Yaşayan Dünya Dinleri — Ünite 9 Soru-Cevap

Hıristiyanlıkta İbadet günlük, haftalık ve yıllık olarak üçe ayrılır.

Hıristiyanlıkta günde kaç defa ibadet edileceği, tam tamına belirlenmiş değildir, muayyen vakitler de tayin edilmemiştir. Bunlar hıristiyanın şevk ve ihtiyacına bırakılmıştır. Pazar âyini dışında dua için çağrı veya tespit edilmiş bir vakit yoktur. Güneş doğarken ve ikindi vakti duasına önem verilir. Ayin kilisede yapılacaksa, Kitab-ı Mukaddes’ten hamd ü senâya dair mezmurlar okunmasıyla başlar, ardından ilâhîler okunur ve nihayet bir dua ile bitirilir. Akşam duası aile içinde veya bir kilisede yapılabilir.

Haftalık ibadet pazar günü sabah ve akşam olmak üzere iki vakitte yapılır. İncillerin ifadesine göre Hz. İsa Yahudiler tarafından Cuma günü çarmıha gerilmiş, orada can vermiş ve mezarına konulmuştur. Üçüncü gün yani Pazar günü mezarından dirilerek öğrencileriyle 40 gün birlikte olmuş sonra göğe yükselmiştir. Bu sebeple onun mezarından diriliş günü olarak kabul edildiği için Pazar günü yapılan ibadetin hıristiyanlar için önemi büyüktür. Pazar ibadeti mutlaka kilisede ve papaz nezaretinde olur. İbadette Hıristiyan Kutsal Kitabı’ndan parçalar okunur, ilahiler söylenir, dualar edilir ve vaazlar verilir.

Yıllık ibadet yıl içinde kutlanan bayramlar ve anma günlerinden ibarettir. Bunlar; Noel, Paskalya, Haç Yortusu ve Meryem Ana Günü’dür.

Romada Hz. İsanın doğumuna yönelik kutlanan bayramlarla ilgili en eski tarih, 336 yılına kadar gitmektedir. 354 yılında Papa Liberius 24 aralığı 25e bağlayan geceyi İsanın doğum günü yıldönümü olarak ilan etmiştir. Doğu Hıristiyanları da üçüncü yüzyıldan itibaren 6 ocak tarihini Hz. İsanın doğum günü olarak kutlamaya başlamışlardır. Bu günlerde Hıristiyanlar kiliselerde büyük ayin törenleri düzenler ve onu anmaya çalışırlar.

Hıristiyanlığın ilk devirlerindeki Yahudi Pesah bayramına denk olan bir bayramdır. Hıristiyanlar İsa’nın pazar günü dirilişini haftalık pazar ibadetleri vesilesiyle kutlarlardı. Buradan hareketle onun dirilişini anmak üzere her yıl ilkbaharda değişik tarihlerde yapılan bu seramoniye Paskalya Yortusu denilir.

Gregoryen Takvimine gore Paskalya kutlamaları 22 Mart ile 25 Nisan arasındaki Pazar günlerinden birine denk gelir. Doğu Ortodoks Kiliseleri, Jülyen Takvimini temel aldıkları için kutlamalar genellikle Protestan ve Katolik kiliselerinden sonra gerçekleşir.

Roma Katolik Kilisesi’nce 3 Mayıs’ta kutlanan bu bayram IX. yüzyılda Katolik takvimine eklenmişse de, 1960’da Papa XIII. Johannes tarafından Kilise takviminden çıkarılmıştır. Bir diğer önemli Haç bayramı sihirbazların (Matta, 2) İsa’yı ziyarete gelmelerini kutlamak amacıyla 6 Ocak’ta yapılan Haç’ın Suya Atılması Bayramı veya Epiphanidir. Doğu kiliseleri için Haç ile ilgili bir başka önemli bayram Eylül’ün 14’nde kutlanan Kutsal Haç Günüdür. 325’ten bu yana kutlanmaya başlandığı anlaşılan bu bayram VII. Yüzyılda Batı’ya geçmiştir.

