Franchisee için franchising sürecinin yararları aşağıda Giriş kısaca açıklanmıştır.
Girişimci her ne kadar yüksek potansiyele sahip bir iş fikrine sahip olsa da, bu durum girişimcinin aynı zamanda Ürünün/hizmetin tanınırlığı: Franchisor’ın uzun zamandır işini kurabilme için gerekli olan bilgi birikimine ve pazarda bulunması güçlü bir imaja sahip olmasını parasal kaynaklara sahip olduğu anlamına gelmez. Bu sağlamaktadır. Franchisee ürün veya hizmetin bu noktada iş kurma süreci içerisinde farklı alternatiflerin tanınırlığından faydalanarak güven yaratmak için gerekli değerlendirilmesi gerekebilir. Bu noktada, özellikle olan çaba ve kaynak masraflarından kurtulacaktır.
görece daha düşük bir risk taşıması ve ayrıca bilgi Yönetim uzmanlığı: Franchisor’ın sağladıkları yararlardan birikiminin ve sermaye gereksiniminin paylaşılması birisi de yönetim uzmanlığıdır. Muhasebe, insan anlamında franchising seçeneği gündeme gelmektedir. kaynakları yönetimi, pazarlama ve üretim gibi temel
işletme fonksiyonları gibi konular hakkında franchisor Franchising Kavramı ve Tanımı eğitim sağlayabilmektedir. Bununla birlikte franchisor Franchising, belli bir ürüne, hizmete ya da sürece sahip performans değerlendirme, alana ilişkin eğitim verilmesi, bir işletmenin (franchisor), bir başka işletmeye tesislerin denetimi, yerel pazarlama faaliyetlerinin (franchisee) belli bir süre için gerekli ödemeleri yapması değerlendirilmesi ve operasyonel denetim gibi konularda ve ilgili koşulları sağlaması şartıyla söz konusu ürün, franchisee’ye alan desteğinde bulunmaktadır. hizmet ya da süreci kullanma iznini verdiği bir anlaşmadır. Finansal destek: Girişimcilerin en fazla sıkıntı çektikleri kaynakların başında da finansal kaynaklar gelmektedir. Franchising anlaşmasına konu olan şey yalnızca ürünler Franchisor uygun adaylar için ödeme sıkıntısı ve hizmetler değil, aynı zamanda franchising veren çekmeyeceği ödeme planları geliştirebilir, ürün tedariki ve işletmenin markası ve yönetim modelleridir. Anlaşma hammadde konusunda kolaylıklar sağlayabilir. Bununla dâhilinde, franchising veren işletme (franchisor), alan birlikte güvenilir bir franchisor ile çalışmak bankalar ve işletmeye (franchisee) belli bir coğrafi bölge dâhilinde finansal kurumlar nezdinde yüksek kredi puanı kendisini kanıtlamış olan bir iş sistemini kullanma izni sağlayacaktır. vermektedir. İşletmeler arasında yapılan bu anlaşmaların kapsamı franchisor’ın iş yapısı, amaçları ve kültür Operasyonel ve yapısal denetim: Franchisee için geçerli yapısına göre değişiklik gösterebilmektedir. İş modeline olan diğer bir faydayı oluşturmaktadır. Franchisor’ın ve sistemine franchisor sahiptir ancak belli bir ödeme gerçekleştirdiği denetimler ile birlikte belirli kalite karşılığında franchisee’nin bu iş modelini ve sistemini standartları sağlanmış, maliyet kontrolü, stoklar ve nakit kullanmasına izin vermektedir. Ayrıca franchisor, akışı gibi finansal kararlar denetim altında tutulmuş olur.
franchisee’yi ulusal tanıtım faaliyetleri, personelin eğitimi Pazara ilişkin bilgi birikimi: Franchisor, potansiyel ve ve yönetimi, ürün, hizmet ve sistem geliştirme mevcut müşterilere, rakiplerin ve sektörün mevcut ve konularında desteklemektedir. Franchisee ise genellikle gelecekteki durumuna ilişkin bir bilgi birikimine sahiptir. elde ettiği kârın belli bir yüzdesini franchisor’a ödemekle Girişimcilerin bu bilgi birikimine sahip olmadığı yükümlüdür. durumlarda franchisor’ın sunduğu bilgiler çok büyük
Franchising ile elde edilebilecek faydalar şu şekilde önem taşımaktadır.
