek; ancak bu girdilere ilişkin işlemlerin bilgisayarda nasıl yürütüldüğünü ve neye göre çıktı verdiğini inceleyemeyecektir. Bu yaklaşım, bilgisayarı bir kara kutu olarak görmek şeklinde tanımlanmakta olup yetersiz ve sonuçlarına güvenilmeyecek bir denetim yaklaşımıdır.

Denetçi, bilgisayar kullanılan muhasebe sistemleriyle ilgili olarak bilgisayar olgusunu dışlamayan, yani bilgisayarı bir kara kutu olarak görmeyen, bir yaklaşımı benimsemek durumundadır.

Bu uygulama, işletmelerde karşılaşılabilecek olası birçok muhasebe sorununu göz önünde bulunduran denetim programlarından oluşan bir yazılım paketidir.

Bulma (detection) riski, bir denetim yordamının etkinliğinin ve denetçi tarafından uygulanışının bir fonksiyonudur. Başka birdeyişle denetçinin hataları bulma ve ortaya çıkarmada yetersiz kalması riskidir.

• Örgütsel Kontroller

• İşletim Sistemi Kontrolleri
• Veri Kaynağı Kontrolleri
• Sistem Geliştirme Kontrolleri
• Sistem Bakım Kontrolleri
• Bilgi İşlem Merkezi Güvenliği ve Kontrolü
• Veri İletişim Kontrolleri
• Elektronik Veri Değişim Kontrolleri

1. İşletim sistemi, kendini  kullanıcılardan
2. İşletim sistemi, kullanıcıyı  diğer  kullanıcılardan
3. İşletim sistemi, kullanıcılarını  kendilerinden
4. İşletim sistemi, kendisinden korunmuş olmalıdır
5. İşletim sistemi, çevresinden korunmuş olmalıdır