Üretim Yönetimi (ISL303U) soru-cevapları.
Bir işletme tesisinin kurulumu aşamasında tesis yerinin seçimini etkileyen faktörler nelerdir?
Bir işletme tesisinin kurulacağı yer;
gibi hususlardan etkilenmektedir. Elbette, işletmenin boyutu, üretim metodu, ürettiği ürünler ve daha pek çok değişkene bağlı olarak yukarıda sayılan faktörlerin ağırlıkları da değişecektir.
Çok ileri teknolojili üretim yapması planlanan bir tesisin kurulumu aşamasında tesise yer arandığını farz edelim. Tesiste çalışacak yüksek nitelikli işgücü kesinlikle standartların yüksek olduğu bir bölgede yaşamak ve çalışmak istiyorsa tesisin kurulumunda hangi faktörler ikinci planda kalacaktır?
Tesiste çalışacak işgücünün çok yüksek yaşam standartlarının sunulabildiği bir bölgede yaşamak istemesi nedeniyle tedarikçilere ve müşterilere yakınlık başta olmak üzere yaşam kalitesi dışında kalan faktörler ikinci planda kalacaktır. Aksi takdirde bahse konu olan nitelikli işgücünün tesiste çalıştırılması mümkün olamayacaktır.
Şirketlerin üretimlerini küresel olarak genişletmeyi tercih etmelerinin getirileri ve ortaya çıkardıkları riskler/maliyetler nelerdir?
İşletmeler dış pazarlarda bulunan ucuz üretim girdilerinden faydalanmak başta olmak üzere çeşitli sebeplerle farklı ülkelere tesisler açabilirler. Küresel pazarlara açılmak işletmelerin pazar boyutunu genişletmenin yanında ölçek ekonomisinden daha fazla yararlanabilmelerini ve maliyetlerini belirgin ölçüde azaltabilmelerini sağlar. Öte yandan kültürel farklılıklar, dil bariyerleri, yasal düzenlemeler ve uluslararası anlaşmalar yeni kurulacak tesisler bakımından. çeşitli riskleri ve olası dezavantajları da beraberinde getirmektedir.
Tesis yeri seçiminde ilk adım nedir?
Tesis yeri seçiminde ilk adım baskın tesis yeri seçim faktörlerinin belirlenmesidir. Çok sayıda tesis yeri seçim faktörü arasından önceliği en yüksek olanlar bu aşamada belirlenmekte ve bu koşulları karşılamayan tesis kurulum yerleri en baştan elenebilmektedir. Bu aşamada yapılacak önceliklendirme yönetimsel yargı ve bilgi gerektirmektedir.
Tesis yeri seçiminde ikinci adım nedir?
Tesis yeri seçiminde ikinci adım, birinci adımda belirlenen baskın faktörler doğrultusunda alternatif konumların belirlenmesidir. İlk adımda baskın nitelikli faktörler doğrultusunda yapılan eleme sonrasında diğer faktörlere bağlı olarak tercih yapılabilecek alternatif konumlar bu aşamada listelenir ve bir sonraki aşamada elenmek üzere hazır edilir.
Verilen bilgilere göre konum seçimi hangi konumdan yana yapılmalıdır?
Verilen bilgilere göre konum seçimi yapılacak olursa puantaj şu şekilde olacaktır:
Bu durumda 390 puan ile Konum 1 diğer alternatife kıyasla daha büyük avantaj sağlamaktadır.
Yukarıda verilen bilgiler ışığında kurulması planlanan tesisin hangi konuma kurulması daha uygundur?
Verilen bilgiler dikkate alındığında aşağıdaki puantaj elde edilecektir:
Bu durumda 410 puan ile Konum 2 diğer konuma göre daha yüksek avantajları beraberinde getirmektedir.
Tesislerin yerleşim planlaması yapılırken tüm tesisler için geçerli olan temel yerleşim hedefleri nelerdir?
Tesislerin yerleşim planlaması yapılırken faaliyet türüne bağlı olarak çok farklı faktörlere dikkat edilmesi gerekebilecektir. Ancak faaliyet türü ne olursa olsun tüm işletmeler açısından dikkate alınması gereken bazı faktörler de bulunmaktadır. Bunlar;
olmak üzere 7 adettir.
Bir tesisin yerleşiminin planlanması aşamasında üretim esnasına çok sıcak olacağı öngörülen bir alanın daha kolay serinletilebilmesi için Doğu ya da Kuzey yönde olacak biçimde tasarlanması hangi temel yerleşim hedefi kapsamında değerlendirilmektedir?
Gürültü, sıcaklık, aydınlatma gibi faktörler dikkate alınarak yapılan yerleşim planlamaları konfor faktörü kapsamında değerlendirilmektedir. Çünkü fiziksel çalışma koşulları başta personelin verimliliği ve iş yapabilmesi açısından oldukça önemlidir.
Çok sayıda yerleşim türününün türetilmesinde kullanılan 4 temel yerleşim türü hangileridir?
Temel yerleşim türleri 4 adet olup tüm diğer yerleşim türleri bu ana türlerden yararlanmak suretiyle türetilmiştir:
Baraj, maden gibi üretim alanlarında kullanılan yerleşim türü nedir?
Baraj ve maden gibi üretim alanları yapıları gereği konumları değiştirilemeyen üretim sahalarındandır. Bu durumda konum her daim sabit kalmalıdır. Bu nedenle de bu tür yerlerde yapılan yerleşim türlerine sabit konumlu yerleşim adı verilmektedir.
