İşletme İlkeleri — Ünite 4 Soru-Cevap

İşletmelerin kuruluşundaki temel amaç pazarın talep ettiği veya ihtiyaç duyduğu mal ve hizmetlerin üretilmesidir.

İşletmenin ekonomik ve teknolojik amaçları daha iyi ürün, daha çok kazanç demektir ve müşterinin ihtiyacı olan ürünlerin üretilmesi hâlinde, itibar kazanması söz konusu olacaktır.

İşletmenin bireyi, toplumu ve çevreyi etkileyen eylem(ler)i için sorumlu davranmasıdır.

Ekonomik, yasal, ahlaki ve gönüllü sorumluluklarla birlikte işletmenin iç ve dış paydaşlarına karşı sorumlulukları da sosyal sorumluluk alanı içerisinde değerlendirilmektedir.

İşletmelerin sosyal sorumluluklarıyla ilgili konuların çoğalmasında işletme faaliyetlerinin etki alanının artmasıyla birlikte toplumun büyük bir kesiminin yanında dünya ölçeğinde de bu etki alanının yayılması önemli bir faktör olarak değerlendirilebilir.

İşletmelerin sosyal sorumluluklarıyla ilgili konuları genel başlıklar hâlinde aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür:
1. Müşterilere karşı sorumluluklar
2. Çalışanlara karşı sorumluluklar
3. Çevreye karşı sorumluluklar
4. Tedarikçilere karşı sorumluluklar
5. Rakiplere karşı sorumluluklar
6. Pay sahiplerine karşı sorumluluklar
7. Kamu kurumlarına (devlete) karşı sorumluluklar
8. Yerel topluluğa karşı sorumluluklar
9. Topluma karşı sorumluluklar.

• Gönüllü Sorumluluklar
• Ahlâkî Sorumluluklar
• Yasal Sorumluluklar
• Ekonomik Sorumluluklar
  
  

Toplum tarafından beklenilen sorumluluklar arasında olan işletmelerin ahlaki sorumluluklarının dayanakları olarak toplumsal değerlerin dikkate alınması gerekmektedir.

Çalışanlara karşı işletmelerin sorumlulukları arasında, hayat standardına uygun ücret ödemek, iş tatmini sağlayacak çalışma koşulları oluşturmak ve iyileştirmelerde bulunmak, insan ilişkilerine değer verilen çalışma ortamları oluşturmak, mesleki eğitim ve kariyer gelişimlerine katkıda bulunmak, sağlık açısından zararlı iş ortamlarından kaçınmak vb. sayılabilir.

Devlet ya da onu temsil eden kamu kurumlarına karşı işletmelerin sorumlulukları, vergi hesaplarının gerçeğe uygun yapılması, yasal sorumluluklardan kaçınmama ve sosyal sorunların çözümüne katkıda bulunma vb. şeklinde sıralanabilir.

Toplumla ilgili sorumluluklar daha genel ve geniş bir çerçevede değerlendirilmektedir. İşletmelerin genel olarak faaliyette bulunduğu toplumla ilgili, finansal ve diğer yetenekleri ölçüsünde her türlü sosyal sorunla ilgili sorumluluğu söz konusudur. Her işletme bu anlamda, toplumun sosyal sorunlarına karşı duyarlı olmak ve ona katkıda bulunmak durumundadır. Toplumla ilgili sosyal sorumluluk faaliyetlerinin etkisinin artırılması için kâr amaçsız örgütlerle iş birliği yapılabileceği gibi işletmenin doğrudan kendisinin de toplum yararına faaliyetlerde bulunması mümkündür.

İşletmelerin sosyal sorumluluklarıyla ilgili yaklaşımların genel olarak iki başlık altında toplandığı görülmektedir. Bu yaklaşımlar, “klasik ve modern yaklaşım” şeklinde ele alınabilir.

Klasik yaklaşım günümüz şartlarında işletme faaliyetleri ve bunların etkilerinin ciddi anlamda tartışılmadığı döneme rastlamaktadır.

Modern yaklaşım, aslında pazar koşulları içinde işletmelerin çıkar grupları arasında değişen dengelerden etkilenen bir yaklaşımdır.

Kurumsal vatandaşlık kavramı, hem sürdürülebilir bir kalkınma hem de sürdürülebilir bir işletme için işletmenin bir vatandaş olarak sorumluluklarını tanımlamaktadır.

Paydaş teorisi, işletme ve paydaşların ilişkilerini, onların sosyal sorumluluğunu etkileyen bir sosyal ilişki olarak varsaymaktadır.

Ahlak kavramı öznesinde insan olan ve insanın yaratılışından meydana gelen özellikler yanında, kendisine, ilişkide olduğu diğer insanlar ile içinde yaşadığı topluma karşı genel olarak “iyi” ve “kötü” çerçevesinde yön veren eğitimle kazanılan bir davranışlar seti ya da rehberi olarak tanımlanabilir.

• Ürün güvenliği
• Uygun olmayan ürün ambalajları
• Yetersiz garanti ve servis hizmetleri
• Hızlı ürün eskitmeleri
• Marka benzetmeleri
• Ürün taklitleri
• Farklı fiyatlandırma
• Psikolojik fiyatlandırmalar
• Fiyat anlaşmaları
• Dağıtıcılar üzerindeki baskılar
• Aracı kurumlara kota uygulamaları
• Aldatıcı reklamlar
• Abartılı reklamlar
• Yanıltıcı promosyon uygulamaları
• Baskılı satış yöntemleri
• Müşteri bilgilerinin gizliliğinin korunmaması
• Araştırma bilgilerinin manipülasyonu

• Fiyat sınırlamaları
• Talebin manipülasyonu
• Rakip ürünlerin sattırılmaması
• Perakende fiyatlara müdahale edilmesi
• Fiyat farklılıkları
• Fiyat anlaşmaları
• Rüşvet

Ahiliğe kabul şartları iyi ahlaklılık, yardımseverlik ve cömertliktir.