İŞL209U-İŞLETME BİLGİ SİSTEMLERİ
Ünite 1: Bilgi Sistemlerinin Esasları
Giriş
Bilgisayar ve iletişim teknolojisindeki hızlı gelişmeler sayesinde bilgi sistemlerinin tasarımı ve geliştirilmesinde de hız ve kapsam artmıştır. İşletmelerin yeni teknolojileri yakalayabilmesi ve rakiplerine karşı üstünlük sağlaması bir gereklilik hâlini almaya başlamıştır. Dünyanın en değerli işletmeleri listesine on yıl önce sadece iki teknoloji şirketi girebilmişken 2019 verilerine göre on işletmeden yedisinin teknoloji şirketi olduğu açıklanmıştır. “Markets Insider” sitesinde yer alan habere göre, ilk onda yer alan ABD’li beş teknoloji şirketinin piyasa değeri 5 trilyon doları aşmıştır. Yapay zekadan bulut bilişime, akıllı telefonlardan e-ticarete birçok alanda faaliyet gösteren bu teknoloji şirketlerinin değeri sürekli artmaktadır. Bu listede iki firması bulunan Çin “Made in China 2025” planıyla imalat merkezinden teknolojik güce dönüşü hedeflemektedir. Türkiye’de Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun 2019-2023 Stratejik Planında, bilgi teknolojileri ve iletişim alanında ABD, AB ve Japonya’nın yaklaşımı ortaya konularak bir durum analizi yapılmış ve ülkemiz için stratejik amaçlar ortaya koyulmuştur.
Bilgi teknolojilerindeki hızlı gelişmeler işletmelerde bilgi sistemlerinin tasarımını, kullanımını ve iş süreçlerine katkısını artırmaktadır. İşletmeler, bilgi sistemlerini kullanarak iş süreçlerini daha iyi izleyebilmekte, geliştirebilmekte ve yönetebilmektedir. Doğru bilgi ve iletişim teknolojileri ile bilgi sistemi uygulamaları sayesinde verimlilikte artış ve uzun dönemde rekabet gücünü artırmak gibi önemli geri dönüşler almaktadır. Bazı sektörlerde işletmeler bilgi sistemi olmadan varlığını sürdüremez. Pazar payını artırmak, yüksek kaliteli, düşük maliyetli üretim yapmak, yeni ürünler geliştirmek ve çalışanların verimliliklerini artırmak, işletmede hangi bilgi sistemlerinin ne kadar etkin kullanıldığı ile ilgilidir. Amazon, Alibaba gibi e-ticaret işletmelerinin başarısı doğrudan bilgi sistemlerine bağlıdır. Gelişmiş bilgi teknolojileri ile desteklenen bilgi sistemleri olmadan bu işletmelerin hayatta kalması mümkün değildir.
Bu bölümde, genel olarak bilgi sistemlerinin esasları üzerinde durulmuştur. İlk olarak bilgi sistemlerinin önemi vurgulanmış, bilgi kavramı ve benzer kavramlar açıklanarak aralarındaki ilişkiler ve farklar ele alınmıştır. İzleyen kısımda, sistem yaklaşımı bakış açısıyla bilgi sistemi tanımlanmış ve bilgi sistemlerinin işletmelerdeki önemi örneklerle verilmiştir. Organizasyonlar, yönetim ve teknoloji boyutlarıyla bilgi sistemleri gözden geçirildikten sonra bilgi sistemlerine teknik, davranışsal ve sosyo- teknik yaklaşımlar ele alınmıştır.
Bilgi Kavramı
Yaşamımız içinde toplumun bir parçası bireyler olarak verdiğimiz kararlarda, karşılaştığımız problemlerde, arkadaşlarımızla iletişimimizde, davranışlarımızda bilgiyi kullanırız. İş yaşamında da karar vericiler benzer durumlarla karşı karşıya kalmaktadır. Müşteriler ihtiyaç duydukları ürün ve hizmetleri raflarda görmek isterler.
İşletmeler de müşterilerin istedikleri ürün ve hizmetleri zamanında, beklenen nitelikte ve düşük maliyetle üretmeye ve sunmaya çabalarlar. İşletmenin geçmiş satışları, performansı, verimlilik ve etkinliği, büyüme hızı, maliyetleri, personel devir hızı gibi bilgiler mevcut olmadıkça günümüz hızlı ve karmaşık rekabet ortamında mücadele edebilmeleri ve yaşamlarını sürdürebilmeleri mümkün olmayacaktır. Yaşamımızın her aşamasında bilgi bu kadar çok yer kaplıyorken doğru, güvenilir, güncel bilgiyi yönetme gerekliliği aşikârdır.
