İŞG101U-İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİN TEMELLERİ
Ünite 8: İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi Uygulaması
Giriş
Modern anlamda ceza infaz kurumlarının ortaya çıkışı 16’ncı yüzyılın sonlarıyla birlikte başlayan bir sürece tekabül ederken; Avrupa tarihindeki esaslı olaylar (Otuz Yıl Savaşı, Merkantalizm, Kalvanizm, Aydınlanma Dönemi, Rönesans vb.) cezaevlerinin ve hükümlü haklarının gelişiminde olumlu ya da olumsuz anlamda tesirde bulunmuştur.
İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi Kavramı, Amacı ve Önemi
İş kazalarının meydana gelmesini önlemeye yönelik önemli adımlardan biri iş sağlığı ve güvenliği eğitimidir. Bu bakımdan öncelikle iş sağlığı ve güvenliği eğitimi kavramı incelenecek daha sonra iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin amacı ve önemi ele alınacaktır.
İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi Kavramı
Literatürde hem iş sağlığı kavramının hem de iş güvenliği kavramının çok farklı tanımlarına rastlamak mümkündür. Böyle olmakla birlikte yapılan tanımların ortak özellikleri dikkate alındığında iş sağlığı “tüm mesleklerde çalışanların bedensel, ruhsal, sosyal iyilik durumlarını sürdürmek, çalışanların çalışma koşullarından kaynaklanan risklerden korunmasını sağlamak, sağlıklarının bozulmasını önlemek, kendilerine uygun işlere yerleştirmek ve işin insana ve insanın işe uyumunu sağlamak” şeklinde iş güvenliği ise “çalışanların yapılan işler sırasında karşılaştıkları tehlikelerin azaltılması veya ortadan kaldırılması amacıyla işverence yerine getirilmesi gereken yükümlülüklere ilişkin teknik kuralların bütünü” şeklinde, iş güvenliği ise “işyerini, işin yürütümü nedeniyle oluşan tehlikelerden ve sağlığa zarar verebilecek koşullardan arındırarak, daha iyi bir çalışma ortamı sağlamak için yapılan sistemli çalışmalar” şeklinde ifade edilebilir.
Bu iki tanımdan hareketle iş sağlığı ve güvenliği “işyerini, işin görülmesi sırasında oluşabilecek veya çalışma ortamından kaynaklanabilecek, fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden işçinin olumsuz yönde etkilenmesine sebep olabilecek tehlikelerden ve sağlığa zarar verebilecek koşullardan arındırarak, çalışanlar için daha iyi bir çalışma ortamı sağlamak için doğabilecek risklere karşı çalışanların korunması, hastalanmalarını ve sağlıklarını kaybetmelerini önlemeye yönelik gerekli tedbirlerin alınması doğrultusunda yapılan sistemli çalışmalar” şeklinde tanımlanabilir.
İş sağlığı ve güvenliği eğitimi, genel olarak işyerlerinde sağlıklı ve güvenli çalışma ortamına uygun hareket edilmesini sağlamak, çalışanları işin ve işyerinin risklerinden korumak, çalışanların güvenli davranışlar sergilemelerini sağlamak gibi amaçlarla, çalışanlara yönelik olarak yürütülen temel ve özel bir eğitim türüdür.
İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitiminin Amacı ve Önemi
İş sağlığı ve güvenliği konusunda verilen eğitimle çalışanların iş sağlığı ve güvenliğinin önemini kavramaları
ve bu konuda bilinçlenmelerinin sağlanmasıyla, iş sağlığı ve güvenliğine yönelik davranış değişikliği göstermeleri ve bu şekilde iş kazalarının ve meslek hastalıklarının azaltılarak güvenli ve sağlıklı bir çalışma ortamı sağlanması amaçlanmaktadır.
İş sağlığı ve güvenliği eğitiminin bir diğer amacı, gelişen teknoloji nedeniyle ortaya çıkan yeni riskler bağlamında olası iş kazası ve meslek hastalıklarının önlenerek sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamı sağlanması için alınması gereken tedbirler konusunda çalışanların bilinçlendirilmesidir.
