Metal Sektöründe İş Sağlığı ve Güvenliği

Metallerin Özellikleri:
• Tel ve levha hâline getirilebilmeleri sebebiyle kullanışlıdır,
• Tüm metaller (civa hariç) oda sıcaklığında
katı hâldedir,
• Işığı yansıtma özellikleri vardır,
• Isıyı ve elektriği iletme özellikleri vardır,
• Yoğunlukları fazladır, Yüksek mukavemet
kuvvetine sahiptirler.

Metal, kendine has parlaklığı olan, yüksek elektrik ve ısı iletkenliğine sahip, şekil vermeye uygun ve mukavemet özelliği çok yüksek olan madenlere verilen ortak isimdir. Altın, gümüş, platin, demir, çinko, alüminyum, bakır, magnezyum en
çok kullanılan metal türleridir.

Metal sektörü ülkeler için çok büyük öneme sahiptir. Ülkelerin gelişmişlik düzeylerinin ölçüsü, sosyal ve ekonomik gelişimin anahtarı, kişi başına
tüketilen metal miktarıyla ölçülmektedir. Bir ülkenin ekonomisinde kullanılan metal ve türevleri ne kadar fazla ise o ülkenin gelişmişliği de o kadar fazla olduğu kabul edilmektedir. Çünkü metal sektörü kullanım alanının genişliği sebebiyle birçok sektöre ürün verebilmektedir

Metalin kullanımında en büyük pay demirin kullanımı olmuştur. Diğer metallere nazaran elde edilmesi ve işlenmesinin kolay oluşu, dayanıklılığı ve doğada fazla bulunması demirin kullanımını yaygınlaştırmıştır. Önceleri süs eşyası, ev eşyası,
takı, avcılık ve hafif savaş aletlerinde sanayi devrimine kadar basit iş ve eşyalarda kullanılan demir, sanayi devrimiyle birlikte küçük el tezgâhlarından
çıkarak büyük fabrikalarda kullanılmaya başlanmış ve çok daha etkili hâle getirilmiştir.

Çelik; içerisinde karbon, manganez, silikon, fosfor, kükürt ve oksijen barındıran; demirin karbonla işlenmesi sonucu ortaya çıkan bir malzemedir

Cumhuriyet dönemi ile birlikte ülkemizde modern anlamda demir-çelik üretimi 1932 yılında Kırıkkale’de kurulan demir-çelik tesisi ile başlamıştır.

Ana demir ve çelik ürünleri ile ferro alaşımların imalatı

Çelikten tüpler, borular, içi boş profiller ve benzeri bağlantı parçalarının imalatı
Çeliğin ilk işlenmesinde elde edilen diğer ürünlerin imalatı
Değerli ana metaller ve diğer demir dışı metallerin imalatı
Metal döküm sanayii

Metal Sektöründe Yapılan İlk İşlemler;
• Cevher ve hurda eritme ve arıtma
• Dökümcülük
• Dövme – şekillendirme ve presleme,
• Kaynakçılık ve metal kesme
• Sinterleme
• Talaşlı imalat (Torna, freze vb.)

Son Ürün Elde Etmek için Yapılan İşlemler;
• Taşlama
• Parlatma
• Zımparalama,
• Yüzey işleme
• Yüzey kaplama işlemleri (elektro-kaplama, galvanizleme, ısıl işlem, eloksal, toz boya ve benzeri) gibi çeşitli teknikler kullanılır

Birincil eritme ve arıtma; zenginleştirilmiş cevherlerden metal elde etme işlemidir. İkincil eritme ve arıtma; hurdalardan ve işlem atıklarından metalin yeniden kazanılması işlemidir.

Dökümcülükte sırasıyla şu iş ve işlemler yapılır:
1. Maça kumu ve model hazırlama
2. Kalıp Kumu ve kalıp hazırlama
3. Döküm ve ateş hazırlama
4. Metal eritme ve arıtma
5. Kalıp içine metal dökme
6. Kalıptaki metal dökümü soğutma
7. Kalıptan dökümü çıkarma (derece bozma)
8. Temizleme, çapak giderme.

Demir, çelik, pirinç ve bronz geleneksel döküm metallerdir. Dökümcülük sektöründe en çok gri ve sfero demir dökümü yapılır.

Bükülebilir demir dökümünde ise magnezyum, seryum ve diğer maddeler eklenir.

Metallerin eritilerek çeşitli şekillere sokulmak suretiyle makineler yardımıyla inceltilmesi ve şekil verilmesi işine haddeleme denilmekte ve bu işlerin yapıldığı yerlere ise haddehane adı verilmektedir.

Doğal korundum (kristalize alüminyum) zımpara taşı (alüminyum oksit), elmas, kum taşı, çakmak taşı gibi doğal aşındırıcıların yerini bugün büyük ölçüde erimiş alüminyum oksit, silisyum karbür (karborundum) ve sentetik elmas gibi yapay
aşındırıcılar almıştır. Tebeşir, ponza, tripoli, kalay macun ve demir oksit gibi ince taneli malzemeler de özellikle parlatma ve polisaj için kullanılır. Taşlama taşlarında en çok alüminyum oksit ve silikon karbür kullanılır. Doğal ve yapay elmaslar önemli uygulamalar için kullanılır

Gürültü, yetersiz havalandırma, yetersiz veya aşırı aydınlatma

Metal sektöründe işyerlerinde iş kazalarına ve meslek hastalıklarına yol açan risk etmenleri; fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psikososyal risk etmenleri başlıkları altında ele alınmaktadır

Bakteriler
Virüsler
Mantarlar
Diğer
Biyolojik
Etmenler

Mutfak, yemekhane, bulaşıkhane, çay ocağı, soyunma yerleri, vb. yerler Bakteri, virüs, parazit ve mantar enfeksiyonları, alerjik reaksiyonlar, zehirlenmeler ( besin zehirlenmeleri, alerjik dermatit, alerjik rinit, alerjik astım, tinea pedis, şarbon)

Tekrarlayan hareketler, el emeğinin yoğun olduğu işler, elle taşıma, büyük ve ağır nesneleri kaldırma işleri, uygunsuz duruş, uzun süre aynı pozisyonda çalışmak sık görülen ergonomik etmenler olup, aşırı yorgunluğa, başta bel ağrısı olmak üzere kas iskelet sistemi rahatsızlıklarına, damar hastalıklarına yol açar.

Çalışma temposunun yüksek olması, çalışma temposunun sık sık değişmesi, talebin hızlı değişimine bağlı gece postalarında vardiyalı çalışma düzenine geçişler, fazla çalışma ya da fazla sürelerle çalışmalar, sosyal güvencesinin olmaması, uygunsuz fiziksel ortamlarda çalışma, çalışanlar arasında iletişim bozukluğu, iş güvencesinin olmaması, görev tanımlarının net olmaması, psikolojik taciz (mobbing), ayrımcı politika vb. psikososyal etmenler çalışanlar üzerinde stres kaynağı oluşturur.