AÖF Soru Bankası

Kamu Ekonomisi IÜnite 6 Soru-Cevap

Kamu Ekonomisi I (IKT313U) soru-cevapları.

Bir araştırmayı yapan bilim insanı, araştırmanın insanlığa sağladığı bütün faydalar nedeniyle gereken bütün maddi maddi kazancı elde edemeyebilir. Yani bilim insanının faydası ile toplumun elde ettiği fayda arasında farklar oluşabilir. İşte bu farklara verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Olumlu dışsallık

Dışsallık kavramını ilk kez kullanan ve açıklayan iktisadi düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Alfred Marshall

Dışsallıklar, A tarafının faaliyetine bağlı olarak B tarafına maliyet yüklenmesi durumunda ........ ,  A tarafının faaliyetine bağlı olarak B tarafına fayda sağlanmasına durumunda .......... dışsallık olarak isimlendirilir.

Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri doğru sıra ile doldurunuz.

Olumsuz; Olumlu

I. Dışsallıklar üretim ya da tüketim nedeniyle oluşabilir

II. Dışsallıklar olumlu ya da olumsuz olabilir

III. Dışsallıklar kamusal mallarla bağlantılı olarak oluşabilir

IV. Dışsallıklar mülkiyet hakları nedeniyle doğmaktadır

Yukarıdakilerden hangileri dışsallığın özellikleri arasında yer almaktadır?

I, II ve III doğru cevaptır. 

Fabrika atıklarından bölgedeki tarım arazilerinin etkilenmesi, çiftçilerin gelirinde azalmaya yol açması hangi tür dışsallık için uygun bir örnektir?

Dışsallığa neden olan faaliyet de, dışsallıktan etkilenenler faaliyette üretimdir. Dolayısıyla üretim dışsallığı sözkonusudur.

Bir tüketicinin bulaşıcı hastalığa karşı aşı yaptırarak hastalığın taşıyıcısı olmaktan kurtulmasıyla diğer tüketicilerin bulaşıcı hastalıktan korunmasına yardımcı olması dışsallıklardan hangisi için uygun bir örnektir?

Dışsallığa neden olan faaliyet de tüketim, Dışsallıktan etkilenenler faaliyette tüketim ve olumlu bir sonuç yaratıyor. 

Üretim dışsallığı nedir?

Bir üretim faaliyeti ile ortaya çıkan olumlu ya da olumsuz olabilen dışsallıktır.

"Tüketicinin bir firmanın ürününü beğenmesi, başkalarına önermesi" hangi tür dışsallık için uygun ir örnektir?

Tüketiciden üreticiye olumlu dışsallık

I. Fabrika atıklarından bölgedeki tarım arazilerinin etkilenmesi, çiftçilerin gelirinde azalmaya yol açması

II. Fabrika bacalarından havaya salınan kimyasal gazların bölgede yaşayan tüketicilerin sağlığını etkilemesi

III. Yüksek sesle müzik dinleyenlerin, çevresinde bulunan tüketicileri gürültü kirliliği ile olumsuz etkilemeler

IV. Bir tüketicinin bulaşıcı hastalığa karşı aşı yaptırarak hastalığın taşıyıcısı olmaktan kurtulmasıyla diğer tüketicilerin bulaşıcı hastalıktan korunmasına yardımcı olması

Yukarıdaki dışsallık oluşan durumları, dışsallık çeşidine göre isimlendiriniz?

I. Üreticiden üreticiye olumsuz dışsallık

II. Üreticiden tüketiciye olumsuz dışsallık

III. Tüketiciden tüketiciye olumsuz dışsallık

IV. Tüketiciden tüketiciye olumlu dışsallık

Parasal dışsallık nedir?

Bir üretim ya da tüketim faaliyeti ile oluşan dışsallık eğer piyasada oluşan fiyatlara yansıtılabiliyorsa, bu parasal dışsallıktır.

Sosyal maliyet nedir?

Firmaların üretim için katlandıkları özel maliyetler ile dışsal maliyetlerin toplamı sosyal maliyet olarak isimlendirilir.