Meryem’e tapınma, İsa’nın anasına Tanrı’nın Anası ünvanı veren Efes Konsili’nin (431) kararıyla yaygınlaşmıştır. 5. yy. ve 8. yy. arasında Doğu’da olduğu kadar Batı’da da bakire Meryem adına yortular çoğalmıştır. Ortaçağ’da Meryem için sayısız kiliseler, katedraller ve tapınaklar yapılmış, Meryem’in günahsızlığını, lekesizliğini, ahlak ve iffetini tanıtmak için Roma’da 1477’de bir anma günü başlatılmıştır.

Hristiyanlıkta oruçtaki maksat vücuda belirli zamanlarda eziyet etmek, nefsânî arzuları kırmak, işlenmiş olan bazı günahların cezasını çekmeye bu dünyada çalışmaktır.

Evlilik, iş değiştirmek, göç etmek, kilisede yeni bir göreve başlamak gibi önemli kararlarda, günahtan tevbe etmek istenildiğinde, sevinçli ya da üzüntülü olaylarda, gururun kırılması, alçakgönüllük ile Tanrı’ya hizmet etmek için oruç tutulabilir.

Oruç esasında gün doğumundan gün batımına kadar bir şey yeyip içmemek şeklinde tutulur. Ancak bazı sebeplerden dolayı oruç tutamayanlar perhiz tutabilir ya da gün boyunca sıvı şeyler alarak oruçlarını hafifletebilirler, et, tavuk, süt, peynir, yumurta gibi hayvansal gıdalar ve alkol kullanılmaz. Buna kısmî oruç ya da hafif oruç denir. Yine kişinin çok sevdiği veya alışkanlığı olan şeylerden vazgeçmesi de aynı şekilde bir oruçtur.

Hıristiyan hac uygulaması ilk defa Konstantin zamanında, Azîze Helene’nin Hz. İsa’nın doğduğu, çarmıha gerildiği, gömüldüğü ve büyük kiliselerin kurulduğu yerleri ziyaret etmesi şeklinde başlamıştır.

Hac yapmak için Hıristiyanlık’ta kutsal olarak kabul edilen herhangi bir zamanı tercih etmek gerekir. Noel günlerinde Kudüs’e, Assomption gününde de Lourdes’e gidilir. Yine Paskalya ve Pentikost günleri de hac yeri ve mekanı olarak kabul edilen yerlere doğru hac ziyaretlerinin en fazla yapıldığı tarihlerdir. İslâm’daki gibi tek bir hac tarihi ve tek bir hac mekanı uygulaması yoktur. Yılın her gününde ve kutsallık atfedilen her mekanda hac yapılır.

Vakti değişken bayramlardan olup, Paskalya’dan 40 gün sonradır. Hz. İsa’nın göğe çıkmasının hatırasına kutlanır.

Pentikost, Kutsal-Ruh’un havariler üzerine inişinin hatırasına, Paskalya’dan 50 gün sonra yedinci Pazar günü kutlanır.

Melek Cebrâil’in Meryem’e, İsa’nın doğumunu müjdelemesi günüdür ve 25 Mart’ta kutlanır.

Katolik Kilisesi tarafından Hz. Meryem’in bedeninin melekler tarafından göğe çıkarıldığı günün anısına 15 Ağustos’ta kutlanır. Bu günü kutlamak için 214 Katolikler arasında çeşitli merasimler düzenlenir.

Sakrament, hıristiyanların, kendi kurtuluşları için İsanın acı çekişi (passion), ölümü ve dirilişini ifade eden paskalya sırrına iştirak etmeleri amacıyla İsa Mesih tarafından kurulan bir alamettir diye tanımlanmaktadır.

Katolikler ve Ortodokslara göre Hıristiyan sakramentlerinin sayısı yedidir ve bunlar sırasıyla, vaftiz, evharistiya, konfirmasyon, tevbe, evlilik, rahip takdisi ve hastaların yağlanmasıdır.

