• Kenar kaplama Mobilya İmalat Sektöründe Genel Bilgiler • Profillendirme ve şekillendirme Çok çeşitli ürün yelpazesine sahip olan mobilya sektörü iş • Tornalama güvenliği açısından boyama ve vernikleme işleri hariç • Delgi işlemleri tehlikeli sınıfta yer almaktadır. Mobilya imalat sektöründe • Kumaş döşeme veya yüz kaplama: çalışanların maruz kaldığı gürültü, toz ve kimyasallar ele • Yüz kaplama alındığında iş sağlığı ve güvenliğinin ne kadar önemli • Kenar masiflerinin yapıştırılması olduğunun bir göstergesidir. • Frezeleme Mobilya Sektörünün Tarihçesi • Parçaların birleştirilmesi
Mobilya; Latince “mobilius” sözcüğünden türetilmiş olup • Birleştirilen mobilyanın zımparalanması insanların çalışma, oturma, dinlenme, yemek yeme, • Mobilyaya üst yüzey işlemleri uygulanması eşyalarını depolama, sergileme gibi günlük yaşama • Ambalajlama yönelik temel ihtiyaçlarını güvenli ve konforlu bir şekilde • Shrink paketleme karşılamak amacıyla genelde ağaç malzemeden • Depolama oluşturulmuş işlevsel, estetik görünümlü kullanım eşyalarının tümü olarak tanımlanır. Türkiye’de Mobilya Sektöründe İş Sağlığı ve Güvenliği İstatistikleri Sanayi Devrimi ile beraber, mobilya üretim sektöründe Mobilya imalatı; İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri kullanılan makineler yerlerini yenilerine bırakmıştır. Kısa Tehlike Sınıfları Tebliği-İşyeri Tehlike Sınıfları bir zaman diliminde tahta malzemeleri kesebilen, onlara Listesi’nde “C İmalat” kısmında 31 NACE kodu ile yer tasarlanan biçimleri verebilen, yüzeylerini zımpara almaktadır. Farklı özelliklerdeki ağaç malzemelerin yaparak pürüzsüz bir duruma getirebilen makineler şekillendirilmesi, işlenmesi ile sandalye ve koltuk gibi üretilmiştir. Günümüz mobilya üretim sektöründe de bu mobilyaların döşeme faaliyetlerinden oluşan mobilya makineler, teknolojiyle birlikte geliştirilip ahşap imalatı faaliyetleri genellikle “tehlikeli” sınıftadır. Ancak malzemeye biçim verebilme konusunda marangozlara mobilya boyahanelerinde gerçekleştirilen 31.09.01 altılı daha çok imkânı vermektedir. Bütün bu ilerlemelere kodu ile yer alan “mobilyaların boyanması, verniklenmesi, rağmen mobilya sektörü, sanatın ve el işçiliğinin hâlen cilalanması vb. tamamlayıcı işlerin yapılması” faaliyetleri revaçta olduğu bir sektördür. “çok tehlikeli” sınıfta yer almaktadır. Türkiye’de Mobilya Sektörü Kitabınızın 229. sayfasında bulunan Tablo 8. 1’de İş Türk mobilya sektörü, iş yeri sayısı ve yarattığı istihdam Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları ile önemli bir sektör olmasına karşın ihracatımız içindeki Tebliğinde Mobilya İmalatı bilgileri bulunmaktadır. payı sınırlı düzeydedir. Sektörün toplam ihracat içindeki payı 2017’de %2,18 olarak gerçekleşmiştir. Mobilya Kitabınızı 230. sayfasında bulunan Tablo 8. 2’de ise sektörünün gelişmesi mobilya ihracatının gelişmesine Mobilya İmalat Sektörü 2007-2019 İş Kazası ve Meslek bağlıdır. Türkiye’nin mobilya ihracatı 2001 yılında 192 Hastalıkları SGK İstatistikleri bilgileri bulunmaktadır.
milyon dolar olarak gerçekleşirken 2019 yılında önemli Mobilya İmalat Sektöründe Bulunan Çalışma Birimleri oranda artarak 3 milyar 415 milyon dolara ulaşmıştır. Mobilya imalat sektöründe bulunan iş yerlerinde çalışma 2019 yılı mobilya ihracatı geçen seneye göre %27,1 birimlerini; oranında artış kaydetmiştir. 2019 yılı Sosyal Güvenlik • Açık Alanlar Kurumu İstatistiklerine göre ülkemizde mobilya imalatı yapan 21.758 iş yeri ve 154.829 çalışan bulunmakta ve • İdari ve Sosyal Birimler üretiminin en fazla yapıldığı iller ise Şekil 8.1’de verildiği • Üretim Birimleri gibi Ankara, Bursa, Antalya, İstanbul, Gaziantep, İzmir, • Lojistik Birimi Kayseri, Kocaeli ve Sakarya olarak sıralanmaktadır. • Destek Birimleri
Mobilya İmalat Sektöründe Yapılan İşlemler olarak sıralayabiliriz.
