1
Ham deri hangi süreçlerden geçirilerek mamül deriye dönüştürülür?
Ham deri kireçleme, tabaklama, boyama, yağlama ve finisaj gibi karmaşık süreçlerden geçirilerek mamül deriye
dönüştürülür.
Deri ve Deri Ürünleri Sektöründe İş Sağlığı ve Güvenliği
- 21 soru-cevap
- Sektörel İş Sağlığı ve Güvenliği
2
İş yerlerinde yetersiz iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları insanların yaşamdan kopmasına ya da yaşam kalitesinin düşmesine yol açtığı gibi yaşanan iş gücü ve maddi kayıplar dünyadaki toplam gayrisafi millî hasılanın yüzde kaçına yakın bir kayıp oluşturmaktadır?
İş yerlerinde yetersiz iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları insanların yaşamdan kopmasına ya da yaşam kalitesinin düşmesine yol açtığı gibi yaşanan iş gücü ve maddi kayıplar dünyadaki toplam gayrisafi millî hasılanın %4 üne yakın bir kayıp oluşturmaktadır.
3
Ülkemizde İş kazalarının en fazla yaşandığı sektörlerin başında hangileri gelmektedir?
Ülkemizde iş kazalarının en fazla yaşandığı sektörlerin başında metal, inşaat, taşımacılık, kimya, tekstil, plastik, maden sektörü gelir.
4
İş kazalarının ve meslek hastalıklarının önüne geçebilmek amacıyla 30 Haziran 2012 tarihinde resmi gazetede yayımlanarak 1 Ocak 2013 tarihinde yürürlüğe giren 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hangi işyerlerini kapsamı içine alır?
İş kazalarının ve meslek hastalıklarının önüne geçebilmek amacıyla 30 Haziran 2012 tarihinde resmi gazetede yayımlanarak 1 Ocak 2013 tarihinde yürürlüğe giren 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kamu ve özel sektör ayırt etmeksizin ülkemizdeki tüm iş yerlerini kapsamı içerisine almıştır.
5
Ükemizde meslek hastalıkların en fazla yaşandığı sektörlerin başında hangileri gelmektedir?
Ülkemizde meslek hastalıkların en fazla yaşandığı sektörlerin başında metal, maden, plastik, gıda, inşaat, kimya ve maden sektörü gelmektedir.
6
Türk toplumunda dericiliğin kurganlardan çıkarılan çizme, eyer ile 2400 yıl önce nerede başlamıştır?
Orta Asya
7
Ülkemizde deri hazır giyim firmaları hangi şehirlerde yoğunlaşmıştır?
Deri hazır giyim firmaları; İstanbul ve İzmir’de yoğunlaşmaktadır.
8
Türkiye'de deri işleme sanayinin yoğunlaştığı bölgeler hangileridir?
İstanbul-Tuzla, Tekirdağ-Çorlu, Bursa, Balıkesir-Gönen, Bolu- Gerede, İzmir-Menemen, Uşak, Isparta, Manisa-Kula, Hatay
9
Deri ve deri mamulleri sektörünün en önemli ihraç kalemi hangisidir?
Sektörün en önemli ihraç kalemini %56,9’luk pay ile ayakkabılar oluşturmaktadır.
10
Ham derilerin kullanım amacına uygun çeşitli kimyasal ve mekaniksel işlemlerden geçirilerek kullanılabilir duruma getirilmesine ne denir?
Ham derilerin kullanım amacına uygun çeşitli kimyasal ve mekaniksel işlemlerden geçirilerek kullanılabilir duruma getirilmesine Dericilik, Deri İşlemeciliği veya Deri Teknolojisi denir.
11
Deri ve ilgili ürünlerin imalatında çok tehlikeli sınıfına giren imalat türleri hangileridir?
- Deri ve kürklü deri imalatı (kürkün ve derinin tabaklanması, sepilenmesi,
boyanması, cilalanması ve işlenmesi) - Kürklü derinin ve postların kazınarak temizlenmesi, kırkılması, tüylerinin
yolunması ve ağartılması (postlu derilerin terbiyesi dahil) - Deri ve kösele esaslı terkip ile elde edilen levha, yaprak, şerit deri ve kösele
imalatı
12
Etleme işlemi sayesinde derinin arka yüzeyinde kalmış olan et ve yağlar alınmaktadır. Bu işlem basamağında ne tür iş kazaları yaşanmaktadır?
Etleme işlemi sayesinde derinin arka yüzeyinde kalmış olan et ve yağlar alınmaktadır. Bu işlem basamağında iş güvenliği açısından etleme makinesi önem taşımakta olup, gerekli önlemler alınmadığında etleme makinesine parmak el sıkışması gibi iş kazaları yaşanmaktadır. Zeminin kaygan olması nedeniyle çok dikkat edilmelidir.
13
Günümüzde deri üretiminde en çok kullanılan ve aşındırıcı etkisi olması nedeniyle insan sağlığı açısından zararlı kimyasallar olarak nitelendirilen pike asidi hangileridir?
Günümüzde deri üretiminde en çok kullanılan pikle asidi sülfürik asit ve formik asit tir. Sülfürik ve formik asidin aşındırıcı etkisi olması nedeniyle insan sağlığı açısından zararlı kimyasallardır.
14
Deriye retenaj ya da tekrar tabaklama niçin yapılır?
Derilere, daha fazla dolgunluk, yumuşaklık, sıkı bir tutum, sıkı ve düzgün bir cilt gibi özelliklere ek olarak, beyaz bir renk, dayanıklılık, buruşukluk gibi özel cilt efektleri retenaj işlemi ile kazandırılmaktadır. Retenaj dolaplarında bu işlem nötralizasyon, retenaj, boyama ve yağlama ile tamamlanır.