İş sağlığı ve güvenliği eğitiminin başlıca amaçları şu şekilde sıralanabilir:
• Güvenlik kültürü oluşturmak, • İşyerlerinde sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamı sağlamak, • Çalışanları yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek, • Çalışanları karşı karşıya bulundukları mesleki riskler konusunda uyararak bu risklere karşı alınması gereken önlemleri öğretmek, • İş sağlığı ve güvenliği bilinci oluşturarak uygun güvenli davranış özelliklerini kazandırmak.
Çalışanlara mutlaka iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin verilmesi gereken durumlar şu şekilde sıralanabilir:
• İşe girişte (oryantasyon eğitimi), • İş transferi veya değişikliği durumunda, • Yeni iş ekipmanı alınması veya ekipman değişikliği yapılması durumunda, • Herhangi yeni bir teknolojinin getirilmesi durumunda.
İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitiminin Hukuki Dayanakları
İş sağlığı ve güvenliği eğitiminin hukuki dayanakları, uluslararası hukuki düzenlemeler ve ulusal hukuki düzenlemeler olmak üzere iki başlıkta ele alınacaktır.
Uluslararası Hukuki Düzenlemeler
İş sağlığı ve güvenliği eğitim yükümlülüğüne ilişkin uluslararası hukuki düzenlemeleri, düzenlemeyi yapan kuruluşlar bağlamında “Birleşmiş Milletler (BM) Düzenlemeleri”, “Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Düzenlemeleri”, “Avrupa Konseyi Düzenlemeleri” ve “Avrupa Birliği (AB) Düzenlemeleri” şeklinde sınıflandırarak incelemek mümkündür.
Birleşmiş Milletler Tarafından Yapılan Düzenlemeler
BM tarafından yapılan uluslararası düzenlemeler incelendiğinde, iki temel düzenlemesinin doğrudan olmamakla birlikte iş sağlığı ve güvenliği eğitimine ilişkin hükümler ihtiva ettiği görülmektedir. Söz konusu düzenlemelerden ilki, herkesin adaletli ve elverişli koşullarda çalışma hakkı olduğunu (mad. 22 ve 23) ve “eğitim hakkı” bağlamında teknik ve mesleki anlamda
eğitimin herkese açık olduğunu ifade eden hükümleri (mad. 26) ile 1948 tarihli “İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi”dir (OHCHR, 2022). BM’nin doğrudan olmamakla birlikte iş sağlığı ve güvenliği eğitimine ilişkin hükümler ihtiva eden bir diğer düzenlemesi ise 1966 tarihli “Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Sözleşme”dir.
Uluslararası Çalışma Örgütü Tarafından Yapılan Düzenlemeler
İş sağlığı ve güvenliği eğitimi ile ilgili ILO tarafından yapılan düzenlemeleri “Bildirgeler”, “Sözleşmeler ve Tavsiye Kararları” şeklinde ikili bir ayrıma tabi tutmak mümkündür.
ILO’nun doğrudan olmamakla birlikte iş sağlığı ve güvenliği eğitimine ilişkin hükümler ihtiva eden iki önemli bildirgesinden biri Filedelfiya Bildirgesi, diğeri ise Çalışma Yaşamında Temel İlke ve Haklar Bildirgesi’dir.
ILO’nun doğrudan iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili genel nitelikli üç sözleşmesi dolaylı bir şekilde iş sağlığı ve güvenliği eğitimine ilişkin hükümler de içermektedir.
ILO’nun doğrudan iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili genel nitelikli üç sözleşmesi iş sağlığı ve güvenliği eğitimine ilişkin hükümler içermektedir. Bu sözleşmeler; 1981 tarihli ve 155 sayılı “İş Sağlığı ve Güvenliği Sözleşmesi”, 1985 tarihli ve 161 sayılı “İş Sağlığı Hizmetleri Sözleşmesi” ve 2006 tarihli ve 187 sayılı “İş Sağlığı ve Güvenliğini Geliştirme Çerçeve Sözleşmesi”dir.
