Meslek Hastalıkları

Sağlık; yalnızca hastalık ve sakatlıkların olmaması değil fiziksel, zihinsel ve sosyal yönden tam bir iyilik hâlidir.

Kişinin toplumsal rollerini kendisinden beklenen şekilde yerine getirmesidir. Rolleri yanlış algılamak, görevleri yerine getirmemek, sosyal olarak dengesiz olma durumu sağlıksızlık olarak nitelendirilmektedir.

Meslek hastalıklarının tanı ve bildirim sürecindeki eksikliklerdir. Ya da yapılan istatistiklerin gerçekliği konusundaki şüpheler, gerçeği yansıtmayan rakamlardır. Kayıtsız çalışan sayılarının bu istatistiklere dâhil olmaması da bu rakamların gerçeği yansıtmadığına dair bir diğer unsurdur. Tanı süreci içerisinde meslek hastalıkları hakkında yeterli bilgiye sahip olmamak, bu hastalıkların genel hastalıklarla karıştırılması ve belirtilerinin uzun zaman sonra ortaya çıkması gibi sebepler de net rakamlara ulaşabilmenin önündeki engellerdir.

Bütün işlerin tanımlanması, işyeri maruziyetleri, Belirtilerin zaman ilişkisi, Başka işçilerin benzer belirtilerinin varlığı, İş dışı etkilenmeler.

•Çalışanlar çalıştıkları alanla ilgili genel ve özel mevzuatı bilmeli; işyeri güvenliği ve sağlığı açısından gerekli işyeri kurallarına uymalıdır. • Çalışanlar kullandıkları tüm araç ve gereç kullanım talimatlarına uymalı, amacı dışında ve gerekli önlemler alınmadan bu cihazları kullanmamalıdır. • Kişisel koruyucu ve doğru ekipmanları kullanmalıdır. • Ciddi ve tehlikeli bir durumla karşılaşıldığında derhâl ilgililere ve yetkililere bildirilmelidir. • Denetleme sonucu ortaya çıkan aksaklıkların giderilmesi konusunda işverenle ve diğer çalışanlarla iş birliği yapmalıdır. • İşverenler iş sağlığı, meslek hastalıkları, çalışan sağlığı ve işyeri ortam sağlığı açısından gerekli sağlık ve güvenlik önlemlerini almalıdır. İşveren iş bölümü ve iş dağılımı yaparken kişilerin fiziksel, ruhsal kapasitelerini değerlendirmelidir. • İşveren mesleki hastalıklarla, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili, meslekle ilgili yaşanabilecek her türlü konuda gerekli eğitimleri vermelidir. • İşveren işyeri çalışma koşulları ile ilgili gerekli iyileştirmeleri yapmalıdır. • İşveren işyerinde gerekli denetimleri ve risk analizi yapmalı, gördüğü aksaklıkları gidermelidir. • İş kazası ve meslek hastalıklarının kayıt ve bildirimini zorunlu süresi içinde yapmalıdır. • İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtmamalıdır.

• Hastalık ile iş arasında (çalışma ve çalışma ortamı) nedensellik bağı olması • Kişinin SGK’li olması • Hastalığın meslek hastalığı listesinde olması • Kurum Sağlık Kurulu raporuyla tespit edilmesi • Hastalığa maruziyetin normal maruz kalma durumundan fazla olması ve yükümlülük süresi içerisinde ortaya çıkması.

Öncelikle klinik değerlendirme, meslek/çalışma öyküsü alınmalı; fiziksel muayene ve gerekli laboratuvar tetkiklerinin yapılması gerekir. Nihayetinde de çalışma yani işyeri ortamında değerlendirmeler yapılmalıdır. Meslek hastalığı tespiti sonrası işyeri hekimine ve iş sağlığı ve güvenliği uzmanına bilgi verilmeli, ayrıca işverenle işçiler konu hakkında bilgilendirilmelidir.

 • Etkilediği beden yapısı, organ ve sistemlere göre (solunum sistemi, sindirim sistemi vb.) • Sebep olan etkenlere göre (fiziksel, biyolojik, kimyasal etkenler gibi) • Bedene giriş yoluna (solunum, deri, sindirim sistemi gibi) • Etki süresine göre (akut ya da kronik) • Etki bölgesine göre (sistemik ya da lokal) göre sınıflandırılabilir.

Virüs, bakteri, parazit, riketsiya, küf, mantardır. Biyolojik etkenlere bağlı olarak bazı meslek türlerinde çeşitli meslek hastalıkları oluşabilir. Örneğin veterinerlerde, çiftçilik veya hayvancılık yapanlarda, kasaplarda kuduz, herpes enfeksiyonları, şarbon, tüberküloz, bruselloz, salmonello, Kırım Kongo hastalığı; sağlık çalışanlarında hepatit virüsü kaynaklı hastalıklar ile tüberküloz görülme ihtimali daha fazladır.