Bilgi Kavramı ve Benzer Kavramlarla İlişkisi
Türkçede bilgi kavramı İngilizcede “information” ve “knowledge” kavramlarının yerine kullanılmaktadır. Bilgi, çok boyutlu bir kavram olması nedeniyle farklı durumlarda farklı amaçlar için farklı biçimlerde kullanılabilmektedir. Veri (data) ve bilgi (information) ve üstbilgi (knowledge) kavramları sıklıkla birbirlerinin yerine kullanılmaktadır. Özellikle bu karışıklık, İngilizce yazılmış yabancı literatürde bilginin karşılığı olarak knowledge, enformasyonun karşılığı olarak da information sözcüğünün kullanılmasından kaynaklanmaktadır. Bu üç kavram anlam bakımından birbirinden farklılık arz etmektedir.
“Information systems” ifadesinde geçen “information” kavramının “bilgi” “bilişim”, “durum bilgisi”, “enformasyon” şeklinde kullanıldığına ve Türkçede “bilgi sistemleri”, “bilişim sistemleri” ve “enformasyon sistemleri” olarak kabul gördüğüne dikkat edelim. Bu kitapta “veri-bilgi-üst bilgi” üçlüsü ile “bilgi sistemleri” ifadesi kullanılacaktır.
“Veri”, “bilgi”, “üst bilgi”, “bilgelik” kavramlarının aşağıdan yukarıya doğru giden bir hiyerarşiye sahip olduğu düşünülmektedir.
Bu hiyerarşide yer alan aşamalar alttan üste doğru:
• Veri (data): “Rakam, resim, yazı, ses vb.” • Bilgi (information): “Belli bir iş için gerekli olan biçimlendirilmiş veri” • Üst Bilgi (knowledge): “Fikirler kurallar ve prosedürler” • Bilgelik-irfan (wisdom): “Neden sonuç ilişkisini bilme, keşfetme, buluş” şeklinde sıralanabilir.
Veri (data), belli bir iş için gerekli ya da gereksiz, ilgili ya da ilgisiz görseller, yazılar veya seslerdir. Veriyi, gazetelerden, televizyondan, sosyal medyadan ve diğer insanlardan alırız. Bir işletmenin ürettiği yüz çeşit ürün için satışlarının kaydedildiği bir veritabanı olsun. Hangi tarihte ne kadar satış gerçekleşmiş, hangi müşteri satın almış vb. tarih, rakam, yazı vb. veritabanındaki her şey veridir.
Bilgi (information), belirli bir iş için uygun içerik ve biçimdeki veri olarak tanımlanabilir. Veri, istenilen biçime getirilerek, filtrelenerek ve özetlenerek (fiziksel yapılandırma) bilgiye dönüştürülür. Başka bir ifadeyle, bilgi verinin biçimlendirilmiş süzülmüş ya da özetlenmiş
belli bir iş için kullanışlı hâle getirilmiş halidir. Toplanan verinin ilişkilendirilerek belli bir iş için uygun bilgiye dönüştürülmesi söz konusudur.
Üst Bilgi (knowledge), kararlara ve eylemlere rehberlik eden içgüdüler, fikirler, kurallar ve prosedürlerin bir kombinasyonudur. Karar verme için mevcut en iyi bilgiyi kullanmak bilgi sistemlerinin diğer önemli rolüdür. Üst bilgi, bilen tarafından içselleştirildiği, tecrübe ve algıları tarafından şekillendirildiği için genellikle kişisel ve özneldir. Bilgiden üst bilgiye geçişte bilişsel yapılandırma ile bütünü şekillendirme vardır. Bu da desenleri anlayarak gerçekleştirilir. Üst bilgi, insanların tüm yaşamı boyunca öğrendiklerinin ve deneyim yoluyla kazandıklarının toplamıdır. İnançlar ve değerlere de dayanmaktadır. İnsanlar arasında iletişim yoluyla bilgi akışı, bilginin oluşmasını sağlar. Eğer alınan bilgi, bir değer taşıyorsa onu alan kişinin var olan üst bilgi birikimiyle bütünleştirilir ve üst bilgi deposuna eklenir. Eğer bir değer taşımıyorsa reddedilir ve silinir. Üst bilgi, düşüncelerin, deneyimlerin, öngörü ve sezgilerin, amaca yönelik bilgiyle bir araya getirilip birlikte değerlendirilmesi sonucunda elde edilir.