sıralanabilir: Büyüme ile ilgili riskler, sermaye gereksinimi ve
• Mevcut bir pazara ve belli bir imaja sahip ürünler maliyetler ile ilgili riskler franchising faaliyetleri ile ve hizmetler. azaltılabilmektedir. Franchisor açısından franchising’in • Patentli bir formül ya da tasarım. yararları şöyledir:
• Ticari isimler ve ticari markalar. Büyüme risklerinin azaltılması: Franchisor’ın elde ettiği • Finansal getirilerin denetimi için finansal faydaların başında büyüme risklerinin azaltılması yönetim sistemi. bulunmaktadır. Franchising sayesinde franchisor • Alanında uzman kişilerden alınacak yönetim faaliyetlerini büyütme fırsatı yakalamaktadır. Satın alma desteği. ve birleşmeler ya da dış kaynaklı finansman yoluyla • Reklam ve satın alma faaliyetlerinde ölçek büyüme gibi farklı büyüme modelleri göz önünde ekonomilerinden yararlanma. bulundurulduğunda franchising sahip olduğu daha düşük • Genel merkez tarafından sunulan faydalar. risk düzeyi ile ön plana çıkmaktadır. Bu sistem ile • Test edilmiş bir iş modeli. franchisor daha az sayıda personel ile çalışabilmektedir. Bu sayede insan kaynakları maliyetleri ve problemleri Franchising sürecinin hem franchisee hem de franchisor düşmektedir. için önemli getirileri bulunmaktadır. Franchisee için en önemli getirilerinden biri girişimcinin franchise alarak Maliyet üstünlükleri: Büyüyen örgüt yapısıyla beraber üstlendiği risk düzeyinin sıfırdan iş kurma sürecine göre franchisor, büyük ölçekli alımlar yapabilmekte ve satın daha düşük olmasıdır. alma maliyetlerini düşürebilmekte, bu sayede ölçek ekonomisinin faydalarından yararlanabilmektedir. Reklam
ve pazarlama maliyetlerinin franchisee ile paylaşılması da Mevcut Bir İşletmenin Satın Alınması franchisor’a önemli bir maliyet üstünlüğü getirmektedir. Girişimciler kendi işlerini kurmak ya da franchising
Franchising sisteminin bir takım olumsuzlukları da seçeneklerini değerlendirmek yerine daha hızlı sonuca mevcuttur. Bunlar aşağıda kısaca açıklanmıştır. ulaşmak için mevcut işletmeleri satın alabilirler. Her satın alma kararı kendine özgü özellikler barındırmaktadır ve Kısıtlamalar: Franchisor genel merkezlerinde verimlilik doğru yapılan bir analizle satın alınması düşünülen ön planda tutulmaktadır. Bu sebeple franchise işletmenin bütün artı ve eksi yönleri ortaya koyulabilir. işletmelerinde faaliyetlere ilişkin belirli standartlar uygulanmakta ve yaratıcı düşünceye yer verilmemektedir. Mevcut bir işletmenin satın alınması, girişimci için bazı İşletme içerisinde hangi ürünlerin satılabileceği, üretim üstünlükler yaratabilir. Bunlar aşağıda kısaca sistemleri, mağaza ya da restoran tasarımı gibi konularda açıklanmıştır.
girişimcinin genel yapıya müdahale şansı pek Görece düşük risk: Mevcut bir işletmenin satın alınması bulunmamaktadır. görece düşük riske sahiptir. Hazırda olan bir işletme belli
Kârın paylaşılması ve maliyetler: Franchisor ve franchisee bir müşteri sadakati yaratmış, tedarikçilerle ilişkilerini elde edilen karı paylaşmak zorundadır. Aynı zamanda kurmuş ve işleyen bir sistem geliştirmiş olacaktır.
franchising maliyetleri zaman zaman oldukça yüksek Olası konum üstünlüğü: Hali hazırda iyi bir konuma sahip olabilmektedir. Franchising anlaşmalarıyla ilgili olan işletmenin satın alınması girişimci için akıllıca bir oluşabilecek maliyetler şöyle sıralanabilir (S:103, Tablo karar olacaktır. 6.2): Yerleşmiş çalışan ve tedarikçi yapısı: Mevcut işlemede • Franchise giriş ödemesi. bulunan tecrübeli çalışanlar işletmenin faaliyetlerini • Sigorta. sürdürmesine yardımcı olacaktır. Benzer şekilde girişimci • Açılış ürün stokları. diğer tedarikçilerin sunmuş olduğu ürün ve hizmetleri • Genel giderler. incelerken, mevcut tedarikçilerden gerekli hammadde, • Ücretler. malzeme ve hizmetlerin satın alınmasına devam edilebilir. • Borçlar. Çalışan ekipmanlar ve bilinen üretim kapasitesi: Yeni • Muhasebe işlemleri. kurulan bir işletmenin karşılaştığı en büyük sorunlardan • Yasal ve profesyonel ödemeler. biri yeni makine ve ekipmanın sağlanmasıdır. Bu sebeple • Yasal izinler ve sertifikalar. mevcut bir işletmenin satın alınması bu sorunun büyük
Anlaşmanın sonlandırılması: Franchisee için bir tehdit derecede ortadan kalkmasını sağlayacaktır.
oluşturmaktadır. Birçok ülkede bu konuda yasal Mevcut stoklar ve ticari itibar: Maliyetlerin kontrol düzenlemeler olmakla beraber franchisee’ler bu karara edilebilmesi ve yeterli miktarda satış yapılabilmesi savunmasız yakalanabilirler. mevcut stoklar büyük önem taşımaktadır.