Temel yerleşim türlerinden olan sürece göre yerleşim (fonksiyonel yerleşim) ne tür işletmeler açısından uygundur?
Sürece göre yerleşim genelde sermaye yoğunluğu az fakat emek yoğunluğu yüksek olduğu, kullanılan üretim kaynaklarının genel amaçlı olduğu ve kaynakların görece daha esnek yapıda olduğu üretim tarzları için uygundur. Bu tür yerleşimi en iyi betimleyen örnekler arasında kadın, erkek ve çocuk reyonlarının ayrıldığı giyim mağazaları veya farklı tıbbi birimlerin bulunduğu hastane poliklinikleri verilebilir.
Temel yerleşim türlerinden biri olan ürüne göre yerleşim ne tür üretim tarzları için uygundur?
Ürüne göre yerleşim üretim kaynaklarının amaca uygun biçimde tasarlandığı, tesislerin sermaye yoğun olduğu, hızlı fakat esnekliği düşük bir üretimin gerçekleştiği üretim tarzları açısından daha uygundur. Bunun tipik bir örneği robot kollarla donatılmış üretim bantlarından oluşan otomobil fabrikalarıdır. Üretim bir kere başladığında bu tesislerde ürüne bir özelliğin eklenmesi ya da bir aşamanın değiştirilmesi oldukça zordur. Ancak standardizasyon oldukça yüksektir ve üretim oldukça hızlı ve düzenlidir.
Tesislerin yerleşim tasarımında akışın düzenlenmesi hangi tür firmalar açısından temel sorunu teşkil eder?
Üretim hacminin yüksek fakat üretilen ürün çeşidinin az sayıda olduğu tesislerde akışın düzenlenmesi temel sorundur. Örneğin bir kömür fabrikasında üretilen 2 ya da 3 çeşit kömür olduğunu bakar üretilen miktarın çok yüksek olduğunu düşündüğümüzde akışın çok iyi düzenlenmesi gerekliliği ortaya çıkacaktır.
Sürece göre yerleşim tasarımında, içerisinde çok sayıda iş merkezi ve rotasyon barındıran bir tesisin optimal planlanmasında hangi ölçütler dikkate alınmaktadır?
Sürece göre yerleşim tasarımında iş merkezi ve rotasyonun az sayıda olması durumunda tasarım da oldukça kolay olmaktadır. Ancak iş merkezi ve rotasyon arttıkça optimizasyon giderek daha zor çözümlenebilen bir problem halini almaktadır. Bu durumda optimizasyon problemi çözülürken toplam taşıma maliyetlerinin ya da toplam taşıma mesafesinin minimize edilmesi hedeflenmektedir. Bu amaçla birbiri ile en çok etkileşimi bulunan birimlerin birbirine yakın; birbiri ile fazla etkileşimi bulunmayan birimlerin ise birbirinden uzak olacak biçimde konumlandırılmaları söz konusu olacaktır.
Hat dengeleme kavramı neyi ifade eder?
Ürüne göre yerleşim tasarımının söz konusu olduğu durumlarda istenen çıktıyı elde etmek amacıyla iş yükünü istasyonlar arasında dengelemek amacıyla iş istasyonların görev atanması sürecine hat dengeleme adı verilmektedir.
Hat dengeleme probleminin çözümünde çevrim süresi nasıl hesaplanır?
Çevrim süresi, üretim süresinin günlük hedeflenen üretim miktarına bölünmesi ile elde edilmektedir. Çevrim süresi üretilecek ürünlerden bir tanesinin ne kadar sürede üretilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Bir işletmede kapasite planlaması neden önemlidir?
Bir işletmede kapasite planlaması uzun dönem performansı ve yatırımları ile yakından ilgilidir. Bu açıdan yöneticilerin verebilecekleri en önemli ve stratejik kararlar arasında yer alırlar. Bu kararların doğru ve gerçekçi olması işletmenin, maliyet, gelir, sermaye, kalite, müşteri memnuniyeti, tedarik güvenliği ve esneklik ile ilgili performansını önemli ölçüde etkiler.
Teorik kapasite nedir? Etkin kapasite ile teorik kapasite arasındaki fark neden ortaya çıkar?
Teorik kapasite ideal şartlar altında, hiçbir verimlilik kaybı yaşanmaksızın ve hata yapılmaksızın üretilebilecek maksimum ürün miktarını ifade eder. Oysa ki gerçek hayatta makina arızaları, işgücü hataları, vardiya değişimleri, altyapı hataları (elektrik kesintisi vb.), periyodik bakım gibi nedenlerle bu kapasitenin tutturulması imkansızdır. Dolayısıyla öngörülen tüm geciktirici faktörlerin etkisi dikkate alınarak bir etkin kapasite değerinin hesaplanması gerekmektedir.
Bir işletmede kapasite kullanım oranı ve kapasite kullanım verimi arasındaki fark nedir?
Kapasite kullanım oranı teorik kapasite değeri kullanılarak yapılan bir hesaplamadır. Kapasite kullanım oranı hesaplanırken gerçekleşen çıktı değeri teorik kapasiteye bölünür. Oysa gerçek hayatta teorik kapasiteye ulaşmak imkansızdır. Bu nedenle gerçekleşen çıktının etkin kapasiteye bölünmesiyle elde edilen kapasite kullanım verimi kullanılmaktadır. Ne var ki, kapasite kullanım oranı da önemsiz değildir. Zira kapasite kullanım oranında artışların sağlanması, etkin kapasitenin artırılması yani üretimde aksaklık yaratan faktörlerin bertaraf edilmesi sonucu mümkün olacaktır.