Denetimde Döngü Yaklaşımı I. Satış ve tahsilatla ilgili işletme faaliyetlerinin İşlem döngüsü yaklaşımı denetçinin yapacağı denetime anlaşılması, denetçi açısından öncelikli olarak konu olan finansal tabloları; işlemler, hesap kalemleri gereklidir. (s:166 Tablo 7.1) veya grupları itibarıyla incelemek yerine bu finansal tablo II. Satış faaliyetlerine ilişkin kontrol testleri ve tözel kalemlerini birbirleriyle ilgili işlemlerle birlikte testler (s:167, Şekil 7.3): satışlara ilişkin iç inceleyebilecek şekilde ve finansal bilgilerin güvenirliği kontrollerin yapısı ve işleyişi ile ilgili bilgi konusunda önemli bilgi sağlayan iç kontrollerin toplama (s:167, Tablo 7.2), satışlara ilişkin değerlendirmesinde önemli birer araç olan bölümlere planlanan kontrol riskini değerlendirme (s:169, ayırarak yürütmesidir. Her bir döngü denetim sonunda Tablo 7.3), satışlara ilişkin kontrol testlerinin ve yapılan çalışmaların birleştirilerek sonuçların tözel testlerin kapsamını belirleme (s:170, Tablo değerlendirileceği bir denetim alanı olarak ele alınır. 7.4) şeklinde aşamalı olarak yapılır. Denetçilerin döngüleri belirlerken her bir döngünün III. Satış iade ve indirim işlemlerine ilişkin kontrol kontrol amaçlarını da belirlemesi gerekir. testleri ve tözel testler, denetçinin, önemlilik düzeyleri ve iade ile iskontoların gerçek olup Döngü yaklaşımına göre gerçekleştirilen bir denetimde olmadığı konularını dikkate alarak, , bütün satış döngüdeki işlemler, hesap kalanları ve bu hesap işlemleri için uyguladığı yöntemleri aynı şekilde kalanlarına ilişkin belgelerin sunumu ve açıklanmasına satış iadeleri ve indirimleri işlemleri için de yönelik üç temel yaklaşım geliştirilir. uygulamasıdır.
Denetçi denetimde döngü yaklaşımını uygularken IV. Tahsilat işlemlerine ilişkin kontrol testleri ve aşağıdaki inceleme yöntemlerini kullanır. tözel testler (s:174, Tablo 7.6), denetçinin, satışlar işlem döngüsünde uyguladığı • Döngü kapsamındaki işlemlere ilişkin testler: metodolojiyi tahsilat işlemlerine de İşletme faaliyetlerinin belirlenmesi, bu uygulamasıdır. faaliyetlerle ilgili hesapların, belge ve kayıtların V. Şüpheli alacaklar ve karşılık ayırma işlemlerinde, tespiti; işletmenin faaliyetlere uyguladığı akış denetçinin dikkat etmesi gereken en önemli konu, şemaları, iç kontrol soru formları gibi kontroller, denetlediği işletme personelinin zimmetine anahtar iç kontrollerin belirlenmesi ve kontrol geçirdiği bir tutarı gizlemek için şüpheli zayıflıklarının tespit edilerek kontrol riskinin işlemlere atmış olması ihtimalidir. değerlendirilmesi, anahtar kontrollere kontrol ve VI. Satışlar ve tahsilat döngüsünde yer alan tözel testlerin uygulanması hesapların kalanlarına ilişkin detaylı testler ve • Hesap kalanlarına ilişkin detaylı testler: her bir finansal tablolarda sunum ve açıklamalara hesabı etkileyen işletme riskinin uygulanacak ek kontroller, (s:177, Tablo7.8 ve değerlendirilmesi, işlemlere ilişkin kontrollerin s:178, Tablo7.9) basamağında denetçi, satış ve kontrol riskinin değerlendirilmesi, kontrollerin tahsilat döngüsündeki hesapların kalanlarını test edilmesi ve tözel testlerin yapılması, her etkileyen işlemlerin, kontrol testlerini ve tözel hesaba analitik inceleme yöntemlerinin testleri tamamladıktan sonra bütün hesap uygulanması, planlanan bulma riskine karar kalanlarının detaylı incelemesini yapar. verilmesi ile planlanan denetim kanıtı miktarının Satın Alma ve Ödemeler Döngüsünün Denetimi belirlenmesi, denetim teknikleri, örneklem seçimi ve zamanlamanın yapılması, denetim Satın alma işlemleri ve ödemeler ile birlikte üretim yapan programının hazırlanarak uyulması işletmelerde bakım onarım gibi harcamalara ilişkin alış ve • Finansal tablolarda sunum ve açıklamalara ilişkin hesaplar da bu döngüye dahil edilir.
