• Nitelik standartları ve İç Denetime Giriş • Performans standartları şeklinde ikiye
İç denetim, bir kurumun faaliyetlerini geliştirmek ve ayrılmıştır. onlara değer katmak amacını güden bağımsız ve nesnel (objektif) bir güvence ve danışmanlık faaliyetidir. İç Nitelik standartları, iç denetim faaliyetlerini yürüten denetim; kurumun risk yönetimi, kontrol ve yönetişim kurumların ve kişilerin özelliklerine yöneliktir. süreçlerinin etkililiğini değerlendirmek ve geliştirmek Performans standartları, iç denetimin doğasını açıklar ve amacına yönelik sistemli ve disiplinli bir yaklaşım bu hizmetlerin performansını değerlendirmekte kullanılan getirerek kurumun amaçlarına ulaşmasına yardımcı olur. kalite ölçütlerini sağlar.
İç denetime en büyük ihtiyaç yaşadığımız bilgi Bir işletmede, iç denetim faaliyetinin başlatılması için ise toplumunda bilginin hızlı ve yoğun şekilde kullanılması genellikle üç temel yaklaşımdan biri tercih edilebilir. Bu ve stratejik bilginin öneminin artmasıdır. yaklaşımlar;
İç denetimin güvence sağlama hizmetleri ve danışmanlık • İç kaynak kullanılması hizmetleri verme şeklinde iki farklı boyutu/yüzü • Dış kaynak kullanılması bulunmaktadır • Eş kaynak kullanılmasıdır.
Güvence hizmetleri (Assurance Services); kurumun risk yönetimi, kontrol ve yönetişim süreçlerine dair bağımsız Kurumsal yönetim; bir şirketin hak sahipleri ve bir değerlendirme sağlamak amacıyla kanıtların nesnel bir kamuoyunun menfaatlerine zarar vermeyecek şekilde, şekilde incelenmesidir. Güvence hizmetlerinin üç tarafı mali kaynakları ve insan kaynaklarını kendine çekmesini, vardır. Bunlar; verimli çalışmasını ve bu sayede de hissedarları için uzun dönemde ekonomik kazanç yaratarak istikrar sağlamasını • Süreç sahibi mümkün kılan kanun, yönetmelik ve gönüllü özel sektör • İç denetçi uygulamaları bileşimidir. Kurumsal yönetimle ilgili • Kullanıcıdır. düzenlemeler, dört temel ilkeye odaklanmaktadır: Adillik,
Danışmanlık hizmetleri (Consulting Services); herhangi şeffaflık, hesap verebilirlik ve sorumluluk.
bir idari sorumluluk üstlenmeden bir kurumun İç denetimin günümüzdeki yeni yaklaşımını ifade edecek faaliyetlerini geliştirmek ve onlara değer katmak amacını olursak, iç denetimde, birey ve hata odaklı klasik güden, niteliği ve kapsamı denetlenen ile birlikte yaklaşım terk edilmiş ve değer yaratmak amaçlı süreç kararlaştırılan istişare faaliyetleri ve bununla bağlantılı odaklı yeni yaklaşımı ile proaktif işlev üstlenmiştir. Bu diğer hizmetlerdir. Danışmanlık hizmetlerinin iki tarafı sayede yönetimin en temel yardımcılarından biri hâline vardır. Bunlar; gelmiştir.
• İç denetçi Kurumsal yönetim içinde iç denetimin rolü • Görevin müşterisidir. değerlendirildiğinde süreçlerin iyileştirilmesi, insan
İç denetimin değerlendirdiği faaliyetlere bakıldığında; kaynağının gelişimi, kurumsal performans ve verimlilik kurumun risk yönetimi, kontrol ve yönetişim süreçlerinin yönetimi, iç iletişim, iyi uygulamaların paylaşılması, etkililiğini değerlendirmek ve geliştirmek amacına katma değer yaratılmasında rolü olduğunu görülmektedir.