Yerine getirilmeyen taahhütler: Franchising Önceki sahip ya da sahiplerin tecrübeleri: Satın alınan anlaşmalarının olumsuzluklarından biridir. Anlaşma işletmelerin düzgün bir kayıt sistemi var ise girişimci öncesinde verilen destek sözlerinin tutulmadığı durumlar pazarla ilgili tecrübesini arttırabilmektedir. Bu sebeple sıkça yaşanmaktadır. önceki sahiplerin tecrübeleri satın alınan mevcut
Gerçekçi olmayan beklentiler: Franchise anlaşmalarının işletmeler için büyük bir avantaj sağlamaktadır.
risk oranı diğer girişimlere göre her ne kadar düşük olsa Finansman kolaylığı: Faaliyetlerine devam eden bir da son derece güvenli bir iş kurma yöntemi olduğu işletmenin bankalar gibi çeşitli fon sağlayıcılarıyla düşüncesi yanlıştır. Disiplinli bir çalışma, gerçekçi ilişkileri devam etmektedir. Böylece girişimciler için beklentiler ve son derece dikkatli yürütülen bir araştırma finansman kolaylığı sağlanmaktadır. başarı için vazgeçilmez koşullar arasında sıralanabilir. Bu sebeple franchise iş modeline yönelmeden önce gerçekçi Mevcut bir işletmenin satın alınmasının olumlu yönleri olmayan beklentilerden kaçınılmalıdır. olduğu kadar tehditleri karşı duyarlılığı ve olumsuzlukları da söz konusudur. Bunlar aşağıda kısaca açıklanmıştır. Franchise Seçimi ve Potansiyel Franchise’ın Araştırılması Düşük performans: Bazı işletmelerin istikrarsız veya karsız bir geçmişi bulunabilir. Bu sebeple satın alınan Genellikle kişisel gözlemler franchise seçiminin çıkış mevcut bir işletme düşük bir performans noktasını oluşturmaktadır. Potansiyel franchisor’ın sergileyebilmektedir araştırılmasında bilgi toplanabilecek kaynaklar arasında; Girişimcinin kendine duyduğu aşırı özgüven: Mevcut bir • (1) Bağımsız üçüncü parti bilgi kaynakları, işletmenin satın alınmasında gözlemlenen bir risktir. • (2) Franchisor’ın kendisi ve Girişimciler satın alma sürecinden önce kendilerini analiz • (3) Mevcut ve eski franchisee’ler sayılabilir. etmelidirler.
Önemli çalışanların kaybı: Birçok işletmede el değiştirme sürecinden sonra kilit personelin işten ayrıldığı gözlemlenmektedir. Girişimciler bu durumu tersine çevirmeli ve nitelikli personeli elinde tutma yoluna gitmelidir.
Aşırı değerlenmiş işletme: Mevcut kurumsal imaj, müşteri veritabanı, tedarikçiler gibi faktörlerden dolayı işletmelerin değeri gerçekçi olamayacak şekilde artmış olabilir. Bu şekilde aşırı değerlenmiş işletmeler için girişimci fazla yatırım yapabilir ve yatırımın geri dönüş oranı ve hızı düşük olabilir.
Girişimciler satın alma sürecinde acele etmemeli ve karşılarına çıkan seçenekleri dikkatli bir şekilde analiz etmelidir. Girişimci öncelikle mevcut işletmeyle ilgili dış kaynaklardan bilgiye ulaşmalıdır. Bu kaynaklar arasında işletmenin mevcut müşterileri, tedarikçileri ve işletme ile ilgili medyada çıkan haberler gösterilebilir.
Dış kaynaklı bilgilerin analiz edilmesinden sonra girişimci iç kaynaklı bilgileri toplamalıdır. Bu süreçte girişimci kendisi bilgi toplayabileceği gibi konuya tarafsız bakabilen profesyonellerden de destek alabilir. İşletmeye ait finansal raporlar ve kayıtlar bu noktada büyük önem taşımaktadır. Girişimci satın alma kararını vermeden önce mutlaka mevcut sahipler ve çalışanlar ile bilgi alışverişinde bulunmalıdır.