Hz. Adem’in işlediği asli günahtan insanın kurtulup Hıristiyanlığa girmesini sağlayan, kutsanmış suya daldırma, başından aşağı su serpme vb. şekillerde uygulanan en önemli Hıristiyan sakramentidir.

Hıristiyan ilahiyatçıları vaftizin gayesini ise birkaç maddede belirtmektedirler: 1. İman ve kurtuluşu gerçekleştirmek, 2. Asli günah’ı silmek, 3. Tevbe ve ihtidayı sağlamak, 4. İnsanı aydınlatmak, 5. Kutsal ruh’a iştirakı sağlamak, 6. Mesihin acılar içinde ölümünü hatırlatmak, 7. Kilise’ye ve Tanrı’nın Toplumu’na üye olmayı sağlamak, 8. Kıyametteki yargı gününü hatırlatmak, 9. Yeniden doğuşu gerçekleştirmek.

Vaftiz genellikle doğumun ilk haftası sonunda yapılır, ancak ileri yaşlarda da vaftiz uygulaması vardır.

Grekçe eucharistia kelimesiyle ifade edilen ve komünyon, (kutsal sofra) ismiyle de anılan evharistiya, Tanrıya şükür duasında bulunma manasına 216 gelmektedir ve bunun için şükran duası isimlendirmesi de kullanılmaktadır. Mesih’in çarmıha gerilmesi evharistik kurban olarak değerlendirilmektedir.

Konfirmasyon, daha önce vaftiz edilmiş ve Hıristiyanlığı kabul ettiğini kilisede cemaat huzurunda ilan etmiş olan erginlerin, bu imanlarına devam ettiklerini, engellere ve imtihanlara rağmen imanda sabit olduklarını te’kid etmeleri ve onların imanlarının papaz tarafından onaylanmaları demektir.

Kutsal yağlama, hastanın sıkıntılarını gidermek için vesîle kılınır. Manevi ve psikolojik olarak hastayı ölüme hazırlamaya ya da iyileşerek sosyal hayata yeniden döndürmeye çalışır. Bu sakrament vasıtasıyla öncelikle hastayı iyileştirmek ya da ölümü takip edecek dirilişe onu ruhen hazırlamak hedeflenir.

Hastaları yağlama sakramenti Kilisede de yapılır.

Günah işleyip pişman olan bir Hıristiyan, papaza samimi olarak itirafta bulunur. Bir daha günah işlememeye azmettiğini belirtir. Tevbesi sayesinde vaftizden sonra işlemiş olduğu her türlü günahın affedileceğine inanır.

Hıristiyan inancına göre en büyük yedi günah şunlardır: Kibir, cimrilik, şehvet düşkünlüğü, haset, fazla oburluk, öfke ve tembellik.

Hıristiyanlık’ta evlilik, Tanrı’nın Adem’e eş olarak Havva’yı vererek temelini attığı kutsal bir faaliyettir ve önemli bir sakramenttir. Katolikler ve Ortodokslara göre, Tanrı huzurunda eşlerin birbirlerine yüz yüze söz vermeleri, kutsal bir özellik taşımaktadır.

Katoliklerde evlenenler boşanamazlar.

Din adamlığı görevi, ibadeti idare etme ve imanlıları takdis etme, tevbe ile insanları Tanrı’ya götürme olup, bu yetki de rahip takdisi sakramenti ile intikal eder. Bu sakrament, takdis edilecek şahsın üzerine papazın ellerini koyması ve o sırada bu sakramente ait dua ve sözlerin okunması şeklinde uygulanır.

İncillerde ve Rasullerin İşleri’nde formüle edilen hiyerarşi aşağıdan yukarı şöyledir: Diyakos, rahip, piskopos ve papa.

Ortodokslarda hiyerarşi şöyledir: diyakos, papaz, keşiş, metropolit, patrik.

Bu kilisede görevliler aşağıdan yukarıya doğru sekiz sınıftan oluşmaktadır: 1. Diyakos Yardımcısı, 2. Diyakos, 3. Papaz, 4. Başpapaz, 5. Başrahip veya Doktor, 6. Piskopos, 7. Patrik, 8. Katolikos.