155 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği ve Çalışma Ortamına İlişkin Sözleşme’de iş sağlığı ve güvenliği eğitimiyle ilgili olabilecek düzenlemeler şu şekilde sıralanabilir:
• Kamu kesimi de dâhil olmak üzere ekonomik faaliyetin tüm dallarındaki çalışanları kapsayacak şekilde taraf devletlerin her birinin ulusal koşul ve uygulamalar ışığında, en büyük işçi ve işveren temsilcilerine danışılarak iş güvenliği, işçi sağlığı ve çalışma ortamı konularında uyumlu bir ulusal politika oluşturulması ve bunun düzenli olarak denetimi, • Yeterli sağlık ve güvenlik düzeyine ulaşılması amacıyla bütün çalışanların ileri düzeyde eğitimini, kalifiyesini ve motivasyonunu kapsayan eğitimin, ulusal politika eylem alanları içinde olması, • Ulusal koşullar ve uygulamaya uygun olarak, iş sağlığı ve güvenliği ve çalışma ortamına ilişkin sorunlara yönelik yüksek teknik, tıbbi ve mesleki eğitimi de kapsayan, tüm çalışanların eğitim ihtiyacını karşılayan eğitim ve öğretimin geliştirilmesi için önlemler alınması, • İşletmedeki işçi ve temsilcilerine, iş sağlığı ve güvenliği konusunda yeterli eğitim verilmesi konusunda işletme düzeyinde düzenlemeler yapılması, • İş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine ulusal politikalarda yer verilmesi ve işletme düzeyinde uygulamaya geçilmesi.
187 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliğini Geliştirme Çerçeve Sözleşmesi’ne göre iş sağlığı ve güvenliği eğitimiyle ilgili olabilecek hususlar ise şu şekilde sıralanabilir:
• İşçi ve işveren kuruluş temsilcilerinin görüşlerinin alınması ve ulusal politikalar yoluyla iş sağlığı ve güvenliğinin geliştirilmesine katkı sağlanması, • Oluşturulacak ulusal sistem ve programlarla sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamı sağlayacak tedbirler alınması, • İşçi ve işveren temsilcilerine danışılarak ILO’nun iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin sözleşmelerini onaylamak için alınabilecek tedbirlerin gözden geçirilmesi, • İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili oluşturulacak ulusal sistemde iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin sağlanması, • Üye ülkelerce ulusal politika belirlenirken mesleki risk ve tehlikelerin önceden fark edilmesi, bu risk ve tehlikelerle kaynağında savaşılması ile ilgili temel ilkelerin geliştirilmesi, • Üye ülkelerin bilgilendirme, danışma ve eğitime dayalı bir iş güvenliği ve sağlığı kültürü geliştirmekle yükümlü tutulması.
161 sayılı İş Sağlığı Hizmetlerine İlişkin Sözleşme’de öngörülen iş sağlığı ve güvenliği eğitimine ilişkin hükme göre işveren, çalışanlar arasında herhangi bir ayrım gözetmeksizin iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulmasını ve bu hizmetlerden biri olan iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri konusunda da çalışanlarına gerekli bilgiyi sunarak meslek, sağlık, hijyen ve ergonomi alanında eğitim verilmesini sağlamalıdır.
Avrupa Konseyi Tarafından Yapılan Düzenlemeler
Avrupa Konseyinin iş sağlığı ve güvenliği eğitimine ilişkin hükümler ihtiva eden iki temel düzenlemesi vardır. Bunlardan ilki Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi olarak da adlandırılan 1950 tarihli “İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme”dir. İkincisi ise 1961 tarihli “Avrupa Sosyal Şartı”dır.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde, tüm haklardan yararlanma konusunda ayrımcılığın yasaklanması bağlamında bir eğitim hakkı olan iş sağlığı ve güvenliği eğitiminden yararlanma konusunda da ayrımcılık yasağı getirilmiştir. Avrupa Sosyal Şartı’nda ise ikinci kuşak haklar olarak kabul edilen çalışma hakkı, örgütlenme hakkı, sosyal güvenlik hakkı, adil ücret hakkı gibi sosyal ve ekonomik haklar koruma altına alınmıştır. Avrupa Sosyal Şartı’nın güvenceye aldığı haklar arasında sağlık ve eğitim hakları da yer almaktadır.
