yolunda ferdî ve toplu gayretleri, siyasî ve sivil önlemleri Kimlik, Kültür ve Düşünce Birliğini Sağlamada ifade etmektedir. Peygamber (s.a.v.), risâleti gereği ahlâk Sünnetin Rolü ve hukuk dışı uygulamalara müeyyide getirmek suretiyle
Hadis, Hz. Peygamberin sözü, fiili, takriri veya ahlâkı ile toplumun huzur ve saadetini sağlamıştır. ilgili intikal eden her türlü bilgi demektir. Sünnet ise, İslâm toplumunda emr-i mârûf ve nehy-i münker görev ve dinde uygulama ve ahlâk haline getirilip izlenen yol ve sorumluluğu, belli ve özel bir sınıfın eline bırakılmış bir hadislerde ifadesini bulan nebevî yöntemdir. Sünnet, Hz. faaliyet değildir. Peygamber tarafından çizilen ve ekseninde Kur’ân olan yol haritasıdır. Bu yol haritası içerisinde olumlu ve Haset, başkasının sahip olduğu maddî veya manevî olumsuz davranışlar ele alınırken, insan iradesinin bu imkânın yok olmasını istemek demektir. Hasetçinin davranışlarda etkisi olduğu bilinir. kurduğu hile ve tuzak karşısında dikkatli olunmalı, aktif sabır ve metanet gösterilmeli, kıskançlık duygusunu Hz. Peygamber, toplumu inşa eden ve ayakta tutan kamçılayacak davranıştan kaçınılmalı, ikramda bulunarak, değerleri ve davranışları öğretmiş ve uygulamalarıyla da şefkat ve merhametle yaklaşarak onun şer ateşi örnek olmuştur. Tarih boyunca pek çok gayr-i müslim söndürülmeli ve ona yardımcı olunmalıdır. bile, düşünce ve davranış bakımından Allah Resûlü’nün sunduğu ahlâk modeline olan hayranlığını dile getirmiştir. Hediyeleşme insanlar arasında sevgi ve dostluk kazandırdığını, düşmanlık, soğukluk ve kıskançlık gibi Ahlâk “İnsanın iyi veya kötü olarak vasıflandırılmasına kötü duygu ve düşünceleri giderir. Ne var ki, verilen yol açan manevî nitelikleri, huyları ve bunların etkisiyle veya gönderilen hediyeden karşılık beklemek doğru ortaya koyduğu iradeli davranışlar bütünü” diye olmadığı gibi, hediyeyi geri istemek de uygun bir tanımlanır. Ahlâk bireysel, toplumsal ve sosyal olarak üç davranış değildir. grupta incelenir. Meveddet, salt bir sevgi değil, arzu ve istekle birlikte Toplumsal Ahlâkın Alanları sevmek demektir. Nerede olursa olsun zulüm ve işkenceye İnsan tabiatı itibariyle sosyal bir varlıktır. Diğer insanlarla maruz kalan bir müslümana maddî-manevî destek bir arada yaşamaya mecbur olması nedeniyle insan verilerek yardımlaşma ve dayanışma içinde olunması toplumsal ahlâk kurallarına uymaya muhtaçtır. gereklidir. Müslüman, bilhassa yakınlarına duyduğu sevgi
Aile, toplumsal hayatın temel yapı taşıdır. Aile, toplumun ve saygıyı ifade ederek, hiçbir ayırım yapmadan bütün özü ve çekirdeği, güzel ahlâk ve iyi alışkanlıklar mü’minlere şefkat göstererek ve hangi milletten olursa kazandıran ilk eğitim yuvasıdır. Aile ortamında her önemli olsun herkese merhametli davranmalıdır. Sevgi, saygı, iş, eşler arasında konuşularak ve danışılarak çözülmelidir. yardımlaşma ve dayanışma gibi ahlâkî esasların yerleştiği bir toplum yapısı, bazen bir gayr-i müslim için hidayet İnsanın aile bireylerine olduğu gibi, içinde yaşadığı vesilesi olabilir. toplumun üyelerine karşı görev ve sorumlulukları da vardır. Ahlâkî davranışların bireysel olanıyla toplumsal Sosyal hayatta istikamet, doğruluk ve dürüstlük, gerçek olanını açık ve net bir biçimde ayırt etmek pek de kolay mü’min olmanın göstergesidir. Sünnet ahlâkına göre değildir. Hadis ve sünnete dayanan ahlâk sisteminin, çocukların kandırılıp aldatılması da yalan hükmünü bireysel ve toplumsal anlamda çözülmeyi önlemek ve taşıdığından bir suç ve günah sayılmıştır. Takva, hesap gelişmeyi sağlamak gibi iki önemli hedefi vardır. günü insanı zor durumda bırakacak ve onu mahcup edecek her türlü eylem, tutum ve davranıştan sakınmak demektir. Toplumun sağlık, güvenlik gibi ihtiyaçlarının Aldatan, kin ve düşmanlık taşıyan gönüllerin bulunduğu karşılanması, onların düzenlenmesi ve denetlenmesi için bir ortamda toplumsal barış ve huzurun sağlanması bir kurum olarak devlet gerekir. Devlet adamı da mümkün değildir. vatandaşlarının değerlerinden, onların hak ve özgürlüklerini koruyup kollamakla görevlidir. Devlet yönetiminde “te’mîn-i maslahat ve tevzî-i adâlet” temel bir ilkedir.
Uygulama:Toplumsal Ahlâka Dair Hadis Yorumları
İslâm ümmetinin, ortaya çıkan kötülüklere karşı sırasıyla aktif-fiilî tedbir, sözlü uyarı ve pasif-psikolojik direniş şeklinde tepki göstere- rek mücadele etmesi, irşad ve ıslah faaliyetlerini kesintisiz olarak sürdürmesi gerekir. Sosyal denetim ilkesi, “fert ve toplum hayatına din, akıl ve mâşerî vicdan tarafından benimsenen inançların, değerlerin ve yaşama tarzının hâkim kılın- ması; dinin, aklın ve sağduyunun reddettiği her türlü kötülüğün önlenmesi