Teknik açıdan üretim, bir fiziksel varlık üzerinde, onun değerini artıracak bir değişiklik yapma ya da ham madde ve yarı mamulleri kullanılabilir bir ürüne dönüştürme süreci olarak tanımlanmaktadır.
Genel İşletme — Ünite 6 Soru-Cevap
Genel İşletme (ISL107U) soru-cevapları.
Teknik açıdan üretim nedir?
Üretim yönetimi nedir?
Üretim yönetimi ise fiziksel bir varlık üzerinde yapılan değişikliklerin yanı sıra yarar sağlayan, değer kazandıran, mal ya da hizmetlerin yaratılması sürecidir.
Üretim yönetiminde üç farklı aşamada verilen üç ana karar türü nelerdir?
- Üretim planlaması: Üretim yönetiminin karşılaştığı ilk kararlar planlama aşamasında gelir. Bu aşamada, üretimin nerede, ne zaman ve nasıl gerçekleşeceğine karar verilir. Bu faaliyetler gelecekteki karar verme sürecini yönlendirir. Ürün, tesis planlaması ve dönüşüm sürecinin tasarımını içerir.
- Üretim kontrolü: Bu aşamada, karar verme süreci, kalite ve maliyetlerin kontrolüne, çizelgelemeye ve bir üretim ya da hizmet tesisinin işletilmesine ilişkin günlük üretimin kontrolüne odaklanılır.
- Üretim süreç ve yönetiminin iyileştirilmesi: Üretim yönetiminin son aşaması, işletmenin mal ya da hizmetlerini üretmek için daha verimli yöntemler geliştirmeye odaklanmaktır.
İşletmeler için oldukça önemli olan üretim yönetimi kavramına ilişkin özellikler nelerdir?
-
Malları oluşturan ve hizmet sağlayan sistem ya da süreçlerin yönetimidir.
-
Üretim sürecini tasarlamak ve kontrol etmek; mal ve hizmet üretiminde işletme operasyonlarını yeniden tasarlamakla ilgili bir yönetim alanıdır.
-
Üretim yönetimi, bir işletmede mal ve hizmet üretiminde ihtiyaç duyulan insan, ekipman, teknoloji, bilgi ve diğer tüm kaynakları planlamayı, organize etmeyi, koordine etmeyi ve kontrol etmeyi kısaca yönetmeyi içerir.
-
Mal ve hizmet yaratma sürecini yönetmekten sorumlu olan her işletmenin temel fonksiyonudur.
-
İşletmenin üretim alt sisteminde kullanılan çeşitli kaynakların, işletme politikalarına göre kontrollü bir şekilde bir araya getirilerek katma değerli ürün/hizmetlere dönüştürülmesi sürecidir.
-
Bir işletmede, bir dizi girdinin amaçlanan kalite düzeyine sahip çıktılar (ürünler/hizmetler) hâline dönüştürülmesi ile ilgili bölümüdür.
-
Bir işletmede girdi kaynaklarını tanımlanmış, kontrol edilen ve tekrarlanabilir politikalar aracılığıyla nihai mallara ya da hizmetlere dönüştüren süreçtir.
-
Bir sistem içinde kaynakların, yönetim tarafından belirlenen politikalara uygun olarak değer katmak için kontrollü bir şekilde birleştirilip dönüştürüldüğü süreçtir.
Üretim yönetiminde temel hedef nedir?
Üretim yönetiminde temel hedef, üretilen mal ya da hizmetlerle tüketicileri tatmin etmek ve talebi sürekli hâle getirmektir. Bu noktada üretim yönetimi, pazar araştırmalarından gelen tüketici ihtiyaçları ilgili bilgiler ışığında üretimi yönlendirmeye çalışmaktadır.
Finans ve üretim yönetiminin hedeflerine ulaşmak için bilgi ve uzmanlık alışverişinde bulunarak işbirliği yaptığı alanlar hangileridir?