15
Deri imalatı sektöründe kimyasal kaynaklı hangi tehlike ve risklere rastlanılır?
Deri imalatı sektöründe Kimyasal kaynaklı tehlike ve risklere rastlanılır. Solunum, deri, sindirim, göz maruziyetlerine bağlı olarak bu sistemlere ait atopik, dermatit, alerjik solunum sistemi hastalıkları, alerjik konjuktivit vb. hastalıklar görülebilir.
16
Deri imalatı sektörünün en önemli ham maddesi olan deri biyolojik bir madde olması sebebiyle normal atmosferik şartlarda bakteri-virüs-mantar vb. etkisi ile süratle kokuşma, çözünme ve bozunmaya uğrar. Bu olay sırasında ortama fena kokular
ve biyolojik çözünme kaynaklı gazlar ve sıvılar yayılır. Bunlar çalışanlar açısından diğer sektörlere kıyasla hangi risk faktörü oldukça yüksektir?
Biyolojik riskler
17
Deri İmalat sektöründe risk faktörleri nasıl sınıflandırılı?
- Fiziksel risk faktörleri
- Kimyasal risk faktörleri
- Biyolojik risk faktörleri
- Ergonomik risk faktörleri
- Psikososyal risk faktörleri
18
Tabaklama öncesi pH düzenlemede ve ikinci tabaklama sonrası boyanması işlemleri sırasında çözeltide kullanılan asetetik asitin insan üzerindeki etkileri arasında neler sayılabilir?
Solunum: Yanma hissi, boğazda hassasiyet, baş ağrısı, baş dönmesi, zor nefes alma, nefes darlığı.
Deri: Kızarıklık, ağrı, deride kabarcık, ciddi yanık.
Göz: Kızarıklık, ağrı, ciddi derin yanık, görme kaybı.
Yutma: Boğazda hassasiyet, karın ağrısı, kusma, şok ve damarlardaki büzülmeye bağlı dolaşım yetmezliği
19
Yasal bir gereklilik olarak Deri ve Deri Ürünleri imalatında kullanılan, üretilen ya da iş ve işlemler esnasında ortaya çıkan kimyasalların tespiti, işaretlenmesi, çalışanların bu konuda maruziyet durumunun belirlenmesi, eğitimleri vb. konuları düzenlemek üzere bir “Kimyasal Yönetim Sistemi” kurulmalıdır. Kurulacak Kimyasal Yönetim Sistemi ile neler hedeflenmelidir?
- İş yerinde kullanılan, üretilen ya da iş ve işlemler esnasında ortaya çıkan kimyasalları içeren, kimyasalların tehlikeli ya da tehlikeli olmayan ayrımı yapılmış hâlde bir “Kimyasal Envanteri”nin çıkarılması,
- Kimyasal Envanterinde yer alan kimyasallarla ilgili yönetmeliğe uygun nitelikte Malzeme Güvenlik Bilgi Formlarının (MSDS) temini,
- Kimyasal maruziyet alanlarının tespiti ve iş yeri vaziyet planları üzerine işlenmesi, maruziyetin türü, seviyesi ve süresinin iş güvenliği uzmanı ve iş yeri hekimince belirlenerek, maruziyet listelerinin çıkarılması,
- Maruz kalınan kimyasalların özellikleri dikkate alınarak “İş Sağlığı Gözetimi” uygulamalarının nasıl yürütüleceğinin belirlenmesi,
- Kimyasallarla ilgili olarak “Güvenli Çalışma Talimatı, “Güvenli Depolama ve Aktarma Talimatı, vb. talimatların hazırlanması,
- Kimyasallarla ilgili süreçlerde oluşması muhtemel artık ve atıkların toplanması, depolanması ve bertaraf edilmesi ile ilgili kuralları belirleyen talimatların hazırlanması,
- İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimince çalışanların; kimyasalların işaretlenmesi, kimyasallarla çalışmalarda güvenlik kuralları, kimyasallardan etkilenme ve korunma yolları, gerekli KKD lerin kullanılması vb. konular ile yasal gereklilikleri sağlayacak nitelikte eğitim programı hazırlanması ve uygulanması hedeflenmelidir.
20
Deri imalatında kuru işlemlerde kullanılan iş ekipmanları hangileridir?
• Gergi makinesi (otomatik-mekanik)
• Kuru Tıraş Makinesi
• Düz pres ütü
• Rotopres
• Boya Makinesi
• Zımpara Makinesi
• Ahşap/Çelik Tav dolabı
• Ölçüm (Desi) Makinesi
• Toz Alma Makinesi
21
Deri imalatı sektöründe sürfürleme makinesi kullanımında oluşabilecek çeşitli tehlikelere karşı alınabilecek önlemler nelerdir?
- Dökülme ve sızıntı için emici/absorban malzeme bulundurulması, sıçramaya karşı uygun KKD kullanılması
- Makine koruyucuların kullanılması
- Uygun kablo kesiti, izolasyon ve tablo, sigorta, kaçak akım vb. donanımların kullanılması, tevzi panolarının
kilitli tutulması, çalışanların yalıtkan malzeme üzerinde çalışması, elektrik topraklamalarının yapılması - Bakteriler, virüsler, mantarlar, diğer biyolojik faktörlere yönelik tarama testlerinin yapılması
- Zeminde su birikmesinin önlenmesi, düzenli aralıklarla paspas ve kurulama yapılması, temizlenmesi ve
kaymaz ayakkabı giyilmesi - Gürültü azaltıcı tedbirlerin kaynağından itibaren alınması, uygun KKD kullanılması