Kilise’yi ifade etmek üzere gahal, ekklesia, church, katakomp, chapel gibi isimler kullanılmıştır

Doğu Kilisesi ve Batı Kilisesi arasında bu tür dinî ve siyasi mücadeleler yüzyıllardan beri aralıksız devam etti ve nihayet 1054 yılında iki kilise kesin olarak birbirinden ayrıldı. Roma Kilisesi’ne Katolik (evrensel anlamında), Bizans Kilisesi’ne de Ortodoks (öze bağlı, doğru inanç anlamında) isimleri verildi.

Katolik Kilisesi tarafından Engizisyon Mahkemesi kuruldu.

Para karşılığında cennetten yer alma uygulamasına Endüljans denir.

Katoliklik günümüzde sayı ve tarihi yapı açısından en büyük Hıristiyan mezhebidir.

Katolik Mezhebi’nin başlıca özellikleri şunlardır: 1. Tüm Katolik dünyasının dinî lideri Papa’dır. Papa, Petrus’un halefi, Hz. İsa’nın ise vekilidir. Kararları tartışılmaz, zira o, yanılmaz otoritedir. 2. Roma Kilisesi diğer kiliselerin rûhânî merkezidir ve hepsinden üstündür. Kilise dışında kurtuluş yoktur. İncil’i yorumlama yetkisi Kilise’ye aittir. 3. Kutsal Ruh Baba ve Oğul’dan neş’et etmiştir. 4. İsa’da ilâhî ve insanî iki tabiat vardır. 5. İsa gibi Meryem de günahsızdır, aslî suçtan uzaktır, Tanrı yanında Şefaatta bulunabilir ve göğe yükselmiştir. 6. Azizler de Tanrı katında sözcü olur, şefaatta bulunabilirler. Onların resimlerine ve kutsal emanetlerine saygı gösterilir. Adlarına hemen her gün ayin düzenlenir. 7. İnsan aslî suçu üzerinde taşıyarak dünyaya gelir. Bundan ancak vaftiz olarak kurtulabilir. Vaftiz su dökülerek yapılır. Vaftiz olmadan ölen kimse cehennemlik sayılır. 8. Günah çıkarma çok önemlidir. Ergenlik çağına giren her hıristiyanın yılda bir defa günah çıkartması 1215 yılında toplanan Lateran Konsili’nde karara bağlanmıştır. 9. Yedi sakrament vardır. Ruhban sınıfı evlenemez. Ruhban sınıfı dışında evlenenler boşanamaz. Kilisede yapılmayan nikah sahih değildir. Boşandıktan sonra evlenmek zina sayılır. 10. Yirmi bir konsil ve kararlarını kabul ederler. 11. Son yargı gününü, cennet, cehennem ve a’rafı kabul ederler.

Ortodoks terimi, genel anlamıyla bir dinin öğretisine, doktrin ve dogmasına; herhangi bir öğretinin ilkelerine, geleneksel olarak doğru kabul edilen düşüncelere ya da görüşlere uygun düşünce inanç ve bu inancı benimseyen kişi veya gruplara verilen isimdir.

Otosefal kiliselerin sayısı 14’tür. Bunlar, İstanbul, İskenderiye, Antakya, Kudüs, Bulgar, Sırp, Moskova, Rumen patriklikleri; Gürcistan Katolikosluğu; Kıbrıs, Yunan, Polonya, Arnavutluk, Çekoslavakya kiliseleri.

Otonom Ortodoks 223 kiliselerin sayısı ise 6’dır. Bunların isimleri ise, Finlandiya Kilisesi, Japon Kilisesi, Çin Kilisesi, Estonya-Litvanya Kiliseleri, Macar Kilisesi, Makedon Kilisesi’dir.