Bütçeleme: Finansal ihtiyaçların planlaması için bütçelerin periyodik olarak hazırlanması gerekmektedir. Bütçeler gerektiğinde revize edilmeli ve bütçeye göre performans değerlendirilmelidir.
Yatırım tekliflerinin ekonomik analizi: Tesis ve ekipmana alternatif yatırımların değerlendirilmesi için hem üretim hem de finans yönetiminden girdi gerekmektedir.
Fonların sağlanması: Üretim için gerekli finansman, finansmanın miktarı ve zamanlaması fonlar kısıtlı olduğunda kritik bir öneme sahiptir. Nakit akışı sorunlarını önlemede dikkatli planlama oldukça önemlidir.
Üretim yönetiminin önemli noktalarından biri olan istihdam yaratma nedir?
İstihdam yaratır: Üretim faaliyetleri, ülkede doğrudan veya dolaylı olarak birçok farklı iş olanağı yaratır. Üretim alanında doğrudan istihdam, pazarlama, finans, müşteri desteği vb. destekleyici alanlarda dolaylı istihdam yaratmaktadır.
Üretim sürecinde yer alan girdi türleri nelerdir?
Girdiler bir sisteme girip dönüşüm sürecinden geçerek ürüne dönüşür. Girdiler ham madde, materyal, makina, araç ve gereç, iş gücü, sermaye ve enerji gibi üretim faktörlerinden oluşmaktadır.
Sürekli üretim nedir?
Sürekli Üretim: Tesis ve makinelerin belirli bir ürün ya da birkaç ürüne tahsis edildiği bir üretim sistemidir. Üretim esnasında malzeme akışı sürekli olmaktadır. Otomobil üretiminde bu üretim sistemi kullanılmaktadır.
İşletmelerin başarılı olabilmesi için üretim sürecinde değer yaratan faktörler nelerdir?
İşletmelerin başarılı olabilmesi için üretim sürecinde değer yaratması gerekmektedir. Verimlilik, etkinlik, kapasite ve esneklik dönüşüm sürecinde değer yaratmada fark yaratan faktörlerdir:
-
Verimlilik, birim girdi başına üretilen çıktı olarak ölçülmektedir. İşletmeler için önemle üzerinde durulan konuların başında gelmektedir. Girdi miktarını aynı tutarken çıktı miktarını artırmak ya da çıktı miktarını aynı tutarken girdi miktarını azaltmak verimliliği artırmanın en basit yoludur. Ayrıca doğrudan maliyetler üzerinde olumlu etkide bulunması nedeniyle de verimlilik önem taşımaktadır.
-
Etkinlik, üretim sisteminin amaçlarını gerçekleştirme derecesidir ve performans olarak da adlandırılmaktadır. Etkinlik, amaçların ne ölçüde gerçekleştiğini belirlerken verimlilik üretim kaynaklarının ne kadar iyi kullanıldığını ölçmektedir.
-
Kapasite ile üretim sisteminin gerçekleştirebileceği üretim düzeyi ölçülmektedir. Birim zamanda üretilen miktar ya da yüzde olarak ifade edilmektedir. Maksimum, gerçek ve etkin kapasite gibi farklı ölçütlere göre tanımlanan ölçüleri bulunmaktadır.
-
Esneklik bir üretim sisteminin talep değişikliklerine cevap verebilmesi ya da yeni ürün üretimine rahatlıkla geçebilmesidir. Esneklik özellikle günümüzün yoğun rekabet ortamında işletmelerin başarılı olmalarında büyük rol oynamaktadır.
Sürekli üretimin genel özellikleri nelerdir?
Sürekli üretim sistemlerinin genel olarak özellikleri aşağıdaki gibi özetlenebilir:
-
Çok miktarda, az çeşitli ürün
-
Düzenli ve yüksek talep
-
Sermaye yoğun yatırım
-
Tüm ürünlerin aynı makinelerde, aynı sırayla işlem görmesi
-
Yüksek ürün stokları
-
Özel amaçlı makineler kullanılması
Kesikli üretim sistemi nedir?