yönelik sistemli ve disiplinli bir yaklaşım getirerek Kurumsal yönetimle ilgili düzenlemeler, dört temel ilkeye kurumun amaçlarına ulaşmasına yardımcı olur. odaklanmaktadır:
İşletmelerde iç denetim faaliyetleri; farklı endüstri ve 1. Adillik ortamlarda, çeşitli yasal düzenlemeler, ölçek ve özellikleri 2. Şeffaflık farkı kurumsal yapılarda gerçekleştirilmektedir. Söz 3. Hesap verebilirlik konusu farklılıklar içinde iç denetimin tanımına uygun 4. Sorumluluk. yerine getirilmesine yönelik olarak iç denetim uygulamalarının temel ilkelerini tanımlamak, katma İç denetimin rol ve sorumluluklarında unutulmaması değerini ifade ve teşvik etmek, performansının gereken en önemli nokta; iç denetimin şirket ve değerlendirilmesine imkân sağlamak amacıyla kurumların pay ve çıkar sahipleri, yönetim kurulu ve Uluslararası İç Denetçiler Enstitüsü tarafından kamunun aydınlatılması ve şeffaflık açısından sigorta “Uluslararası İç Denetim Standartları” geliştirilmiştir. teşkil etmektedir.
Uluslararası standartlar; farklı endüstri ve ortamlarda, Risk yönetimi; şirketlerin faaliyetleri sırasında ortaya ölçek ve özellikleri farkı kurumsal yapılarda çıkabilecek risklerin önceden belirlenmesi, tanımlanması, gerçekleştirilen iç denetim faaliyetinden beklenen değerlendirilmesi, ölçülmesi ve bu riskleri azaltacak veya sonuçların etkili bir şekilde gerçekleştirilmesine imkân ortadan kaldıracak önlemlerdir.
tanımaktadır. Riskin etkisini azaltmak, şirket yönetimini sürprizlerden
Mesleki Uygulama Çerçevesi’nin bir parçası olan korumak için kontroller geliştirilmesi ve bu kontrollerin iş standartların yapısı; süreçlerine yerleştirilmesi gerekir. Bu gereklilik ile iç
denetimden; üst yönetime risklerin yönetimi ve iç oluşturulan bir değerlendirme mekanizması olup diğer kontrollerin etkinliği konularında yardımcı olması, faaliyetler yanında işletmenin iç kontrol sisteminin kontrolleri sürekli izlemesi, yeni kontroller önermesi yeterliliği ve etkinliğinin araştırılması, değerlendirilmesi beklenmektedir. Çünkü iç denetim; muhasebe ve mali ve gözetimini içerir. İç denetimin kapsamı ve amaçları, raporlama sisteminin işlerliği, güvenilirliği, iç kontrollerin işletmenin büyüklüğü ve yapısı ile işletme yönetiminin yerindeliği, risk yönetiminin etkinliği konularında isteklerine göre değişiklik gösterir. yönetim kuruluna gerekli güvenceyi sağlayabilecek etkili İç denetim ile bağımsız denetçin arasındaki ilişkiye araçlardan biridir. Bu nedenle şirket yönetim kurulunun, bakacak olursak; iç denetim, işletmenin bir parçasıdır. pay ve menfaat sahiplerine karşı sorumlulukların etkin bir Dolayısıyla özerklik ve tarafsızlık seviyesi ne kadar biçimde yerine getirebilmesi için şirketlerde mutlaka iç yüksek olursa olsun bağımsız bir denetçinin finansal denetim faaliyetine ihtiyaç olmaktadır. tablolar hakkında sağlıklı görüş verebilmesi için sahip İç denetimin etkinlik ve yerindelik denetimlerinin de olması gereken bağımsızlık seviyesine ulaşması mümkün katkısıyla işletmede etkin bir iç kontrol sisteminin değildir. Bağımsız denetçi, bağımsız denetim çalışması ile oluşturulması; yasal ve kendi iç düzenlemelerine uygun ilgili görüşünden tek başına sorumludur ve bu sorumluluk, şekilde faaliyet gösterilmesine imkân tanıyacak, iç denetim çalışmalarından yararlanılmak suretiyle işletmenin yasal yaptırımlarla karşılaşmasının önüne azaltılamaz. Finansal tabloların bağımsız denetimi geçecek, gelir kayıplarının ve maddi kayıpların sırasında yapılan değerlendirmelerin tümü, bağımsız oluşmasına engel olacaktır. Aynı zamanda bu durum, denetçiye aittir. suiistimal ve dolandırıcılık girişimlerinden kaynaklanan S:96, Şekil 4.4’ü inceleyiniz. riskleri azaltacak, işletmenin itibarının korunmasına katkılarda bulunacak, işletmenin kâr ve performans Bağımsız denetim sürecinde, iç denetim işlevlerinin hedeflerine ulaşmasında yardımcı olarak hedeflerine anlaşılmasında ve ön değerlendirmesinde iç denetimin ulaşmasına imkân sağlayacaktır. aşağıda belirtilen özellikleri esas alınır:
İç denetim faaliyeti sonucunda etkinleştirilmiş iç kontrol; • İç denetimin örgüt yapısındaki konumu özet olarak bir işletmenin varmak istediği noktaya • İç Denetim işlevinin kapsamı ulaşmasını sağlar, bu yoldaki engel ve kötü sürprizlerin • İç denetimin teknik yeterlilik önüne geçilmesine yardım eder. • Mesleki özen
İç denetimin kamu alanındaki yönetimsel faaliyetleri de Bağımsız denetçi, iç denetim çalışmalarından bulunmaktadır. Bu faaliyetler 5018 sayılı Kamu Mali yararlanmayı planlarken iç denetimin ilgili döneme ilişkin Yönetimi ve Kontrol Kanunu’yla başlamıştır. İlgili kanun taslak planını göz önünde bulundurur ve söz konusu planı, sayesinde kamudaki yönetim hem yapısal hem yöntemsel denetimin mümkün olan en erken aşamasında tartışmaya olarak değiştirilmiş ve iki tür denetim şeklinde iç sunar. İç denetim çalışmalarının bağımsız denetimin denetime tabi tutulmuştur. Birincisi üst yöneticilerin yapısı, zamanlaması ve kapsamını belirleyen bir faktör hesap verme sorumluluğu olarak, diğeri ise TBMM adına olarak yorumlanması hâlinde; söz konusu çalışmanın denetim yapan Sayıştay tarafından yapılan denetimdir. zamanlaması, denetim kapsamının genişliği, test düzeyi
Bağımsız Denetim Sürecinde İç Denetim ve kullanılacak örneklem seçme yöntemi, yapılan işin belgelendirilmesi, inceleme ve raporlama yöntemi Her türlü değişim ile ilerleme kaydeden ve küreselleşen üzerinde mutabakata varılır. İç denetçilerle belirli dünyamızda artık ticaretin ulusal sınırları tanımamasından aralıklarla toplantı yapılması, bağımsız denetçilerle iç dolayı denetim uygulamalarının ortak bir dil ile yapılması denetçilerin işbirliğini daha etkin kılar. Belirli bir iç amaçlanmaktadır. Bu nedenle aynı zamanda denetimin ve denetim çalışmasının değerlendirilmesinde kullanılan denetçinin denetim faaliyetini yürütmesinde bağımsız bağımsız denetim tekniğinin yapısı, zamanlaması ve davranışları da gereksinim halini almıştır. Bu sayede iç kapsamı; bağımsız denetçinin ilgili denetim alanına denetçiler; bir kurumun faaliyetlerini geliştirmek ve atfettiği önemli yanlışlık riski seviyesine, iç denetim için kuruma değer katmak amacıyla gerçekleştirilen bağımsız yapılan ön değerlendirmeye ve iç denetim tarafından ve tarafsız bir güvence ve danışmanlık sağlama faaliyeti yapılan çalışmanın değerlendirilmesine göre değişir. Bu ile kurumun risk yönetimi, kontrol ve kurumsal yönetim bağımsız denetim teknikleri; iç denetim tarafından süreçlerinin etkinliğini değerlendirmekte ve geliştirilmesi hâlihazırda incelenmiş bulunan bazı kalemlerin yeniden için sistemli ve disiplinli bir yaklaşımla kurumun incelenmesini, diğer benzer kalemlerin incelenmesini ve hedeflerine ulaşmasına yardımcı olmaktadır. Bu olgular iç denetim yordamlarının gözlemlenmesini içerebilir. dikkate alındığında ise bağımsız denetim sürecinde, iç Bağımsız denetçi, değerlendirilen iç denetim çalışmasının denetimin güvence rolü ve sorumluluğu bulunmaktadır. sonuçlarını ve bu çalışma üzerinde uygulanan bağımsız
Bağımsız denetim esasları Serbest Piyasa Kurulu denetim tekniklerini belgelendirmek zorundadır.
(SPK)’nun düzenlemelerine göre belirlenmektedir. SPK’nin düzenlemelerine göre iç denetim; işletme yönetiminin amaçlarına hizmet etmek üzere işletme içinde