Ortodoks Mezhebi’nin genel özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: 1. Ruhani başkanları patrik veya başpiskoposlardır. Papa’nın üstünlüğünü kabul etmezler. 2. İnançla ilgili konularda piskoposlar meclisi kararlarını geçerli sayarlar. 3. Kutsal Kitap yanında Kilise Babaları’nın yazıları da ikinci derecede saygınlığı olan metinlerdir. 4. Kiliselerde yanılmaz, hata yapmaz bir otorite yoktur. İlahî varlık ve hidayet sırrı konularının kavranılamayacağı ve ifade edilemeyeceği kanaatindedirler. İbadetleri ruhsal ve mistik karakterdedir. Sır kilisesi olarak antik dinlerin mirasçısı görünümündedirler. 5. İkonlar semavi varlıkların vücutsuz ruhlarını temsil ederler. 6. Çocuklar vaftiz edilmekle veya organlarının miron yağıyla (kutsanmış yağ) yağlanmasıyla şeytani kuvvetlere karşı korunmuş, mühürlenmiş sayılır. 7. İbadetleri sabah, gündüz, akşam ve gece vakitlerinde yapılır. Bu esnada İsa’nın cemaate gelişinin sembolü olarak Kutsal Kitap’tan parçalar okunur. Kutsal ekmek ve şarap dağıtılır. Advent, Paskalya, Havari ve Meryem oruçları dedikleri oruçlar tutarlar. 8. Papazlar evlenebilirler. Fakat keşişler, piskoposlar ve patrikler evlenemezler. Boşanmaya bazı şartlarla izin verilir.

Protestan terimi, kendilerini Roma Katolikleri’nden ve Ortodoks Doğu Kiliseleri’nden bilerek ayrı tutan Hıristiyan Kiliseleri ve toplulukları için genel olarak ilk defa 1529’da Spire’de toplanan bir politik mecliste kullanılmıştır.

Protestanlığın genel özellikleri: 1. Papa tek otorite değildir ve yanılmazlığı yoktur. Hıristiyanlığı bilen herkes otoritedir. Papanın dünyevi hiçbir yetkisi yoktur ve imparatordan üstün değildir. 2. Kilisede hiyerarşi olamaz. Papanın ve piskoposların Hıristiyanlar üzerinde, onlara hizmet dışında yetkileri yoktur. 3. Tanrı’nın ruhaniyetinde herkes eşittir. 4. Ayrı bir Kilise hukuku olamaz. 5. Cemaat papaz olarak kimi seçerse kutsama işini yani vaftiz, evharistiya gibi ayinleri o yapar. 6. Rûhânî imparatorluğunda Tanrı bizzat hüküm sürer. Bu nedenle günahları ancak o bağışlayabilir. Tanrı dışında hiç kimsenin böyle bir yetkisi yoktur. 7. Dînî konularda başvurulacak tek kaynak Kutsal Kitap’tır; konsil kararları ve kilise dogmaları değildir. 8. Kutsal Kitab’ı yorumlamak Kilise’nin tekelinde değildir. Onu okuyup anlayabilen herkes yorumlayabilir. Kutsal Kitap esastır. İbadetin büyük bir bölümünü oluşturan vaazlar Kutsal Kitap’tan çıkarılır. 9. Sakramentlerden ilk ikisini (Vaftiz ve Evharistiya) kabul ederler. 10. Günah itirafının mecburiliğini ve Kilise mensuplarının günah çıkarma yetkisine sahip olduklarını kabul etmezler. 11. Kiliselerde resim, heykel ve tasvirlere yer vermezler. 12. Anglikanlar hariç, haç bulundurmaz ve haç çıkarmazlar. 13. İbadet ve ayinleri ana dillerinde yaparlar. Vaazları, âyin ve ibadetin bir bölümü olarak görürler. 14. A’raf’a ve ebedî cezaya inanmazlar. 15. Meryem konusunda diğer mezheplere katılmazlar. O’na önem vermezler. 16. Azizleri kabul etmezler. Azizler için kiliselerde özel ayinler yapmazlar. 17. Teslis bütün Protestanlarda vardır. Bu konuda diğer Hıristiyan kiliselerden bir farkı yoktur. 18. Katolik ve Ortodokslar gibi ruhanî başkanları yoktur. 19. Tek tip mezhep yerine farklı anlayışlara sahip kiliseler halinde faaliyet gösterirler. 20. Katoliklerin aksine Protestan râhipleri evlenebilir.

