Genel İşletme — Ünite 4 Soru-Cevap

Yatırım düşüncesi/fikri olan, bu düşünceyi/fikri hayata geçirebilecek yeterli kaynağa sahip, riski üstlenebilen kişiye girişimci denir.

Girişimcinin  işletme kurmasına sebep olan nedenler:

• Kendi işini kurarak kendi işinin patronu olmak,
• Kendi işine sahip olarak daha fazla gelir etmek,
• Varis olarak işletmenin faaliyetlerini sürdürmek,
• Yeni bir ürün veya hizmet tasarımını hayata geçirmek,
• Çok fazla ürünün yer aldığı pazarda, üretilen mal ve hizmetlerle, tüketicilerin ihtiyaçlarına cevap vermek,
• İstihdam olanağı sağlamak,
• İtibar kazanmak,
• başka kurumlarda iş bulamamaktır.

Yapılabilirlik araştırması: Yatırım kararı alınmadan önce ekonomik, teknik, finansal, yasal ve örgütsel araştırmaların yapılmasıdır. İşletme kurma sürecinde yapılabilirlik (fizibilite) araştırması, kuruluş aşaması için en önemli ve en kapsamlı çalışmadır. Bu araştırmada, kurulmak istenen işletmenin üreteceği malın maliyeti, satış fiyatı, müşteri beklentileri, kurulacağı yer ile ilgili araştırmalar yapılır. Yapılabilirlik araştırması kapsamında yer alan araştırmalar, girişimcinin yatırım düşüncesinin gerçekleşmesi için çok önemlidir. Bu araştırmalar sayesinde girişimci yatırım kararını doğru ve zamanında alır. 

Ekonomik araştırma, girişimci tarafından planlanan yatırımın akla dayalı, kârlı ve verimli olup olmayacağı ile ilgili yapılan incelemelerdir. Bu araştırmada, işletmenin hangi
ürünleri üreteceği ya da hangi hizmeti vereceği, bu ürün ya da hizmetleri hangi müşterilere yönelik üreteceği ve ne kadar üreteceği ile ilgili araştırmalar da yapılır.

Ekonomik araştırma kapsamında:
• Talep tahmini ve pazar araştırması,
• Kuruluş yerinin seçimi,
• Büyüklük ve kapasite seçimi gibi konular
yer alır.

Girişimcinin kurmak istediği işletmede üreteceği ürün veya hizmetin, hangi müşteriler tarafından ne kadar satın alınacağı ile ilgili konularda araştırma yapmasıdır. Girişimci için, üretmek istediği ürün ya da hizmetlerin iç ve dış pazarda talep edilip edilmediğinin araştırmasının yapılması çok önemlidir.
Bu araştırmada yapılacak olan bir hata, işletmede istenmeyen sonuçlara sebep olur. Başarılı bir talep tahmini yapabilmek için, ilk önce hedef pazarın çok iyi tanımlanması gerekir.
Girişimci, üreteceği ürün veya hizmetleri hangi müşterilere satacağını bilmelidir. Örneğin, girişimci, yemek ile ilgili bir işletme kurmayı düşünüyorsa bu işletme Türk yemekleri mi yoksa dünya mutfağı mı sunacak, zincir bir işletme mi olacak, öğrencilere yönelik mi olacak yoksa gelir düzeyi yüksek kişilere mi hitap edecek? gibi sorulara cevap verildikten sonra hedef pazar ortaya çıkmış olur. Hedef pazar belirlendikten sonra, müşterilerin istek ve ihtiyaçları, alışkanlıkları ve harcama davranışları belirlenmeye çalışılır.

• Hedef pazarın tanımlanması,
• Hedef pazarda yer alan müşterilerin, üretilecek olan ürün veya hizmeti satın alma potansiyelinin belirlenmesi,
• Hedef pazarda yer alan müşterilerin, demografikve diğer özelliklerinin belirlenmesi,
• Üretilecek olan ürün veya hizmetin pazarda aynısı veya onu üreten rakipleri varsa,ürün ya da hizmetin fiyatı ve dağıtım biçimi vb. özelliklerinin göz önünde bulundurulması,
• Üretilecek olan ürün ya da hizmetin devlet desteğinin araştırılması,
• Üretilecek ürün veya hizmetin ikame ürün ya da hizmetinin pazarda yer alıp almadığı,
• İşletmenin kurulacağı yerde, nüfus artış hızının belirlenmesi gibi unsurlardır.

