İletişim Teknolojilerinin Geleceği

Teknolojik değişim Joseph Schumpeter tarafından üçlü bir model olarak önerilen  “buluş”, “yenilik” ve “yayılma” aşamalarını kapsamaktadır.

Schumpeter’e göre teknolojik değişim süreci yenilikler tarafından sürdürülen yaratıcı bir süreçtir fakat bu süreç aynı zamanda “yıkıcıdır” zira bu süreç kaynakların firmalar, meslekler, sanayiler ve hatta ülkeler arasında yeniden dağılımını öngörür. Buna yaratıcı yıkım adı verilir.

Sürdürülebilir yenilik, mevcut pazarın ortadan kaybolmasına yol açmayan bir yenilik türüdür.

Geçmişte tamamen farklı olan ses, görüntü, video, etkileşim ve veri uygulamaları artık aynı kaynakları paylaşmakta ve birbirleriyle sinerjik bir şekilde etkileşim kurmaktadır. Bu olguya dijital yakınsama adı verilmektedir.

Yeniliğin toplum içinde yayılmasıyla ilgili teoriler arasında en önde geleni Everett Rogers’a ait yeniliklerin yayılması kuramıdır.

Rogers’a göre, bir teknolojinin yayılma aşamasında teknolojiyi benimseyen veya uygulayan bireyler beş farklı gruba ayrılabilir: Bunlar;  yenilikçiler, ilk benimseyenler, erken çoğunluk, geç çoğun-luk ve geride kalanlar şeklinde adlandırılmaktadırlar.

Bir teknolojinin yaklaşık yirmi yıllık yaşam döngüsünü ifade eden ve dört gözden oluşan çokgene “teknolojik yayılma çokgeni” adı verilmektedir.

Geleceği öngörmekle ilgili çalışmalar 1960’ların ortasından itibaren Gelecek Araştırmaları adıyla bir akademik alan hâline gelmiştir. Gelecek araştır-maları, akla yatkın, olası ve tercih edilebilir bir geleceği varsayma çalışmaları olarak tanımlanmaktadır.

Gelecek Araştırmalarında kullanılmak amacıyla zamanla geliştirilen yöntemler şunlardır:  Senaryo tekniği, Delphi tekniği, Geriye bakış tekniği, Ufuk taraması tekniği, Teknolojik kestirim tekniği, Teknoloji öngörüleri tekniği, Eğilim çözümlemesi, Ektrapolasyon tekniği ve Vizyon tekniği.

Günümüzde sınırdaki iletişim teknolojilerini yönlendiren iki dev dalga bulunmaktadır: Bunlardan birincisi sanal gerçeklik, artırılmış gerçeklik, karma gerçeklik ve genişletilmiş gerçeklik gibi kavramları çevreleyen yeni gerçekliktir. Diğer dalga ise yapay zekâdayakın zamanda yaşanan sarsıcı adımlardır.

Bir yapay zekânın bilgi istemi (prompt) olarak verilen bir metinden yeni metin, görüntü, ses, video, canlandırma, sunum, bilgisayar programı, müzik vb. sentetik içerikleri üretmesini sağlayan modellere denilmektedir.

Yapay zekâ tarafından oluşturulan sanat eserlerinin sahipliği, yapay zekâ destekli inovasyonun patent sorunları ve telif hakları yapay zekanın toplumsal etkilerine ilişkin önemli bir tartışma konusudur. Ayrıca insan-yapay zekâ iletişiminin geleceği ve bunun sosyal etkileri de gündeme gelen konular arasındadır. Diğer taraftan yapay zekâdaki son gelişmelerin ofis çalışanları arasında büyük işsizliğe yol açacağına ilişkin bir toplumsal panik yaşanmaktadır.

Yakın geleceğe ait teknolojilerin uzun yıllardır keşif ve buluş çalışmaları gerçek-leştirilmiş olup, bir ürün ya da hizmet hâline gelmesi için ar-ge çalışmaları devam etmekte, yeni başlamış ya da başlaması beklenmektedir. Diğer bir deyişle, deneysel teknolojiler ve yenilik aşamasının başındaki teknolojiler bu grupta yer alırlar.

Yapay beyin araştırmaları, aşağıdaki üç temel amaç üzerinde yoğunlaşır:

a) İnsan beyninin işleyişini incelemek.

b) İnsan beyninin yeteneklerine sahip teorik sistemler oluşturmak.

c) “Güçlü yapay zekâ” olarak adlandırılan, insan benzeri davranışlar ve zekâ sergileyebilen makineleri geliştirmek

Yapay beyin araştırmaları kapsamında yürütlen projeler şunlardır:

1) Mavi Beyin Projesi

2) İnsan Beyni Projesi

3) Beyaz Saray BRAIN Girişimi

4) Çin Beyin Projesi

5) Brain/MINDS Projesi

6) SpiNNaker Projesi

7) Human Connectome Projesi

Deepfake teknolojisi, GAN (Generative Adversarial Network) ağlarında gerçek kişilerin çok gerçekçi sahte görüntülerini, seslerini ve videolarını üretmeye yönelik dijital sahteciliğe verilen isimdir.

Varsayımsal teknolojiler, henüz mevcut olmayan, teorik olarak incelenen, gelecekte ortaya çıkması muhtemel ve henüz mümkün olmadığı kanıtlanmamış teknolojilerdir. Kurgusal teknolojiler ise sanatçılar tarafından bilim kurgu eserlerinde erken dönemlerde sunulan gelecek vizyonlarıdır. Geleceği şekillendirmek açısından, her iki yaklaşım da birbirini etkilemektedir.

Beyin bilgisayar arayüzünün gelişimine yönelik;

1) Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG)

2) Fonksiyonel Manyetik Rezonans Görüntüleme (fMRG)

3) Elektroensefalogram (EEG)

4) Elektrokortikografi (ECoG)

cihazlar kullanılmaktadır.

Yakın zamanda geliştirilen transkranyal manyetik uyarım (TMS) adlı bir cihaz, beyindeki belirli bölgelerin faaliyetini geçici olarak durdurmak amacıyla zarar vermeyen manyetik enerji patlamaları üretmek için kullanılır. Elektromanyetik dalgaların beynin derinliklerine ulaşması zor olduğundan, bu cihaz kafatasına yakın bölgelerde etkilidir. Bu cihazın yardımıyla dışarıdan verilen komutlarla deneklerin belirli kas hareketlerini gerçekleştirmesi sağlanabilir.

Simülasyon hipotezine göre içinde yaşadığımız evren ve bizler birer bilgisayar simülasyonuyuz ve bu bilgisayarın fişi çekildiğinde yok olabiliriz.