Monofizitizm, Hz. İsa’da ilâhî ve beşerî iki tabiatın birleşerek tek tabiat olduğunu savunan anlayışa verilen isimdir. Bunlar Doğu Ortodoks kiliseleri içinde gösterilmelerine rağmen, bağımsız ve özerktirler.

Süryani Kilisesi, 325 yılında yapılan Birinci İznik Konsili’nde kabul edilen dört büyük patriklik merkezlerinden biri ve en eskisi olan Antakya Bağımsız Süryani Ortodoks Patrikliği’ne bağlıdır.

Süryani Kilisesi’nin genel özellikleri 1. Allah, melekler, peygamberler, vahiyle gelen kitaplar, kıyamet, cennet ve cehennem haktır. 2. Teslisin üç sıfattan oluşmaktadır, bu üç sıfat bir cevherde toplanmış ve bir vahdaniyyet oluşturmuştur. 3. Sadece Birinci İznik (325), Birinci İstanbul (381) ve Efes (431) konsilleri ve bu konsillerde alınan kararlar geçerlidir. 4. Patrik Petrus’un halefidir. Kilise İsa tarafından kurulmuş ve ebedidir. 5. Kilise hiyerarşisinde üç rütbe vardır. Diyakosluk, keşişlik ve episkoposluk diye isimlendirilen bu rütbeler havarilerden gelmiştir. 6. Namaz, oruç ve perhiz, vaftiz, evlenme, ölüm merasimleri, tövbe ve itiraf başlıca ibadet ve ayin şekilleridir. 7. Oruçları perhizle karışıktır. Sünnet olmayı sadece sağlık yönünden düşünürler. Esas olan vaftizdir. Papazların dışındaki din adamları evlenirler. Boşanmak çok ağır şartlara bağlıdır. 8. Günah itirafı Süryanilerde de rûhânîlere yapılır.

Ermeniler kendi kaderleriyle Kilise’nin kaderini birbirinden ayırmamış ve Kilise’yi bir araya gelmenin, benliklerini muhafaza etmenin bir vasıtası görmüşlerdir. Yani Kilise hem bir toplantı yeri, hem bir sığınma yeri ve hem de kendilerini geçmişe bağlayan örf, adet, dil, edebiyat gibi şeylerin sadakatle muhafaza edildiği bir arş kabul edilmiştir.

Ermeni Kilisesi’ni diğer kiliselerden ayıran pek çok özellik vardır. Bunlardan en önemlilerini şöylece sıralamak mümkündür: 1. Milli bir kilisedir. Ruhani başkanı milletin temsilcisi ve en yüksek dinî otoritesi anlamında katoğikos/katolikos olarak isimlendirilmektedir. 2. Ermeni Kilisesi tarafından ilk üç konsil kabul edilmekte, diğerleri reddedilmektedir. 3. Hz. İsa’da tek tabiat olduğuna inanılmaktadır. 4. Evharistiya ayininde ekmeğe maya, şaraba su katılmamaktadır. 5. Kilise tarafından günahların bağışlanması reddedilmekte ve böyle bir şeyin gerçekleşeceğine inanılmamaktadır. 6. Vaftiz edilen kişiye vaftiz edildiği gün hangi azizin bayramı ise, onun adı verilmektedir. Vaftiz sadece papaz tarafından yapılmakta ve ölmüş olan çocuk bile vaftize tabi tutulmaktadır. 7. Katolik ve Ortodoks Mezhepleri tarafından sakrament olarak kabul edilen Hastaları Yağlama Ermeni Kilisesi tarafından sakrament olarak kabul edilmemektedir. 8. Alt rütbedeki Kilise görevlilerine evlenme izni verilmektedir. Evlenme yasağı vartabetler (piskopos adayları) ve piskoposlar için geçerlidir. 9. İkonlar ve tasvirler eski puta tapmanın bir hatırası sayılmış ve bir kenara bırakılmıştır. 10. Diğer Hıristiyan kiliselerde hayvan kurbanı anlayışı olmamasına rağmen, Ermeni Kilisesi’nde vardır. Kurban edilebilecek hayvanlar dana, inek, koyun, keçi ve tavuktur.