Kuruluş Yerinin Seçimi: Girişimci, kuruluş yerini seçerken iyi bir araştırma yapmalıdır. Kuruluş yeri belirlenirken girişimcinin dikkat etmesi gereken bazı faktörler yer alır. Bu faktörler; ham madde, pazara yakınlık, ulaştırma, iş gücü, enerji ve su kaynakları, iklim koşulları ile teşvik ve sınırlamalardır.

Pazar araştırması yapılması: Bu faaliyet işletme kurarken girişimci tarafından yapılması gereken bir faaliyettir. Pazar araştırmasında, hedef pazarın belirlenmesi ve yukarıda belirtilen unsurların araştırılması çok önemlidir. Hedef pazar ile ilgili araştırma yapılırken iki tür veriden bilgi elde edilir. Bu veriler, birincil ve ikincil kaynaktan elde edilen verilerdir. Birincil kaynaktan elde edilen veriler, müşterilerle doğrudan iletişim kurularak anket, gözlem ve görüşme yoluyla elde edilen verilerdir. İkincil kaynaktan elde edilen veriler ise Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), T.C. Kalkınma Bakanlığı, T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB), Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Tez Merkezinde bulunan girişimcilikle ilgili doktora ve yüksek lisans tezleri, finans kuruluşlarının raporları vb. bilgi kaynaklarından elde edilen verilerdir. Hem birincil hem de
ikincil kaynaklardan elde edilen veriler, girişimcinin talep tahmini yapabilmesi için çok önemli iki kaynaktır. Girişimci, kurmayı düşündüğü işletme ile ilgili tüketicilerin taleplerini öğrenerek ne kadar ürün veya hizmet üreteceğine bu veriler sayesinde karar verir. Bu unsurları belirlemek işletme kurma için önemlidir. Böylece girişimci, işletmesinin büyüklüğünü ve kapasitesini belirler.

Üretilen ürünlerin pazara uzaklığı da ekonomik bakımdan işletmeler için önemli bir faktördür. Tüketiciler, üretilen ürüne ne kadar kısa zamanda ve kolayca ulaşabilirse işletme ürünü o kadar çabuk ve maliyeti daha düşük satabilir. Müşterilerin beklentisi, ürüne ya da hizmete en kısa zamanda ve istedikleri anda ulaşabilmektir. Bu yüzden de girişimci, hedef veya mevcut pazarı dikkate alarak işletmeyi kurmalıdır.

İşletmeler özellikle son yıllarda teknolojik araç ve gereçlere sahiptir ancak işletmelerin bu araç ve gereçleri kullanacak ve yaratıcı düşünen, alanında yetkin ve etkin iş gücüne ihtiyaçları hâlâ sürmektedir. Özellikle rekabetin artmasıyla birlikte işletmeler yaratıcı, yenilikçi, veriyi işleyebilen ve bilgiyi kullanabilen insan kaynağına yönelmiştir. Yeni işletme kurulurken girişimci tüm bu özelliklere sahip iş gücünü işletmesine katmak ister. Bu yüzden de girişimci, işletmeyi kuracağı yerde iş gücü piyasasını da iyi araştırmalıdır. 

Girişimci özellikle üretim işletmesi kurmayı planlıyorsa üretim için kullanılacak enerji türü ile ilgili araştırma yapmalı ve enerji türlerinden hangisini; elektrik, kömür, petrol veya yeşil enerji kullanacaksa ona göre karar vermelidir. Bu araştırma sonunda, hangi tür enerji kullanılacaksa o enerjiye yakın kurulması, işletmeye maliyet açısından avantaj sağlayacaktır. Hem enerji hem su kaynaklarına yakınlık, işletmelerin maliyetlerini azaltacağı için her iki kaynağa yakınlık, işletmelerin maliyetlerinde düşüşe sebep olacaktır.

İşletmeler, ham madde ya da üretim kaynaklarına yakın kurulursa üretim maliyetleri daha düşük olacaktır. Üretim kaynaklarının işletmeye taşıma yoluyla temin edilmesi, işletme için zaman gerektiren ve maliyetli bir iştir. İşletmenin ihtiyacı olan üretim kaynaklarının bulunduğu yerde kurulması, üretim maliyetlerinin düşük olmasına ve işletmenin daha fazla kâr elde etmesine sebep olacaktır. Ayrıca, bazı üretim kaynakları çabuk bozulma özelliğine sahiptir. Özellikle gıda sektöründe, çabuk bozulma özelliği taşıyan üretim kaynakları yer almaktadır. Bu yüzden de bu tür kaynaklara yakın yerde işletme kurulması, işletmeler için büyük avantaj sağlar. İşletmelerin, üretim kaynaklarına yakın olmaları hem ham maddelerin bozulmalarını önler hem de taşıma maliyetlerinin daha düşük olmasına imkân sağlar.