testler; finansal tablolarda sunulan hesap ve Satın alma ve ödemeler döngüsünün süreci satışlar ve açıklamaların denetim amaçlarını karşılayıp tahsilat döngüsüne benzer metot ile yürütülür: karşılamadığının incelenmesi. I. Satın alma ve ödemeler ile ilgili işlemler ve Satışlar ve Tahsilat Döngüsünün Denetimi hesaplar(s:179 Şekil 7.4) ile belge ve kayıtların
Satış ve tahsilat döngüsünün temel amacı finansal (s:179, Tablo 7.10) belirlenmesi işlemleri tabloların hesap kalanlarının finansal raporlama gerçekleştirilir. standartlarına ne ölçüde uygun olduğunun belirlenmesidir. II. Satın alma faaliyetlerine ilişkin kontrol testleri ve tözel testlerin uygulan süreci maddeler halinde Dört işlem türü mevcuttur; aşağıda verilmiştir.
• Satış işlemi ve tahsilat işlemi a. Satın alma işlemlerine ilişkin iç • İadeler kontrollerin yapısı ve işleyişi ile ilgili • İndirimler akış şemaları, iç kontrol soru formu, • Değersiz ve şüpheli alacaklar kontrolleri test etme metotları ile bilgi toplanması, Bu döngünün denetim basamakları şunlardır:
b. Satın almalara ilişkin planlanan kontrol e. Stok kayıtlarındaki fiyatlandırmalara ve riskini değerlendirilmesi, envanter listelerine detaylı bakiye c. Satın alma işlemlerine ilişkin kontrol testleri testlerinin ve tözel testlerin kapsamını belirlenmesidir. İşletmeye Kaynak Sağlanması ve Geri Ödemeler III. Alış iade ve indirim işlemlerine ilişkin kontrol Döngüsünün Denetimi
testleri ve tözel testler aşaması, denetçinin, tüm İşletmenin faiz karşılığı borçlanarak kaynak temini ve alış işlemlerine uygulanan yöntemlerin aynı bunların geri ödenmesi ile öz kaynak temini ve temettü şekilde uygulanmasını kapsar. ödenmesi işlemlerini kapsamaktadır. İşlem sayısı az ama IV. Ödeme işlemlerine ilişkin anahtar iç kontrollere tutarları büyük olabilir. Bu döngüde denetim amacı kontrol testleri ve tözel testler aşamasında denetçi doğruluk ve tamlıktır. ödeme işlemlerindeki kontrolleri amaca yönelik Denetim süreci aşağıdaki basamakları kapsar: olarak uygular. V. Alış ve ödeme işlemleri denetim programı I. İşletmeye kaynak sağlanması ve geri ödemeler oluşturulur. döngüsünde yer alan hesapların denetimi VI. Alış ve ödeme döngüsünde yer alan hesapların sırasında denetçi işlemlerden çok kalanlar ile kalanlarına ilişkin detaylı testler (s:181, Tablo detaylı inceleme testleri aracılığıyla inceler. 7.11) uygulanır. II. Borçlanmayla ve kaynakla ilgili hesaplara uygulanacak detaylı kalan testleri ile bilgilerin Ücretler ve Personel Döngüsünün Denetimi gerçekliğinin teyidi sağlanır.
