4. İş gücünden tasarruf sağladığı gibi çalışma Tarımda Makineleşme ve Teknoloji Kullanımı koşullarını iyileştirmek suretiyle çalışanların iş
Tarımda makineleşmenin artması emeğin önemini, diğer verimini de artırmaktadır. ara girdiler içerisinde yer alan gübreleme, tohum, ilaç ve 5. Makineleşme hayvan gücüne olan ihtiyacı sulama tesislerinin gelişmesi ise toprağın ve hatta iklimin azalttığından, bu hayvanların bakımı için gerekli önemini azaltmaktadır. Tarımda makineleşmenin harcamalardan tasarruf sağlanmaktadır. gelişmesi üretim faktörleri arasındaki ikame imkânlarını 6. Beraberinde ‘Tarım Alet ve Makineleri İmalat artırmakta, üretimin ve verimliliğin yükselmesini Sektörü’nün gelişmesine zemin hazırlayarak sanayi sağlamakta, diğer taraftan da istihdam ve gelir dağılımı sektörünün gelişmesine destek sağlamaktadır. üzerinde önemli tesirler meydana getirmektedir. Tarımda Makineleşmenin ve Teknoloji Yeni teknolojilerin ve gelişmiş tarımsal ekipmanlarının Kullanımının İktisadi Etkileri kullanımının yaygınlaşması, tarım sektöründen diğer sektörlere emek göçünü tetiklemekte, şehirleşmeyi Verimlilik Üzerindeki Etkisi
artırmakta, diğer taraftan da tarım çalışanlarının eğitim Tarımda makineleşmenin ve teknoloji kullanımının düzeyini daha önemli bir konuma taşımaktadır. yaygınlaşması, ekilen arazi başına elde edilen ürünün Dolayısıyla tarımda makineleşme yalnızca teknik alanda artmasını sağlar. Bunun sonucunda ise hem üretim değil sosyal alanlarda da önemli tesirler meydana miktarında hem de verimlilikte artış ortaya çıkar. getirmektedir. Verimlilikteki bu artışı sağlayan faktör sadece sermayenin marjinal verimliliğinin artması değil bunun yanı sıra emek Türkiye tarımında makineleşmenin tarihsel geçmişi ve toprağın da marjinal verimliliklerinin artmasıdır. oldukça yakın bir tarihte başlamıştır. Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde ve Cumhuriyet’in ilk yıllarında cılız Faktörler Arası İkame Üzerindeki Etkisi
bazı girişimler olmasına rağmen tarım sektöründeki Faktörler arası ikame, üretim faktörlerinin birbirlerinin makineleşmenin hızlanması 1948 yılı ve sonrasında ortaya yerine kullanılmasını ifade eder. Üreticiler bir faktörün çıkmıştır. İkinci Dünya Savaşı sonrası ortaya çıkan ve fiyatı yükselirken diğer faktörlerin fiyatı sabit kalırsa uluslararası konjonktürün de etkisiyle Demokrat Parti’nin pahalılaşan faktör yerine fiyatı göreceli olarak ucuzlayan tarım sektörüne yönelik politikaları sayesinde Türk faktörleri ikame ederler. tarımında en önemli makineleşme hamlesi gerçekleştirilmiştir. Bu hamlenin etkileri zaman içerisinde İstihdam Üzerindeki Etkisi
azalmakla birlikte günümüze kadar gelmiştir. Tarımda makineleşmenin istihdam üzerindeki en önemli etkisi tarımın toplam istihdamdaki payını azaltıcı bir sonuç Tarımda Makineleşmenin ve Teknoloji doğurmasıdır. Öte yandan iktisadi gelişme, tarım dışı Kullanımının Önemi: Tarımsal Mekanizasyon sektörlerin gelişmesi anlamına gelmektedir. Tarım dışı