Müşterilerin istek ve ihtiyaçlarının zamanında üretilmesi için, üretim faktörlerinin işletmeye temin edilmesi ve üretim tamamlandıktan sonra müşteriye nihai ürünün teslim edilmesi çok önemlidir. Bu iki önemli unsurun yerine getirilmesinde, ulaştırma faktörü önemli rol oynar. Taşıma maliyetleri, işletmenin ihtiyaç duyduğu üretim faktörleri ve müşteriye ürünü ulaştırma konularında işletme için önemli bir kalemdir. İşletmelerin temel amacı müşteri istek ve ihtiyaçlarını karşılayabilmek için ürün veya hizmet üreterek kâr elde etmektir. İşletmenin kâr etmesi, ürün veya hizmetlerinin satış miktarıyla ve bazı kalemlerde maliyeti düşük tutarak olmaktadır. Bu kalemlerden biri de ulaştırma kalemidir. Taşıma maliyetini belirleyen faktörler; yolun uzaklığı, taşınan ürünün, ham maddenin özellikleri gibi faktörlerdir. İşletmenin ürettiği ürün fiyatının yüksek veya düşük olması ulaşım faktörü ile doğru orantılıdır. İşletmenin pazara, ham maddeye ya da yarı mamule uzaklığı veya müşterinin başka bir il ya da ülkede bulunması, işletmenin maliyetlerinin artmasına sebep olmaktadır.

Girişimci kuracağı işletmeye göre iklim koşullarını dikkate almalıdır. İklim koşulları, girişimcinin hem üreteceği ürün hem vereceği hizmet hem de faaliyetlerinin daha kolay yürütülmesi açısından etkili bir faktördür. Kar yağışının yoğun yaşandığı bir yerleşim yerinde kurulan işletmenin tüm faaliyetleri için gerekli olan üretim faktörünün tedariki zor olacaktır. Ayrıca iklim koşullarına göre işletme faaliyet alanları da belirlenir; örneğin, turizm işletmesi kurmayı planlayan bir girişimci, ilk önce yaz turizmi mi, kış turizmi mi yoksa sağlık turizmi mi yapmak istediğine karar vermelidir. Yaz turizmine karar veren girişimci, kuruluş yeri olarak nemli, sıcak ve çok soğuk bölgeler yerine, iklim koşullarının çalışmaları pek etkilemeyeceği bölgeler seçmelidir. Girişimci eğer tarımsal ürünler yetiştirip, bunların satışını düşünüyorsa, işletmeyi kuracağı yerin iklimini yine göz önünde bulundurması gerekecektir.

Her ülkenin kanun ve yasaları farklıdır. O yüzden de girişimci işletme kurmaya karar verdiğinde, bu kanun ve yasaları inceleyip ona göre adım atmalıdır. Bazı kanun ve yasalar kuruluş yeri seçimini doğrudan, bazıları dolaylı etkiler. Özellikle devlet desteği işletmeler için çok önemlidir. Bu destek, ülkeden ülkeye hatta bölgeden bölgeye de değişir. Devletin hak tanıdığı bazı teşvik veya sınırlamalar yer alır. Girişimci de teşvik veya sınırlamalara göre işletme yerine karar verir. Bazı bölgeler devlet teşvikine açıkken bazı bölgeler de bu teşvik içinde yer alan bölgelerde yer almayabilir. Ya da devletin kanunlarında yer alan vergi ve harçların oranı da işletme yeri seçiminde büyük bir rol oynar.

• İş yerinin ticaret unvanının belirlenmesi
• Ana sözleşmenin hazırlanması ve noterden onaylatılması
• Bir dilekçeyle Sanayi Ticaret Bölge Müdürlüğüne başvurulması
• Ticaret Sicil Gazetesi’nde yayımlanması
• Vergi dairesine başvuru yapılması
• İşletmenin kullanacağı matbu evrakların basımı
• Vergi levhasının ve numarasının alınması
• SSK ve Bağ-Kur işlemlerinin yapılması gerekir.

Kapasite, girişimcinin elindeki tüm üretim faktörlerini en yüksek düzeyde kullanarak elde ettiği üretim miktarıdır.

Verimlilik; işletmelerin üretim faktörlerini (emek, sermaye, ham madde, teknoloji ve doğal kaynaklar vb.) etkin kullanmasıdır.

İktisadilik; girişimcinin kuracağı işletmenin ne kadar verimli çalışacağı, mal üretiminde maliyetlerin nasıl belirleneceği, en ucuz maliyetle nasıl üretim gerçekleştirileceğidir.

Kârlılık, girişimcinin işletme kurduktan sonra elde ettiği ya da edeceği faydadır.