Bilginin Taşıması Gereken Özellikler
Bilginin yararlı ve değerli olabilmesi için bir takım özellikleri taşıması gerekmektedir:
Bilginin doğru ve güvenilir olması önemlidir. Bilginin tam olması bir başka özelliktir.
İhtiyaç duyulan bilginin tamamı eksiksiz biçimde elde edilebilmelidir.
Bilginin istenildiği ve ihtiyaç duyulduğu zamanda elde edilebilir ve güncel olması bir diğer özelliklerindendir.
Belirli kişi ya da birimlerin belirli bir durumda ihtiyaç duyduğu bilgi söz konusu durum ya da konuyla ilgili olmalıdır. Bir kişi veya işletme için faydalı olan bir bilgi başkası için gereksiz olabilir. İhtiyaca göre, ayrıntılı ya da özet bilgi sağlanmalı ancak ilgili olmayan gereksiz bilgi sunulmamalıdır.
Bir başka özellik ekonomik olmasıdır. Bilginin gerek elde edilişi gerek saklanması ve gerek işlenmesinde düşük maliyetli çözümler düşünülmelidir. Kullanışlılık açısından bilginin sadeliği de önemli bir başka özelliktir.
Bilgi sisteminin etkin olarak işlemesi ve beklenen faydaları sağlaması için bilginin özellikleri ile ilgili bir başka sıralama Alter tarafından yapılmıştır. Bunlardan biri bilginin kullanışlılığının; kalite, erişilebilirlik ve sunum kombinasyonuna bağlı olduğudur.
Daha fazla bilgi duruma göre daha iyi veya daha kötü olabilir.
Doğru bilgiye ulaşmak bazen zor olabilir.
Bazı durumlarda subjektif (öznel) bilgi, objektif (nesnel) bilgi kadar önemlidir.
Veriyi Bilgiye Dönüştürme Süreçleri
Veriden bilgi elde edilebilmesi için, ham verilerin belirli işlemlerden geçirilerek bilgiye dönüştürülmesi gerekmektedir. Bu sürece veri işleme süreci denir. Veri işleme sürecinde, veri girdidir ve dönüştürme süreci sonrası bilgi, çıktı olarak elde edilir. Veri işleme süreci Veri işleme sürecinde gerçekleştirilen faaliyetler; toplama, düzenleme, analiz (sınıflama, sıralama, özetleme), kaydetme (saklama), geri çağırma (erişme), aktarma ve alma (iletme), gösterme biçiminde sıralanabilir. Veri işleme sürecinde görev alanlar veri işçisi, bilgi işleme sürecinde görev alanlar bilgi işçisi olarak adlandırılmaktadır. Sekreter, ön muhasebe gibi büro çalışanları, işletmede gerçekleşen her türlü hareketi kaydetme ve işleme sorumluluğunda olup veri işçisi konumundadır. Buna karşılık mühendis, mimar, bilim adamı gibi ürün ve hizmetleri tasarlayıp, bilgiyi işleyerek üstbilgiye dönüştürme sorumluluğunda olan çalışanlar ise bilgi işçisi olarak adlandırılır. Veriyi bilgiye, bilgiyi üst bilgiye dönüştürmede işleme süreçleri yedi başlık altında incelenebilir:
Toplama, veri işleme sürecinin ilk basamağını oluşturur. Bu süreç hangi veriye ihtiyaç duyulduğu, nereden ve nasıl alınacağını içerir.
Düzenleme, diğer veri işleme süreçlerine hazırlık aşamasıdır.
Analiz, orijinal verinin değiştirilmeden kullanılabilir veri hâline getirildiği süreçtir.
Kaydetme ve Geri Çağırma, verinin diğer verilerle gerektiğinde ve geçmiş verilere ihtiyaç durumunda kullanılabilmesi için saklanması (kaydedilmesi) ve ihtiyaç duyulduğunda tekrar ulaşılması (geri çağırma) gerekir.
İşlemede veri, güncellenerek değiştirilir.
Aktarma ve Alma, verinin bir yerden başka bir yere iletilmesidir.
Gösterim, veriden elde edilen bilgi çıktısının gösterilmesi sürecidir.