Tarımda makineleşmenin ötesinde tarımsal ürünlerin sektörlerdeki gelişme eğilimi, bu sektörlerin istihdam değerlendirilmesi işlemlerini yerine getirmek amacı ile kapasitesini artırmaktadır. Dolayısıyla tarım sektöründen ilgili konular tarımsal mekanizasyon kavramı ile ifade tarım dışı sektörlere emek göçü ortaya çıkmaktadır edilmektedir. Tarımsal mekanizasyon bir üretim (Erdoğan, 2009:10). Tarımda makineleşmenin teknolojisidir ve ülkeden ülkeye farklı düzeylerde gelişme yaygınlaşmasının istihdam üzerindeki diğer bir etkisi ise ve uygulamalar söz konusu olmaktadır. Mekanizasyon, eğitim ihtiyacını şiddetlendirmesidir. her tarımsal işletmede, işletmenin teknik ve ekonomik Gelir Dağılımı Üzerindeki Etkisi: yapısına bağlı olarak farklı düzeylerde uygulanmaktadır (Kabaş, 2012:2). Tarımda makineleşmenin yaygınlaşması ve teknolojinin gelişmesi neticesinde elde edilen verimlilik artışının gelir Bu tanımlamaya ek olarak üretim giderlerini düşürmek dağılımı üzerindeki etkisi farklı biçimlerde ortaya üzere benzer makinaların üretiminde farklı yöntem ve çıkmaktadır. Bunlardan birincisi tarım sektörünün millî malzemelerin kullanımı konusundaki çalışmalar, farklı gelirden aldığı pay ile ilişkilidir. İkincisi ise tarım sektörünün makinaların karşılaştırmalı testlerinin yapılması ve toplam gelirinin kendi içinde dağılımıyla ilgilidir. mekanize olmuş üretim sistemi ve işletme ekonomisi üzerindeki etkilerin araştırılması da tarımsal Türkiye Tarımında Makineleşme ve Teknoloji mekanizasyon konuları içerisinde değerlendirilmektedir. Kullanımı
Türkiye tarımında makineleşme ve teknoloji kullanımı üç Tarımda Makineleşmenin Sağladığı Avantajlar farklı dönemde yaygınlaşmıştır. Bunlardan birincisi 1. Tarımsal üretimin iklim koşullarına bağımlılığını Cumhuriyet’in ilanından hemen sonra tarımın azaltmaktadır. modernleştirilmesine yönelik teşvik politikalarının 2. Daha fazla ve nitelikli ürün elde edilmesini uygulandığı dönemdir. Tarımda makineleşmenin sağlayarak verimi artırmaktadır. yaygınlaştığı diğer bir dönem ise İkinci Dünya Savaşı 3. Üretimde yeni teknik ve teknolojilerin sonrasıdır. Üçüncü dönem ise 2000’li yıllara denk uygulanmasına olanak sağlamaktadır. düşmektedir.
Birinci Zirai Makineleşme Hareketi ve Zirai Kombinalar Tarım Alet ve Makineleri Sektörü (1923-1948) Tarım alet ve makineleri sektörü tarıma hizmet eden
Cumhuriyet’in ilk on yılında uygulanan makineleşme makinelerin ve ekipmanların üretimini, ticaretini ve hareketinin dört temel sonucu aşağıdaki gibidir: tüketimini kapsayan bir sanayi sektörüdür. Tarım alet ve makineleri sanayi sektöründe üretilmesine karşılık tarım • Tarımsal makineleşme Anadolu’ya makinelerinin tümü ve traktörlerin hemen hepsi tarımsal yaygınlaştırılamamış ancak bazı illerde üretim faaliyetlerinde kullanılmaktadır. geliştirilebilmiştir. • Krizin tüm alanlarda etkili biçimde hissedilmesiyle Tarım alet ve makineleri imalat sanayi, tarımsal üretimin beraber hükümetin sağladığı muafiyetleri kaldırması tohum, gübre, su vb. girdileri arasında yer alan ve ellerinde tarım makineleri bulunanları oldukça zor uygulanan üretim teknolojisinin düzeyi oranında önemi durumu düşürmüş ve birçok bölgede “makine artan tarımsal mekanizasyon girdisi için gerekli güç mezarlıkları” oluşmuştur. kaynağı, makine ve ekipmanların üretildiği bir sektördür. • Yabancı özel şirketlerin çiftçilere sattığı Tarım Alet ve Makineleri İmalat Sanayi ürünlerinin traktörlerin bedelini piyasa fiyatından daha düşük pazarı, tarım ve ormancılık sektörüdür. Dolayısıyla tarım satın aldığı ürünlerle tahsil etmesi, uzun vadede ve ormancılık sektöründe ortaya çıkan olumlu ya da özellikle borçlarını ödeyemeyen çiftçilerin olumsuz gelişmeler doğrudan bu sektörlere yansımakta, bu aleyhine bir durum sergilemiştir. sektörlerdeki gelişmelerde yine, dolaylı biçimde tarım ve • 1924 ve 1926 yılında çıkarılan tarımda ormancılığı etkilemektedir.