Kesikli Üretim: Bu sistemde işlevsel olarak benzerlik gösteren makineler aynı bölümlerde yer alır. Farklı ürünler üretilebilir fakat her bir üründen üretilen miktar azdır. Önceden belirlenmiş zaman ve maliyetlere göre müşterilerin özelliklerine göre tasarlanan ve üretilen bir ya da birkaç adet ürün üretilir.
Kesikli üretim sistemi grupları nelerdir?
Siparişe göre üretim ve parti üretim olmak üzere iki farklı kesikli üretim sistemi vardır:
-
Siparişe göre üretim: Müşterinin zaman, miktar ve kalitesini özel olarak belirlediği bir ürün üretilir. Bu üretimde az sayıda ürün bir kez üretilebileceği gibi, talebe göre belirsiz ya da belirli aralıklarla da üretilebilir. Gemi, köprü ve baraj, takım tezgâhları ve tek tip makinelerin üretimi gibi miktar genellikle bir ya da birkaç tane olabilir.
-
Parti üretimi: Bir ürünün özel olarak sipariş edilmesi ya da belirli miktarlardan oluşan partiler hâlinde üretilmesidir. Siparişe göre üretimde olduğu gibi üretim tek bir defalık ya da belirli ve belirsiz aralıklarla tekrarlanır. Bu üretimde en uygun parti büyüklüğünü saptamak ve en alt düzeyde kapasite kaybına yol açabilecek üretim programlarını hazırlamak önem taşımaktadır. Konfeksiyon, mobilya ve benzeri malların imalatları bu tür üretimle yoğun olarak gerçekleşmektedir.
Karma üretim nedir?
Sürekli üretim ve siparişe göre üretimin karışımından oluşmaktadır. Bu üretim sisteminde pazardaki talebe bağlı olarak sürekli üretim ön plandadır. Ancak müşterilerin özel isteklerine uygun olarak sipariş üzerine üretim de yapılır.
Teknolojik gelişmeler ve artan rekabet nedeniyle ortaya çıkan üretim sistemi nedir?
İleri Üretim Sistemleri: Teknolojik ilerlemeler, globalleşme, artan rekabet, değişen tüketici tercihleri işletmelerin yeni ve gelişmiş üretim sistemlerini kullanmalarına neden olmaktadır. Özellikle teknolojik gelişmelerle üretim sistemleri üzerinde önemli etkilerde bulunarak ileri üretim sistemlerinin ortaya çıkmasına neden olmuştur.
Üretim yönetiminin kapsamı içerisinde neler yer alır?
Üretim yönetimi kapsam olarak çok geniş bir alana yayılmaktadır. Ürün tasarımından üretime, stoklanmasından müşteriye ulaştırılmasına kadar üretim ile ilgili birçok faaliyet bu alanda yer almaktadır. Bu faaliyetlerin bir bölümü birincil faaliyetler olurken bazıları da birincil faaliyetlerin yürütülmesine yardımcı olan destek faaliyetlerdir. Örneğin, bir ürünün üretimi yapılırken üretimde kullanılan makinelerin bakımı destek faaliyetidir. Üretim yönetiminin kapsamı aşağıdaki gibi özetlenebilir:
-
Üretim sürecinin tasarımı ve geliştirilmesi
-
Üretim planlaması ve kontrolü
-
İstenilen çıktıyı üretmek için plan ve ilgili faaliyetlerin uygulanması
-
Gerekli mal ve hizmetlerin üretilmesinden sorumlu çeşitli bileşen ve departmanların faaliyetlerinin idaresi ve koordinasyonu
Üretim yönetiminin temel amaçları nelerdir?
Uygun Kalite: Ürün kalitesi, müşterilerin ihtiyaçlarına göre belirlenmektedir. Her zaman doğru kalite en iyi kalite olmayabilir. Doğru kalite ürünün maliyetine ve özel ihtiyaçlara uygun teknik özelliklere göre belirlenir.
