Uluslararası İktisat Teorisi — Ünite 2 Soru-Cevap

Çünkü bu, ülkelerin arz faktörlerinin yanında aynı zamanda onların talep koşullarına bağlıdır.

Kârlı ticaret alanı: İki ülkeli modelle ilgili şekilde ülkelerin iç maliyet doğruları arasında kalan alan. Bu alan içinde yer alan tüm uluslararası fiyat oranlarından ticaret iki ülke için de kârlıdır.

Klasik İktisatçılardan dış ticarette talep koşullarına ilk kez yer veren düşünür John Stuart Mill (1806-1873) olmuştur.

Karşılıklı Talep Teorisi ünlü İngiliz iktisatçısı Alfred Marshall (1842-1924) tarafından geliştirilmiştir.

Uluslararası denge: İki ülkenin teklif eğri OU’nun kesiştiği noktadan geçen dış ticaret haddinde sağlanabilir. Her maldan teklif edilen miktar, o maldan talep edilen miktara eşitlendiği için uluslararası ticarette dengeye ulaşılmıştır.

Teklif eğrilerindeki bir kayma normal olarak iki sonuç doğurur: Ticaret hadleri etkisi ve ticaret hacmi etkisi.

Teklif eğrilerini etkileyen arz faktörleri arasında ise teknolojik gelişme, faktör artışları, yönetim bilgisinde ilerleme, vs. gibi bir dizi faktör yer alır.

Eğer ticaret ortaklarından birisi çok küçük, diğeri çok büyük bir ülke ise o taktirde karşılıklı talep kanununun özel bir durumu ortaya çıkar ve uluslararası ticaret, büyük ülkenin iç maliyet oranından ya da ona çok yakın bir fiyattan yapılabilir. Dolayısıyla dış ticaret kazançlarının önemli bir payı ufak ülkeye gider.

Ülkelerin arz ve talep koşulları, karşılaştırmalı üstünlük yapıları, ticaret dengesini sağlayan uluslararası fiyat oranı, malların uluslararası denge ihracat ve ithalat oranları, her ülkenin dış ticaretten sağladığı toplam kazançlar, vs. gibi.

Belirli bir tüketicinin iki malın değişik bileşimlerinden elde edeceği aynı fayda düzeylerini temsil eden eğriler.

Bir maldan tüketilen miktarlar arttıkça, her yeni tüketilen miktarın tüketiciye daha az fayda sağlaması.

Faydanın mutlak olarak ölçülemezliği: Fayda miktarını objektif biçimde (kardinel olarak) ölçecek bir kıstasın bulunmaması. İktisatta fayda karşılaştırmalı (ordinel) olarak ölçülür.

Toplumsal kayıtsızlık eğrisi: Tüketici kayıtsızlık eğrilerine benzeyen, toplumun talep koşullarını ve refah düzeylerini göstermek üzere kullanılan bir geometrik analiz tekniği.

 Bir toplumda kimsenin refahı düşürülmeden en az bir kişinin geliri artırılmışsa toplumun refahı artmış demektir. Eğer bazı kişilerin geliri artarken diğer bir veya birden çok kişinin geliri azalmışsa, ancak geliri artan kişilerden aktarılacak gelirlerle yoksullaşan kişinin (kişilerin) uğradığı kayıp karşılandıktan sonra geriye bir pay kalmışsa toplumun refahı yükselmiş sayılır.

Dış ticarete açılmadan önce bir ekonomide toplam üretim ve toplam tüketimin birbirine eşitlenmesi ile olabilen en yüksek refah düzeyine ulaşılması. Dönüşüm eğrisinin bir toplumsal kayıtsızlık eğrisine teğet olduğu noktada gerçekleşir.

Bir toplumda optimal dengenin sağlanabilmesi için halk nelerin, hangi miktarlarda üretilmesini istiyorsa, üretimin de buna uygun biçimde yapılması gerekir. Piyasa ekonomilerinde bunu sağlayan mekanizma ise fiyat mekanizmasıdır. Halkın talep ettiği malların fiyatı, dolayısıyla o alandaki karlılık yüksek olur. Üreticileri yönlendiren ana etken de budur.

Üretici dengesi: Açık ekonomide, uluslararası fiyat oranı doğrusunun üretim olanakları eğrisine teğet olduğu noktada gerçekleşir.

Tüketici dengesi: Açık ekonomide, uluslararası fiyat oranı doğrusunun bir toplumsal kayıtsızlık eğrine teğet olduğu noktada gerçekleşir ve toplumun refah düzeyini yansıtır.

Optimizasyon kuralı: Açık bir ekonomide uluslararası fiyat oranları doğrusunun dönüşüm eğrisine teğet olduğu noktada üretici dengesinin, bir toplumsal kayıtsızlık eğrisine teğet olduğu noktada tüketici dengesinin gerçekleşmesi, böylece toplumun olabilen en yüksek refah düzeyine ulaşması durumunu ifade eder.

Dış ticaretin kalkınmaya olan dinamik katkıları şu şekilde belirtilebilir:

• Üretim ve kaynak açığını karşılama
• İç ekonomideki ürün fazlasına çıkış (pazar) sağlama
• Geniş bir piyasa hacmi
• Rekabet
• İç piyasa talebini geliştirme
• Ekonomik dinamizm