makineleşmeye yönelik teşvik tedbirleri, 1927 Türkiye Tarım Alet ve Makineleri İmalat Sektörü yılında genişletilerek uygulanmaya devam etmiş ancak 1930 yılında tarım makineleri sahiplerine Türkiye’de Tarım Alet ve Makineleri İmalat Sektörü büyük tazminatlar ödenerek kaldırılmıştır. traktör imalat sanayi ve tarım makineleri sanayi olmak üzere iki alt sektörden oluşmaktadır. Tarımda Makineleşme Devrimi (1948-1960) Tarım makineleri sanayinde faaliyet gösteren birkaç firma II. Dünya Savaşı’ndan sonra tarımda teknolojik yenilikler ile traktör imalat yapan firmalar dışında kalan çoğu firma ve makineleşme hızlanmıştır. Bunda tarım sektörünü genellikle küçük ölçekli işletme düzeyindedir. Sayıları önceleyen Marshall Yardım Planı’nın 1948 yılında devreye 1000 civarında olan bu firmaların önemli bir kısmı 10 sokulması ile 1950 yılında iktidara gelen Demokrat Parti kişiden az işçi istihdam etmektedir. Üretici firmaların hükümetlerinin tarımsal kalkınmaya yönelik olarak yaklaşık 210’u “Türk Tarım Alet ve Makineleri uyguladığı politikalar önemli rol oynamıştır. İmalatçıları Birliği” (TARMAKBİR) çatısı altında
Kalkınma Planları ve Tarımda Makineleşme (1960-1990) organize olmuşlardır (Arın, 2010:2).
Kalkınma planlarını hazırlaması için 1960 yılında kurulan Tarım makineleri imalat sektörü tarıma hizmet eden Devlet Planlama Teşkilatı (DPT)’nın 1961 Anayasası’nda makinelerin ve ekipmanların üretimini, ticaretini ve yer almasıyla plancılık anlayışı resmî ve sağlam bir zemine tüketimini kapsayan bir sanayi sektörüdür. oturmuştur. Bir yıllık programlardan oluşan orta vadeli beş yıllık kalkınma planları, 15 yıllık uzun vadeli yapısal 2011 yılında traktör ve ekipman grubunda en fazla ihracat dönüşümü içeren bir kalkınma stratejisinin parçalarını gerçekleştirdiğimiz 3 ülke sırasıyla ABD, Irak ve oluşturmaktadır. Kalkınma planları kamu sektörü için İtalya’dır. Büyük üreticilerden Türk Traktör’ün eşit paya emredici, özel sektör içinse ancak teşvik edicidir. Dolayısıyla sahip ortağı CNH (Case New Holland) Dünya genelinde planlarda tarımla ilgili olarak yer alan hususlar ancak kamu sektörün en büyük kuruluşudur.
kuruluşları üzerinde bağlayıcı bir etkiye sahiptir. Dünya Tarım Aletleri ve Makineleri İmalat Sektörü
Tarımda Yapısal Dönüşüm Tarımda Makineleşme (1990 Tarım aletleri imalat sektörünün dünya çapındaki üretim ve Sonrası) hacmini tespit etmek kolay değildir. Ancak yapılan Türkiye’de tarımda makineleşmenin gözlenen ilk etkileri tahminlere göre bu sektörün 2010 yılındaki üretimi 65 ekime açılan alanların çayır, mera ve orman arazileri milyar Euro (86 milyar USD) değerindedir. Bu miktar aleyhine genişlemesi olmuştur. Tarımsal ekim yapılan 2008 yılından daha düşüktür.
toprakların giderek genişlemesi neticesinde üretim Ancak bu dalgalanma büyük ölçüde para birimlerindeki kur marjinal alanlara kaymış ve bu durum verimlilik artışını hareketlerinden etkilenmektedir. Bu sektördeki toplam olumsuz etkilemiştir. Tarımsal faaliyet yapılan üretimin üçte birine sahip olan Avrupa’da son yıllarda arazilerdeki genişleme eğilimi 1990’larda tersine dönerek duraklama yaşanırken en yüksek artış Latin Amerika, Çin, azalmaya başlamıştır. 1990’larda ekilen toplam arazi alanı Doğu Avrupa ve Türkiye’de gerçekleşmiştir. Üretimin 28 milyon hektara yaklaşmışken 2010 yılında ancak 24 yaklaşık olarak üçte biri AB (%35) ve Kuzey Amerika (%28) milyon hektar civarında olmuştur (TÜ‹K, 2012). Ekilen tarafından yapılmaktadır. Geri kalan üretim ise sırasıyla Çin arazi miktarındaki azalmaya rağmen traktör sayılarındaki (% 10), Latin Amerika (%7), Hindistan (%6), Doğu Avrupa artış trendi sürmüştür. Bu durum ekilen arazi başına düşen (%4), Türkiye (%3) ve Japonya (%3)’dır (VDMA, 2011: 32). traktör sayılarının artışının hızlandırmıştır.