Uygun Miktar: Üreticilerin doğru miktarda üretim yapması gerekmektedir. Talepten fazlası üretilirse sermaye stoklara bağlanmış olurken talepten az üretilirse de yeterli arz sağlanamaz.
Doğru Zaman: Dağıtımın zamanında olması, üretim bölümünün etkinliğini değerlendirmek için önemli parametrelerden biridir. Bu nedenle, üretim bölümü amaçlarına ulaşmak için girdi kaynaklarının en uygun şekilde kullanılmasını sağlamak zorundadır.
Uygun Üretim Maliyeti: Üretim maliyetleri, ürün üretilmeden önce belirlenmektedir. Bu nedenle, gerçekleşen ve planlanan maliyet arasındaki farkı azaltmak için ürünleri planlanan maliyetle üretmek için doğru girişimlerde bulunulmalıdır.
Üretim yönetiminin temel fonksiyonları ve özellikleri nelerdir?
- Planlama: İşletme için bir yer seçmeyi ve üretimin planlanmasını içermektedir. Bir işletmenin bulunduğu yer, işletmenin ne kadar başarılı olacağı ile doğrudan ilişkilidir. Bu durum, ilk kez fabrika ya da mağazasını açan bir firma için olduğu kadar, büyümeyi amaçlayan işletme için de geçerlidir. Dikkate alınması gereken faktörler arasında pazarlara yakınlık, ham maddeler, iş gücü arzı ve ulaşım olanakları sayılabilir.
- Zamanlama: Üretim yönetimi, üretim sürecindeki her bir adım için başlangıç ve bitiş zamanlarını belirlemektedir. Üretimin sorunsuz ilerlemesi için işçilik, makine ve malzeme kullanımının planlanmasını ve kontrol edilmesini içerir. Zamanlama, ister otomobil ya da kitap imalatı, ister bir pantolon ya da gömleğin kuru temizlemesi olsun, işin zamanında bitirilmesini sağlamaktadır.
- Organize etme: Görev ve yetki yapısını oluşturan faaliyetlerdir. Üretim yönetimi, üretim alt sistemi Organize etme içinde rollerin yapısını ve bilgi akışını oluşturur. Hedeflere ulaşmak için gerekli faaliyetleri belirler ve bunları gerçekleştirmek için yetki ve sorumluluk verir.
- Satın alma: Bir işletmede mal üretmek ya da hizmet sunmak için ham maddelere ihtiyaç vardır. Ayrıca makine, büro malzemeleri ve diğer malzemelere de sahip olunmalıdır. Ham maddelerin, makinelerin ve malzemelerin elde edilmesi, üretim sürecinin satın alma işlevidir ve işletmeler için en uygun anlaşmaların yapılmasını da içerir. Bir işletmede mal satın alan kişiler neyi, kimden ve hangi fiyattan alacaklarına karar vermek zorundadır.
- Kontrol: Planlanan performansa uygun olarak gerçekleşen performansı sağlayan faaliyetlerdir. Üretim alt sistemleri için planların gerçekleştirildiğinden emin olmak için üretim yönetimi, fiili çıktıları ölçerek ve bunları planlanan üretim yönetimiyle karşılaştırarak kontrol sağlamaktadır. Maliyetleri, kaliteyi ve programları/zamanlamayı kontrol etmek önemli işlevlerdir.
- Ürünlerin istenen kalitede üretilmesini sağlama: Üretilmiş olan ürünlerin kalitesinin kontrol edilmesidir. Ürünlerin kalitesini, tazeliğini, sağlamlığını, işlerliğini, işçiliğini, tasarımını, zararsızlığını, endüstriyel standartlara uygunluğunu ve diğer birçok faktörü denetlemeyi içermektedir. Kalite kontrol sistemleri, üretilen bininci ürünü test etmek ya da her ürünü bittiğinde test etmeye varan pek çok değişik şekilde kurgulanabilir.