Bilgi Sistemi
Bilgi sistemleri, operasyonel mükemmelliği sağlamak, yeni ürün ve hizmetler geliştirmek, doğru karar verebilmek, rakipleri arasında rekabet avantajı sağlayabilmek için en önemli araçlardan biridir. Günümüz işletmelerinde olmazsa olmaz gerekli bir araç olan bilgi sistemlerini tanımlamadan önce sistem kavramını ele almak yararlı olacaktır.
Sistem ve Sistem Yaklaşımı
Sistem, belirli bir amaca ya da sonuca ulaşabilmek için bir araya getirilmiş, aralarında ilişki bulunan kavramsal ya da fiziksel bileşenlerden meydana gelen bir bütündür. Bir sistem, genel olarak girdiler, çıktılar ve girdileri çıktılara dönüştüren bir dönüştürme sürecinden ibarettir. Sistem sınırı, sisteme dâhil bileşenleri sistemin çevresinden ayıran
sınırdır. Sistem girdilerinin alındığı ve sistem çıktılarının sunulduğu arayüzler sistem ile çevresi arasındaki bağlantıyı oluşturur. Girdileri çıktılara dönüştüren dönüştürme süreci (sistem prosesi) ve geri besleme (feedback) doğrultusunda sistemde düzeltmeleri ya da ayarlamaları mümkün kılan bir kontrol mekanizması söz konusudur.
Her sistem farklı özelliklere sahiptir. Bu kapsamda, farklı sistem sınıflandırmaları mevcuttur. Sistemler soyut ya da somut sistem, statik ya da dinamik sistem, doğal ya da yapay sistem, açık ya da kapalı sistem gibi farklı sınıflar içinde yer alabilir. Tüm elemanları kavramlardan ibaret olan sistemler soyut sistem olarak adlandırılırken, somut bileşenler içeren sistemlere somut sistem denir. Bu sınıflandırmaya göre felsefe sistemi soyut, üretim sistemi somut sisteme örnek olarak verilebilir. Çevresindeki değişikliklerden etkilenen sistemler dinamik sistem, etkilenmeyen sistemler statik sistem olarak adlandırılmaktadır. Bu sınıflandırmaya göre bir köprü statik sisteme örnek iken işletme dinamik bir sistemdir. Amacı, yapı ve işleyişi insanlar tarafından tasarlanan sistemler yapay sistemler olarak adlandırılırken doğa tarafından tasarlanan sistemlere doğal sistemler denir. Evren, güneş sistemi, insan, doğal sistemlere örnek olarak verilebilir. Yapay sistemler doğal sistemlerden esinlenilerek insanlar tarafından tasarlanır.
Sistemin bileşenlerini içerecek şekilde bir sınırını çizersek bu sınırın dışında kalan her şey sistemin çevresi olarak adlandırılmaktadır. Çevresiyle ya da çevresindeki diğer sistemlerle hiçbir etkileşimi olmayan sistemlere kapalı sistem denir. Buna karşın çevresiyle ya da çevresindeki sistemlerle etkileşim hâlinde olan sistemler açık sistem olarak tanımlanır. İşletmeler, açık sistem için güzel bir örnektir.
Bilgi Sisteminin Tanımı ve Bileşenleri
Bilgi sistemi, bir iş sürecindeki işleri tamamlamak için ihtiyaç duyulan bilgiyi biriktiren, işleyen, depolayan ve çıktı olarak veren, birbiriyle ilişkili bileşenler topluluğudur.
Bir bilgi sisteminin bileşenleri; sistem girdileri ve çıktıları, girdileri çıktılara dönüştürme süreci, donanım, yazılım, ağlar ve iletişim, veri yönetimi, işletim ve kullanım talimatlarını içeren prosedürler, insan (sistem analisti, sistem kullanıcıları) olarak sıralanabilir. Açık bir ifadeyle, bir bilgi sistemi, doğru zamanda, doğru kişiye, doğru veri ve bilgiyi sağlamaya niyet eden donanım, yazılım, veri, insan ve prosedürel bileşenlerin bir kümesidir.
Bilgi teknolojisi; birbiriyle koordineli çalışması gereken donanım, yazılım, veri yönetimi ve saklama, internet ve intranet platformları ile danışmanlık ve sistem bütünleştirme hizmetlerinden oluşmaktadır. Bilginin toplanmasında, işlenmesinde, depolanmasında, bir yerden bir yere iletilmesinde ve kullanıcıların hizmetine sunulmasında yararlanılan bütün teknolojiler, bilgi
işlemek için kullandığımız bütün cihazlar ve kavramsal araçlar bilgi teknolojileri olarak adlandırılabilir.