Mesleki kan ve dolaşım sistemi hastalıkları, mesleki kanserler, mesleki sindirim sistemi hastalıkları, mesleki kas iskelet sistemi hastalıkları, mesleki sinir sistemi hastalıkları, üreme sistemi hastalıkları, pnömokonyozlar ve diğer bazı mesleki solunum sistemi hastalıkları.

Anemi, Lösemi, Lenfoma, Koroner arter hastalığı, Kalp ritim bozukluğu, Miyokardiyopati, Hipertansiyon.

Aplastik anemi, Hemolitik anemi, Pernisiyöz anemi, Megaloblastik anemi, Orak hücreli anemi.

Sanayi fırın imalatında çalışanlarda, taş ocakları ve seramik işlerinde çalışanlarda, silisli minerallerle çalışanlarda, silisli maden cevheri ve taşların delinmesi, parçalanması, öğütülmesi, çıkarılması, kesilmesi, aşınması işlemlerinde çalışanlarda, cam, porselen, taş, seramik ve ateşe dayanıklı maddelerin yapımında görev alanlarda, silisli madenlerden üretilen zımpara taşı üretiminde, kumlama püskürtücülerle çalışanlarda görülme ihtimali yüksektir. Kısaca silika kristallerini soluma, silika kristallerine maruz kalma sonucu yavaş büyüyen, yumru tarzında akciğer hasarına neden olan bir pnömokonyozdur. Yoğun olarak silis tozlarına maruz kalan çalışanlarda oksijen karbondioksit değişiminin yapıldığı yegâne hücreler olan alveollerde oluşan hasara bağlı olarak bu hastalık ortaya çıkar.

Fibrojenik Tozlar, Toksik Tozlar, Kanserojen Tozlar, Radyoaktif Tozlar, Alerji Yapan Tozlar, İnert Tozlar.

Dermatit, ışığa duyarlı deri reaksiyonları, deri kanserleri, kontakt ürtiker, mesleki akne, mesleki pigmentasyon hastalıkları ve deri enfeksiyonlarıdır.

Gaz fabrikalarında çalışanlar, kok ve hava gazı fabrikalarında çalışanlar, yanma gazlarını ve dumanı toplayan ocak, şömine, bacaların bakım ve temizliğini yapanlarda, zift, asfalt işi ile uğraşanlarda, izolasyon malzemesi üretenlerde, boya ve vernik ile kaynak ve metal işleriyle uğraşanlarda rastlanır.

Bruselloz, Tetanoz, Şarbon, Salmonella, Leptospiroz ya da Weil, Kuduz hastalığı, Ornithozlar, psittakoz, Şap hastalığı, (KKKA)Kırım Kongo Kanamalı Ateşi.

Sağlık çalışanları, laboratuvar çalışanları, gıda işiyle uğraşanlar, veterinerler, et ve süt sektöründe çalışanlar, hayvancılıkla uğraşanlar için meslek hastalığıdır. Diğer adıyla verem mycobacterium tuberculosis isimli bakteri ile hava yani solunum yoluyla ortaya çıkan bir hastalıktır.

• Gürültüye maruziyetten kaynaklanan risklerin kaynağında yok edilmesini/azaltılmasını sağlar. • Gürültüye daha az sebep olan başka çalışma yöntemleri seçebilir. • En düşük düzeyde gürültü yayan, uygun iş ekipmanını seçebilir. • Çalışma yerini ve şartlarını uygun şekilde tasarlar ve düzenler. • Makine/alet/cihazın en doğru şekilde kullanılmasını sağlar. • Gürültünün azaltılması için ses yalıtımı, ses emici, ses kırıcı gibi tedbirleri alır. • Makine/alet/cihazın bakımlarını zamanında ve uygun şekilde yaptırır. • Gerekli hâllerde gürültüye maruziyeti azaltmak için bir eylem planı oluşturur ve uygulamaya koyar, gürültülü alanlara girişlerin kontrollü yapılmasını sağlar, çalışanların dinlenmesi için gerekli düzenlemeleri yapar. • Gürültü maruziyeti 85 desibel ve üzerinde olduğunda işitme kaybı başladığından çalışanların kulak koruyucularını kullanmalarını sağlamalı ve bunu denetlemelidir.

Titreşimler bedende en çok bel ve sırt ağrısına yol açmaktadır. Ayrıca etkenin süresi ve şiddetine bağlı olarak baş ağrısı, görme kusurları, nefes darlığı, göğüs ağrısı, iç kanama, nabız artışı, kan basıncı artışı, kemik-eklem zararları, el bilek kemikleri zararları görülebilir. Titreşimli bir aleti sürekli kullanan çalışanların damarlarında, kemiklerinde, eklemlerinde, kaslarında ve sinirlerinde meydana gelen hasara bağlı olarak el-kol titreşim sendromu” ya da “mesleki Raynaud fenomeni” ortaya çıkabilir. Ellerde ağrı başta olmak üzere parmaklarda karıncalanma, his kaybı gözlenir. Ayrıca medyan sinirin bası altında kalması sonucu ağrı, uyuşukluk ve güçsüzlükle kendini gösteren karpal tünel sendromu da oluşabilir