Avrupa Birliği Tarafından Yapılan Düzenlemeler
AB’nin iş sağlığı ve güvenliği eğitimine ilişkin hükümler ihtiva eden iki temel düzenlemesi vardır. Bunlardan ilki 2000 tarihli “AB Temel Haklar Şartı” iken ikincisi ise “AB Direktifleri”dir. Bu direktifleri de “Çerçeve Direktif” ile bu Direktif kapsamında kabul edilen “belirli riskler ve
konulara özel yürürlüğe konulan direktifler” şeklinde ikiye ayırmak mümkündür.
Ulusal Hukuki Düzenlemeler
İş sağlığı ve güvenliği konusunda eğitim verme zorunluluğu ve verilecek eğitimlerin kapsam ve uygulama esasları, 1982 Anayasası’na uygun olarak yürürlüğe giren 2012 tarihli 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun “Çalışanların Eğitimi” başlıklı 17. maddesinde düzenlenmiştir. Çalışanlara verilecek iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin usul ve esaslarını düzenlemek amacıyla da 2013 yılında 6331 sayılı Kanun’un 30. maddesine dayanılarak hazırlanan 28648 sayılı “Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” çıkarılmıştır. Bu yönetmelik dışında iş sağlığı ve güvenliği eğitimi ile ilgili 6331 sayılı Kanun’un 30. maddesine dayanılarak çıkarılan başka çeşitli yönetmelikler de bulunmaktadır.
İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitiminin Kapsamı
İş sağlığı ve güvenliği eğitiminin kapsamı bağlamında yükümlülükleri olan kişiler, eğitimin türleri, eğitim verecek kişiler, eğitim verilecek yer ve nitelikleri ile eğitimin süresi aşağıda yer almaktadır.
Yükümlülükleri Olan Kişiler
6331 sayılı Kanun ve bu Kanun’a uygun olarak yürürlüğe giren Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre çalışanları eğitme yükümlülüğü işverene aittir ancak çalışanlara da iş sağlığı ve güvenliği eğitimi konusunda yükümlülükler getirilmiştir.
İşverenler
İşverenlerin iş sağlığı ve güvenliği eğitimi kapsamdaki yükümlülüklerinin ne olduğu ise Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 5. maddesinde gösterilmiştir. Söz konusu madde hükmüne göre işverenlerin iş sağlığı ve eğitimi konusundaki yükümlülükleri şunlardır:
• Programların hazırlanması ve uygulanmasını sağlamak, • Eğitimler için uygun yer, araç ve gereçlerin temin edilmesini sağlamak, • Çalışanların bu programlara katılmasını ve katılımların eğitim katılım tutanağı ile kayıt altına alınmasını sağlamak, • Program sonunda katılanlar için eğitim belgesi düzenlenmesini sağlamak.
Çalışanlar
Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimi ile ilgili yükümlülükleri aynı yönetmeliğin 9. maddesinde gösterilmiştir. Söz konusu madde hükmüne göre çalışanların iş sağlığı güvenliği eğitimi konusundaki yükümlülükleri şunlardır:
• Uygulamaya konulan eğitim programları çerçevesinde iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine katılmak,
• Eğitimlerde edindiği bilgileri yaptığı iş ve işlemlerde uygulamak ve • İş sağlığı ve güvenliği konusundaki talimatlara uymak.
Eğitimin Türleri
İşbaşı Eğitimi
“İndüksiyon eğitimi” olarak da adlandırılan ve Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik 4. maddesinin e bendinde “işe başlama eğitimi” olarak tanımlanan işbaşı eğitimi “çalışan fiilen çalışmaya başlamadan önce, çalışanın yapacağı işe, varsa kullanacağı iş ekipmanına ve işyerine özgü iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini içeren konularda uygulamalı olarak verilen eğitimi” ifade eder.