Çalışanların hak edişleri ve yapılan ödemeler bu döngüde değerlendirilir (s:184, Şekil 7.5). Diğer döngülerdeki gibi Para Varlıklarının Denetimi
işletme faaliyetlerinin anlaşılması, hesaplar, belgeler ve İşletmelerde nakit kasası kalanı genellikle önemsiz kayıtların tespiti gereklidir. Diğer döngülerden farklı tutarlardır bu nedenle genelde banka hesap kalanlarının olarak sadece ücret işlemleri yer almaktadır (s:185, denetimine odaklanılırsa da dönem sonunda nakit Tablo7.13). İnsan kaynakları, zaman kartları ve bordro akışlarının büyük olması ve nakit varlıkların suistimal hazırlama, ödeme ve ücretlerden kesilen vergi ve sigorta edilme olasılığının yüksek olması sebebiyle bu hesapların bildirgelerinin düzenlenmesi gibi işletme fonksiyonları denetimi önemlidir. Denetçinin; denetim amaçları yürütülmekte, personel işe alma, çıkarma, terfi, zam, ücret açısından bu hesaplarda görünen kalanların gerçekten var azaltma, işçilik zaman kartları, tahakkuk ve ödeme olduğunu, işletmeye ait para varlıklarının tamamının belgeleri gibi belgeler kullanılmaktadır. kayıtlara yansıtılmış olduğunu, hesaba yansıyan işlem ve kalan tutarlarının doğru olduğunu, işlemlerin uygun Stoklar ve Maliyet Döngüsünün Denetimi şekilde sınıflandırılarak doğru ve dönemsellik esasına
Stoklar önemli bir bilanço kalemidir. Stoklarda yer alan uygun şekilde hesaplara yansıtıldığını, bu varlıklar kalemler diğer döngülerle de ilişkili olduğundan kendine üzerindeki hakların işletmeye ait olduğunu, finansal özgü bir denetim alanı olarak ele alınır (s:186, Şekil7.6). tablolarda uygun şekilde sınıflandırılıp sunulduğunu ve Üretimde kullanılan madde ve malzeme alışları, alış ve ilgili bilgilerin yeterli ve anlaşılabilir şekilde açıklandığını ödememeler döngüsüyle, işçilikler, ücret ve personel ortaya koyması gereklidir. (s:191, Şekil7.10). döngüsüyle, satılan mamul maliyeti ise satış ve tahsilat döngüsüyle ilişkilidir. Kasa banka hesaplarına uygulanacak detaylı kalan testleri şöyledir: Denetim süreci şu şekildedir: I. İşletme riskinin bu hesaplara etkilerinin dikkate I. İşletme faaliyetleri ve belgeleri (s:187, Şekil7.7) alınarak kabul edilebilir önemli yanlışlık riski ve a. Satın alma süreci doğal riskin değerlendirilmesi b. Giriş II. Bu hesaplara ilişkin iç kontrollerin belirlenmesi, c. Depolama kontrol riskinin değerlendirilmesi d. İşleme tabi tutma III. Bu hesap ve işlemlere ilişkin iç kontrollerin ilgili e. Mamulleri depolama sözleşme ve yasal gereklere uygunlukları da dahil f. Sevkiyat olmak üzere test edilmesi II. İşlem ve hesapların denetimi IV. Tözel testlerin uygulanması a. Üretim ile ilgili girdilerin sağlanması ve V. Analitik inceleme yöntemleri kullanılarak kaydedilmesi tutarlılık testlerinin yapılması b. İşletme içi varlık ve maliyetlerin akışı VI. Finansal tablolarda yer alan sunum ve c. Mamullerin satış sevki, geliri ve açıklamaların uygun yeterli ve anlaşılabilir maliyeti kaydı olduğunun incelenmesi. d. Stok varlıklarının kontrolü ve fiziki gözlem testleri