Genel olarak tüm mobilya çeşitlerinin üretiminde izlenen Mobilya İmalat Sektöründe İş Sağlığı ve işlemler başlık olarak şöyle sıralanabilir: Güvenliği Uygulamaları
• Levha hazırlama ve zımparalama Her sektörün iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili kendine has • Kaplama hazırlama tehlikeleri vardır. Mobilya sektörünün de kendine özgü • Tutkallama sağlık ve güvenlik riskleri bulunmaktadır. Mobilya • Kenar işleme sektörünü oluşturan işletmeler genellikle geniş bir makine • Yüzey ve kenar delgi işlemleri parkuruna sahiptir. Bunun yanında kullanılan ham • Yüzey zımparalama maddeler ve kimyasallar oldukça çeşitlidir. Başta ahşap • Yüzey işlemleri olmak üzere birçok farklı malzemenin (metal, cam, kumaş, sünger, plastik vb.) kesilmesi, şekillendirilmesi, • Montaj
delinmesi, birleştirilmesi ve boyanması gibi süreçler kusma, ishal, nezle, öksürük, nefes darlığı gibi sorunlara makine operatörlerini ve diğer çalışanları çeşitli sebep olduğu, tolüen, ksilen gibi çözücü olarak kullanılan tehlikelerle karşı karşıya getirmektedir. Gürültü, odun aromatik hidrokarbonların ise iritasyon (tahriş), baş ağrısı tozu, kullanılan tutkallar ve boyalar, bu sektörde öne çıkan ve yorgunluk meydana getirdiği belirtilmiştir. tehlikeler olup mobilya endüstrisi çalışanlarında çeşitli Atölyelerde, periyodik aralıklarla (yılda en az 2 kere) veya riskler oluşturabilmektedir. Mobilya üretim süreçlerinde risk değerlendirmesi sonucuna göre daha sık aralıklarla toz ham maddelerin ya da ürünlerin taşınması, yüklenmesi, ölçümleri yapılmalıdır. istiflenmesi şeklinde elle kaldırma taşıma işlerinin yoğunluğu, el ile beslenen makineler, el ile desteklenen 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanun’a bağlı “İş zımparalama makineleri ve pnömatik zımbalama Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları tabancalarının kullanımı sırasında maruz kalınan titreşim, Yönetmeliği”nde işverenin iş ekipmanları ile ilgili sürekli ayakta çalışma, monoton ve çok tekrarlı hareketler, yükümlülükleri bulunmaktadır. yetersiz aydınlatma, ekstrem iklim koşulları diğer göze çarpan tehlikelerdir. Kitabınızın 240. sayfasından başlayarak Tablo 8.4’te mobilya imalat sektöründe yaygın olarak kullanılan iş Mobilya İmalat Sektöründe İşin Yürütümü ve İSG ile ekipmanları ve tehlikeleriyle birlikte bu tehlikelere karşı İlgili Mevzuat alınması gereken önlemler ayrıntılı olarak verilmiştir.
Kitabınızın 231 ve 232. sayfalarında ‘Mobilya İmalat Sektöründe İşin Yürütümü ve İSG ile İlgili Mevzuat’ sıralanmıştır.
Mobilya İmalat Sektöründe Risk Etmenleri
Mobilya imalat sektöründe iş yerlerinde iş kazalarına ve meslek hastalıklarına yol açan risk etmenleri;
• Fiziksel • Kimyasal • Biyolojik • Ergonomik • Psikososyal
risk etmenleri başlıkları altında ele alınmaktadır.
Mobilya sektöründe kullanılan kimyasallar genel olarak boya, cila, astar, tutkal, çözücü, inceltici, ahşap koruyucular ve temizlik maddeleri örnek verilebilir.
Kitabınızın 234. sayfasında bulunan Tablo 8. 3’te ‘Mobilya İmalat Sektöründe Yaygın Olarak Kullanılan Kimyasallar ve Sağlık Etkileri’ bilgileri yer almaktadır.
Mobilya üretim sektöründe kullanılan kimyasal maddelerin kullanım koşulları, maruziyeti önleme yöntemleri ve bazı kimyasal maddelerin maruziyet limit değerleri ile ilgili bilgiler “Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik”te belirtilmektedir.
Ağaç işleyen endüstride odun tozlarının oluşmasına neden olan faktörler dört grup altında toplanmaktadır:
• Makineler • Elle yapılan (Manuel) işler • Temizlik • Isıtma ve havalandırma
Toza maruz kalan kişilerde, mukozada mekanik zararlar veya deri hastalıkları, pnömokonyoz (toza bağlı akciğer rahatsızlığı) ve kanser hastalıkları görülebilir. Ayrıca bazı yerli ve yabancı ağaçlarda bulunan maddeler dermatitis, egzama ve solunum yolları rahatsızlıklarına sebep olurlar. Bazı spesifik ağaç türlerinde bulunan alkoloidlerin kramp,