- Uygun stok miktarı bulundurma: Hemen hemen tüm üretim işletmeleri ve birçok hizmet işletmesi, ürünlerini üretmek ya da hizmetlerini sunmak için kullandıkları malzemelerin stoklarına ihtiyaç duymaktadır. Üretim işletmelerinin yanı sıra süpermarketler de satış için hazır mal stokları bulundurur ancak stoklar maliyetlidir. Ne kadar stok tutulacağına karar verirken stok kontrolünden sorumlu olanların dikkate alması gereken başka maliyetler de bulunmaktadır. Örneğin, bir ham maddenin fiyatının artması bekleniyorsa işletme gelecekteki maliyetleri düşük tutmak için stoklayabilir. Genellikle tedarikçiler büyük miktarda siparişlerde indirim yaparlar. Bazen işletmeler için indirimler büyük miktarda stok tutmanın maliyetlerinden daha ağır basabilir.
Ürün tasarımı nedir?
Ürün tasarımı; bir ürünün renk, biçim gibi görünen ve esneklik, sertlik gibi duyu organları ile hissedilebilen somut ve soyut özelliklerinin tamamıdır.
Üretim planlaması nedir?
Üretim planlaması siparişler ile üretim kapasitesinde denge sağlayacak bir düzen ve sistemin oluşturulmasıdır.
İşletmelerin bulundurduğu stok türleri nelerdir?
- Ham maddeler: Üretim sürecinde kullanılan ve herhangi bir işlemden geçmemiş malzemelerdir.
- Yarı bitmiş ürünler: Üzerinde bazı çalışmaların yapıldığı ancak tamamlanmamış ürünlerdir.
- Bitmiş ürünler: Müşterilere gönderilmeye hazır ürünlerdir.
- Genel sarf malzemeleri: Temizlik malzemeleri gibi işleri sürdürmek için kullanılan malzemelerdir.
Üretim işlem ve sürecinin planlanması aşamaları nelerdir?
İşlerin Belirlenmesi: Üretim için gerekli işlerin nelerden oluşacağına karar verilir.
Rota Tespiti: Ürünlerin hangi bölüm ve sıra ile işlem görerek üretileceğine karar verilir.
İşlerin Makinalara Yüklenmesi: Belirlenen işlerin makinaların kapasitelerine göre dağıtımının ne zaman ve kimler tarafından yapılacağına karar verilir.
İşlerin Zaman Programının Belirlenmesi: Ürünlerin hangi bölüm ve sıra ile işlem görerek üretileceğine karar verilir.
Ar-Ge harcamalarını teşvik etmenin işletmelere, sektörlere ve ülkelerin gayrisafi millî hasılalarına sağladığı faydalar nelerdir?
Ar-Ge harcamalarını teşvik etmenin hem işletmelere hem sektörlere hem de ülkelerin gayrisafi millî hasılalarına sağladığı faydalar bulunmaktadır. Bu faydalar aşağıdaki gibidir:
-
Yüksek teknolojili işlerin yaratılması
-
Daha sonra o ülkede üretilebilecek katma değeri yüksek ürünlerin yaratılması
-
Saygınlık – bilimsel ve teknolojik atılımlarla bağlantılı bir ülke konumuna gelebilme
-
Çok uluslu işletmelerin yatırımlarının ülkelere çekilmesi
İnovasyon nedir?
İnovasyon, yeni fikir, teknoloji, ürün, hizmet ve iş modellerinin yaratılması, geliştirilmesi ve uygulanması yoluyla değer üreten süreçtir. İnovasyon, büyüme ile güçlü bir şekilde yakından ilişkilidir ve işletme için yeni olan bir şeyi ifade eden bir kavramdır.
İnovasyonlar kaç grupta sınıflandırılır?
İnovasyonlardan oluşan değişim ve farklılığın derecesi dikkate alındığında radikal ve artırımsal inovasyon olmak üzere iki başlıkta sınıflandırılmaktadır.