Temel Eğitim
Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 4. maddesinin f bendine göre temel eğitim “Asgari Ek-1’de belirtilen “Genel konular”, “Sağlık konuları”, “Teknik konular” ve “Diğer konular” şeklinde sınıflandırılan konuları içeren ve düzenli aralıklarla tekrarlanan eğitimi” ifade eder.
Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 6. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasına göre bu eğitimler, değişen ve ortaya çıkan yeni riskler de dikkate alınarak aşağıda belirtilen düzenli aralıklarla tekrarlanır:
• Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde yılda en az bir defa • Tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde iki yılda en az bir defa • Az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde üç yılda en az bir defa
Herhangi bir sebeple altı aydan fazla süreyle işten uzak kalanlara, tekrar işe başlatılmadan önce bilgi yenileme eğitimi verilmesi gerekir.
Özellik Arz Eden Çalışanların Eğitimi
Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 7. maddesinde farklı gereksinimler göz önüne alınarak işyerinde bazı çalışanların eğitimlerine özel önem verilmesi, bazılarının ise özel olarak eğitilmeleri gerektiğinden söz edilmektedir. Özellik arz eden çalışanlar; “özel politika gerektiren çalışanlar, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili özel görevi bulunan çalışanlar ve temsilcileri ile iş sağlığı ve güvenliği açısından özel önlem alınmasını gerektiren alanlarda çalışanlar” şeklinde üç grup altında toplanmıştır.
Özel Politika Gerektiren Çalışanların Eğitimi İşbaşı, temel ve periyodik eğitimler dışında işyerinde genç çalışanlar, yaşlı, engelli, gebe ve emziren çalışanlara yönelik verilen eğitimler de özel politika gerektiren eğitim kapsamındadır.
İş Sağlığı ve Güvenliği ile İlgili Özel Görevi Bulunan Çalışanların ve Temsilcilerin Eğitimi İşyerinde çalışan
temsilcisi veya iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çeşitli görevlerde yer alan kişilerin görevlendirme eğitimleri de ayrı kategoride alınması gerekli eğitimlerdir.
Özel olarak ele alınan diğer grup ise iş sağlığı ve güvenliği açısından özel önlem alınmasını gerektiren alanlarda çalışanlardır. Bu gruptaki çalışanlar çalıştıkları iş kolu ve yaptıkları işler nedeniyle sağlık ve güvenlik riskleri ile karşı karşıya bulunan kişilerdir. Dolayısıyla karşılaşabilecekleri tehlikeler konusunda bilgilendirilmeleri ve işi güvenli bir biçimde yapabilmeleri için riskleri önleyici ve koruyucu ilave eğitim almaları önemlidir.
Periyodik Eğitimler
Periyodik eğitimler, iş sağlığı ve güvenliğinin daha etkin kılınması veya çalışan için gerekli görülen konularda gelişimin sağlanması için belirli periyotlarda tekrar edilen eğitimlerdir.
İş Kazası veya Meslek Hastalığı Geçiren Kişilere Verilen Eğitim
İş kazalarının veya meslek hastalıklarının tekrar yaşanmaması için güvenli çalışma yöntemlerinin aktarıldığı iş kazası veya meslek hastalıkları sonrasında verilen eğitimler de sürdürülebilir bir iş sağlığı ve güvenliği bilinci oluşması için önemlidir. İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışana işe dönüşünde çalışmaya başlamadan önce, kazanın veya meslek hastalığının sebepleri, bunlardan korunma yolları ve güvenli çalışma yöntemleri ile ilgili ilave eğitim verilir.
Eğitim Verecek Kişiler (Eğiticiler)
Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik’in “Eğitimi verebilecek kişi ve kuruluşlar” başlığını taşıyan 13. maddesinin 1. fıkrasına göre çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri, eğiticilerin uzmanlık alanları Yönetmelik Ek-1’de belirtilen temel eğitim konularına uygun olmak kaydıyla;
• İşyerinde sağlık ve güvenlik hizmetini yürüten iş güvenliği uzmanları ile işyeri hekimleri, • Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi, • Üniversiteler ile kamu kurum ve kuruluşlarının eğitim birimleri tarafından verilir.