Donanım; girdi, çıktı ve işleme araçlarıdır. Yazılım; kullanıcı girdilerini yorumlayan ve donanıma ne yapacağını söyleyen bilgisayar programlarıdır. Veri yönetim teknolojisi; fiziksel saklama ünitelerinde verinin organizasyonu ve yönetilmesini sağlayan yazılımlardır. Ağ ve iletişim teknolojisi, verinin fiziksel olarak bir yerden diğer bir yere iletilmesi, farklı donanımlar ile bağlantı yapılabilmesi için gerekli yazılım ve donanımlardır. Bilgisayarlar ve iletişim aygıtları, ses, resim, görüntü ve veri paylaşmak için bir ağ üzerinde bağlanabilir. Dünyanın en geniş ağı internettir. İnternet teknolojisine dayanan örgüt içi ağlar intranet olarak adlandırılmaktadır. Örgüt içi ağların işletme dışındaki yetkilendirilmiş kullanıcılara açılması ise ekstranet olarak adlandırılır.
İş süreci; iç ve dış müşterilere değer yaratmak için insanları, bilgiyi ve diğer kaynakları kullanan ilgili aşamalar ve faaliyetler grubudur.
İş çevresi; rakipler, tedarikçiler, müşteriler, coğrafi, sosyal ve ekonomik koşullar gibi işletmenin başarısını etkileyen, kendisi dışındaki her şeyi içerir.
İşletme İş Süreçlerinde Bilgi Sistemlerinin Rolü
Bilgi sistemleri, yönetimin birçok iş sürecini daha iyi bir şekilde yerine getirmesi için kullandığı verimlilik artırıcı araçlardandır. Yöneticilerin görevi, işletmede karşılaşılan sorunları görerek kısa sürede etkin çözümler üretecek mekanizmalar ile hızlı ve etkili kararlar vermektir. Verilecek kararlar yöneticinin yer aldığı kademeye göre değişse de yöneticinin beklentisi, sorunu görüp doğru bir şekilde analiz edebilmek ve işletme için doğru kararları vermektir. Bu karar, üst düzey yönetici tarafından verilen stratejik bir karar da olabilir, orta düzey yöneticiler tarafından verilen taktik karar ya da alt düzey yöneticiler tarafından verilen operasyonel bir karar da. Üst kademedeki yönetici stratejik kararları vermekle sorumlu iken alt düzey yöneticiler sürekli bir dizi operasyonel karar vermek durumundadır. Bir bilgi sistemi, doğru zamanda, doğru kişiye, doğru veri ve bilgiyi sağlamak üzere donanım, yazılım, veri yönetimi, insan ve prosedürel bileşenlerin bir kümesidir.
Bilgi sistemleri, işletmelerin iş süreçlerinin geliştirilmesinde önemli katkılar sağlamaktadır. Birçok kademedeki yönetici farklı birçok iş için tasarlanmış bilgi sistemlerini kullanarak daha hızlı ve daha sağlıklı kararlar verebilmektedir. Yöneticilere veri ve bilgi sağlayarak daha iyi karar vermelerine yardım eden bilgi sistemleriyle işletmeler maliyetleri düşürme ve kârlılığı artırma imkânı bulabilmektedir. Bir bilgi sisteminin kullanıldığı iş sürecinde iş sürecinin desteklenen kısımları yanında desteklenemeyen (bilgi sistemine dâhil olmayan kısımları) da söz konusudur. Bir marketteki barkod okuyucu ve bilgisayar ile faturalama sisteminde, barkod okuyucu ve bilgisayarın, satılan parçayı tanıması ve faturayı
oluşturması, faturalandırma ve müşteri çıkışını gerçekleştirme iş sürecinde sistemin desteklediği kısımdır. Ancak marketteki personelin müşteri ile konuşması ve güler yüzlü davranması iş sürecinin sistem dâhilinde olmayan yönüdür.
Bilgi sistemlerinin kurulması için bir temel ve platform görevi gören bilgi teknolojileri altyapısı, işletmelerdeki insanların ihtiyacı olan ve yönetmeleri gereken teknolojilerden oluşmaktadır. Her bir işletme, bilgi sistemlerinden fayda elde edebilmek için bu bilgi teknolojileri altyapısını dikkatli bir şekilde tasarlamak ve yönetmek zorundadır. Şekil 1.8’de Daimler Chrysler’in “tedarik zinciri bilgi sistemi”, organizasyon, yönetim ve teknoloji boyutlarıyla gösterilmiştir.