Olumsuz dışsallıklara sahip firmanın üretimi nasıl etkilenir?

Olumsuz dışsallıklar, firmanın bazı maliyetlere katlanmadığını için daha ucuz ve daha çok üretim yapabileceği bir seviyede çalışmasına neden olur. 

Üretimi artar. 

Olumsuz dışsallıkların piyasa çözümlerinden "dışsallıkların içselleştirilmesi" nedir?

Bu çözüm, dışsallığı yayan ve ondan etkilenen (fayda sağlayan ya da maliyete katlanan) tarafların ortak mülkiyet tesis etmeleri ile mümkün olur. 

Olumsuz dışsallıkların piyasa çözümlerinden "Coase teorisi" nedir?

Ronald Coase (1960), dışsallığa neden olan ve dışsallıktan zarar görenlerin bir araya gelerek pazarlık yapmaları halinde, devletin müdahalesine gerek görülmeden, Pareto optimum bir sonuca ulaşılabileceğini ileri sürmekte ve bu görüşe Coase teorisi denilmektedir.

Coase teorisine göre, bir dışsallığı oluşturan ve dışsallıktan etkilenen tarafların pazarlık yaparak Pareto optimum sonuca ulaşabilmeleri için gereken koşullar nelerdir?

Coase teorisine göre, bir dışsallığı oluşturan ve dışsallıktan etkilenen tarafların pazarlık yaparak Pareto optimum sonuca ulaşabilmeleri için tarafların sayıca az olması, rasyonel olmaları, pazarlık sürecinin ihmal edilebilir düzeyde işlem maliyeti ya da maliyetsiz yapılabilmesi, tarafların tam
bilgiye sahip olmaları ve mülkiyet haklarının belirli olması gerekir.

Olumsuz dışsallıkların kamusal çözümlerinden "Pigoucu Vergi Salınması" nedir?

Olumsuz dışsallıklara, kamu otoritesi tarafından maliyeti artıracak şekilde vergi konulması, Pigou tarafından önerilmiştir. Bu nedenle bu öneri "Pigoucu Vergi" olarak anılmaktadır. 

I. Kirletme Haklarının Kullanımı

II. Dışsallıkların İçselleştirilmesi

III. Pigoucu Sübvansiyon Verilmesi

IV. Mülkiyet Haklarının Tesisi 

V. Pazarlık Yolu ile Anlaşma: Coase Teorisi

Yukarıdakilerden hangileri olumsuz dışsallıkların kamusal çözümleri arasında yer almaktadır?

I, III ve IV

Olumsuz dışsallıkların kamusal çözüm yollarından "kirletme hakkı" nasıl kullanılmaktadır? 

Hava ya da su kirliliklerinde olduğu gibi, kirliliği yaratan çok sayıda taraf olduğunda, toplam kirlilik hacmi belirlenerek, kamu otoritesi tarafından atık atma hakkı sertifikalaştırılarak (örneğin, 100 adet sertifika, her sertifika bir ton atık atma hakkını temsil etsin) kirlilik miktarını sınırlayabilir. Suyu (ya da havayı) kirleten taraflara ruhsat, kota, sertifika, izin, ya da permi gibi adlarla temsili olarak bedel karşılığında (mülkiyet satar gibi) kirletme hakkı verebilir.  böylece belirlenen atık miktarından daha fazla atık akarsuya atılmayacağından etkin üretim düzeyi korunabilir..

Bir üretim ya da tüketim faaliyetinin piyasa dışından başkalarına fayda sunması olarak tanımlanabilecek kavram nedir?

Olumlu Dışsallık

Olumlu dışsallıklarda, üretim ya da tüketim faaliyetinin topluma ........ az hesaplanmaktadır. 

Yukarıdaki boşluğu doğru olarak tamamlayacak kelime nedir?

Fayda

Bu ünitenin sorularını uygulamada çözŞıklar, doğru cevaplar ve süreli sınav modu AÖF Soru Bankası uygulamasında