Geleneksel mezheplerin orijinallikten uzaklaştıklarını gerekçe göstererek, Hıristiyanlığı yeniden asli haline döndürmeyi hedeflemektedirler.

Bu dini hareketlerin önemlileri; Yahova Şahitleri, Mormonlar, Babtistler, Metodistler Adventistler, Üniteryanlar.

Hıristiyanlığın diğer dinlere yaklaşımı; kilise merkezli, dışlayıcı geleneksel yaklaşım, çoğulcu yaklaşım, kapsayıcı veya uzlaştırıcı yaklaşım.

Hıristiyanlar Yahudilerin kutsal kitap külliyatları Eski Ahid’i de kutsal olarak kabul edip, inanç ve ibadetlerinde kullanırlar. Ancak Yahudilere olan yaklaşımları Eski Ahid’e olan yaklaşımlarından farklıdır. İncillere bakıldığında bu konudaki yaklaşımının ne kadar menfi olduğu, eleştiri sınırlarını aşıp hakarete varacak derecede sert bir üslup kullandığı görülmektedir. Son yarım asırdır görülen Yahudi-Hıristiyan ittifakı tamamen siyasidir, dini ve kitabi içerikli bir ittifak değildir.

Hıristiyanların İslâm’a ve Müslümanlara karşı yaklaşımları İslâm’ın ilk yıllarında gayet esnek idi. Necran Hıristiyanlarında ve Habeşistan Hıristiyanlarında bu açıkça görülmüştür. Ancak Bizans İmparatorluğu’nun aynı zamanda bir Hıristiyan devleti olması İslâm’a ve Müslümanlara karşı sert yaklaşımlar içerisine girmesine sebep oldu. İslâm devleti güçlenip Bizans’ı ve Avrupa’yı tehdit eder duruma geldikten sonra ise Ortaçağ’dan başlayarak her devirde İslâm’a karşı tamamen haksız ve iftira dolu büyük bir eleştiri yaklaşımı içerisine girdiler. Bugünkü gelinen noktada Müslümanlara genel olarak tek Allah inancına bağlı, peygamber ve kitabı olan, dolayısıyla saygı duyulması gereken dindar insanlar gözüyle bakmaktadırlar.

Hıristiyanlık asırlar boyunca Hindistan bölgesinde bir varlık gösterememiştir. Ancak Hinduizmin ve Budizmin Batıya nüfuz etmeye başlaması, bu dinler üzerine daha ciddi eğilmelerine yol açmıştır. 16. Yüzyıldan sonra bu bölgelere sistemli misyon ve sömürgecilik hareketleri başlatmışlardır. II. Vatikan Konsili’ne kadar bu şekilde gelinmiş, ancak bu tarihten sonra misyon metotları içine konan İnkültürasyon (Hıristiyanlık değerlerinin başka dinlere ve kültürlere aşılarması) çalışmalarının merkezi Hindistan olmuştur. II. Vatikan Konsil kararında Hinduizm ve Budizmden övgüyle söz edilmiştir. Saygı, diyalog, misyon, inkültürasyon ve Mesihi tamamlama kavramlarıyla 231 İyi ilişkiler kurularak, sonra da o dinlerde ve kültürlerdeki manevi ve ahlaki değerler korunarak, Hıristiyan öğretisi aşılanarak geliştirilecek ebedi kurtuluşları tamamlanacaktır. Bu plan dahilinde onlardan Putperestler olarak söz edilmeyecektir. Böylece Hinduizm gerçek Tanrı’ya yönelişin bir yolu sayılmıştır.