Organizasyon boyutunda, maliyetlerde azalma ve müşteri memnuniyetinde artış sağlayacak şekilde üretim ve tedarik süreçlerinin iyileştirilmesi için yeniden tasarlanması faaliyeti gerçekleştirilmektedir.
Yönetim boyutunda ise pazar analizleri ve üretim ve tedarik sisteminin anahtar performans göstergeleri ile izlenmesi faaliyetleri yürütülmektedir.
Teknoloji boyutu, işletmelerdeki üretim sistemlerinin gelişmesinde büyük öneme sahiptir. Bilgisayar ve iletişim teknolojisindeki gelişmeler, ileri üretim sistemlerinin kurulmasında ve geliştirilmesinde öncülük etmektedir.
Toyota Üretim Sistemiyle işletmelerde kullanılan kanban sistemi buna bir örnektir. “Tam Zamanında Üretim” (Just- InTime) olarak adlandırılan sistemin olmazsa olmazı olan kanban sistemi, istenen parçanın istenen zamanda istenen yerde olmasını sağlayan bir sistemdir. Geçmişte fiziksel olarak taşınan kanban kartlarıyla işleyen sistem, günümüzde e-kanban sistemi olarak adlandırılan fiziksel kartlar yerine teknoloji kullanılarak sistemin etkin bir şekilde yürütüldüğü duruma gelmiştir.
İleri üretim sistemlerinden Esnek Üretim Sistemleri (Flexible Manufacturing System) de teknolojinin üst seviyelerde kullanıldığı üretim sistemlerinden biridir. Makinalar ve malzeme taşıma sisteminin bütünleşik bir şekilde çalışması yine teknoloji kullanımı ile mümkündür.
Günümüzde yapay zekâ konusundaki gelişmelerle, birçok alanda akıllı sistemlerin geliştirilmesi mümkün hâle gelmiştir. Çamaşırın ağırlığına göre deterjan kullanan akıllı çamaşır makinaları, içindeki kekin piştiğini anlayan ve haber veren fırınlar gibi birçok ürün şimdiden hayatımıza girmiş durumdadır.
Bilgi Sistemlerine Çağdaş Yaklaşımlar
Bilgi sistemleri, kullanıcılar, sistem tasarımcıları, yöneticiler ve diğer bilgi sistemi uzmanları başta olmak üzere farklı uzmanlıklarda insanların katkı sağladığı disiplinlerarası çalışma gerektiren bir alandır.
Bilgi sistemi araştırmalarında problemlere, konulara katkı sağlayan önemli disiplinler yer almaktadır. Bilgi sistemleri
alanı genellikle teknik, davranışsal ve sosyo-teknik yaklaşımlara bölünmektedir.
Teknik yaklaşım, bilgi sistemlerine teknik yaklaşım, bilgi sistemlerini incelemek için matematiksel temelli modelleri ve bilgi sistemlerinin fiziksel teknolojisini ve biçimsel yeteneklerini temel alır. Teknik yaklaşıma katkı veren disiplinler, bilgisayar bilimi, yönetim bilimi ve yöneylem araştırmasıdır.
Davranışsal yaklaşım, bilgi sistemlerinin geliştirilmesi ve uzun vadede sürdürülmesinde ortaya çıkan davranışsal konularla ilgilidir. Bu yaklaşım teknolojiyi görmezden gelmez. Ancak teknik çözümler odak noktası da değildir. Bunun yerine tutum, yönetim ve örgütsel politika ve davranışlardaki değişikliklere odaklanır. Davranışsal yaklaşıma katkı veren disiplinler, sosyoloji, ekonomi ve psikolojidir.
Sosyo-teknik yaklaşım, bilgi sistemleri için en uygun örgüt performansının hem teknik hem de davranışsal yaklaşımların optimize edilmesiyle başarılacağı görüşüne dayanır. Sosyo-teknik yaklaşımda, işletmenin hem teknik hem davranışsal açıdan bir bütün olarak değerlendirilmesine ihtiyaç vardır. Başka bir ifadeyle teknoloji, örgütsel amaçlara göre seçilmeli, değiştirilmeli veya düzenlenmelidir.