Ayrıca;
• Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları • İşçi, işveren ve kamu görevlileri kuruluşları veya bu kuruluşlarca kurulan eğitim vakıfları ve ortaklaşa oluşturdukları eğitim merkezleri • Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş eğitim kurumları • Çalışanlara ücretsiz eğitim hizmeti veren ve kamu yararına kuruluş statüsüne haiz, eğitim amaçlı kurulmuş vakıflar tarafından da eğitimler verilebilir.
Eğitim Verilecek Yer ve Nitelikleri
Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik’in “Eğitim verilecek mekânın nitelikleri” başlığını taşıyan 14. maddesinde eğitimlerin, uygulamaların da yapılmasına imkân verecek, uygun ve yeterli bir mekânda, uygun ve güncel teknolojiyle yapılması gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Eğitimin Süresi
Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik’in “Eğitim süreleri ve konuları” başlığını taşıyan 11. maddesine göre çalışanlara verilecek temel eğitimler, işin devamı süresince belirlenen düzenli aralıklar içinde her çalışan için aşağıdaki şekilde düzenlenir:
• Az tehlikeli işyerleri için en az sekiz saat, • Tehlikeli işyerleri için en az on iki saat, • Çok tehlikeli işyerleri için en az on altı saat.
İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitiminin Planlanması, Uygulanması ve Değerlendirilmesi
İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitiminin Planlanması
Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik’in “Eğitimin temel prensipleri” başlığını taşıyan 12. maddesinde iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin verimli olması için uyulması gereken temel ilkelere yer verilmiştir. İş sağlığı ve güvenliği eğitiminin planlamasında, eğitim etkinliklerinin çalışanların ihtiyaçlarına, hedef ve hedef davranışlara yanıt verecek şekilde düzenlenmesine, eğitim etkinliklerinin konunun gerekleri ve çalışan özelliklerine uygun olmasına, çok yönlü eğitim ortamının kullanılmasına, çalışanın aşina olmadığı konuların öğretiminde örneklerin, benzetimlerin vb. kullanılmasına, öğrenme sırasında olabildiğince çalışanın duyu organlarını kullanabilmesinin sağlanmasına, çalışanın konuya ve önemli noktalara ilgi ve dikkatinin çekilip aralıklı tekrarlarla konuların yeniden tekrar edilmesine, zamanın etkin kullanılmasına, çalışan katılımının sağlanmasına ve eğitimle ilgili gelişme ve değişimlerin izlenmesine dikkat edilmesi gerekmektedir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitiminin Uygulanması
İş sağlığı ve güvenliği eğitiminin planlanmasını takip eden ikinci aşamada, çalışanların ihtiyaçlarına göre belirlenen konularda kim tarafından, nerede, nasıl, ne kadar süre ile verileceği kararlaştırılan iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin uygulamasına geçilir. Planlaması yapılarak programları hazırlanan iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin uygulama usul ve esaslarını düzenleyen Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik’te de açıkça ifade edildiği üzere, iş sağlığı ve güvenliği eğitimi teorik ve uygulamalı biçimde bireysel olarak ya da gruplar hâlinde, örgün veya gerekli uzaktan eğitim yönetim sisteminin sağlanması hâlinde uzaktan eğitim yöntemi kullanılarak verilebilecektir. İlke olarak iş sağlığı ve güvenliği eğitimi örgün olarak yürütülür. Ancak
gerekli olması durumunda uzaktan eğitim yöntemi de kullanılabilecektir
İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitiminin Değerlendirilmesi
Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine göre verilen eğitimin sonunda bir ölçme ve değerlendirme yapılmalı ve bu değerlendirmede eğitim sorumlusunun eğitim programı amaçlarına ne derece ulaştığına, eğitim amaçlarını gerçekleştirip gerçekleştirmediğine ve eğitim kaynağını gözden geçirmesi ve geliştirmesi gerekip gerekmediğine karar vermesi gerekmektedir.