Turizm Ekonomisi — Ünite 3 Soru-Cevap

Tercihleri tam olmalıdır. Turist tercihleri geçişli ve tam olmalıdır. Bir turistik urunun çoğu azına tercih edilmelidir.

Toplam fayda (TU), bir mal veya hizmetten belli bir miktar tüketildiği zaman elde edilen faydadır. Marjinal (Ek) fayda (MU), bir mal veya hizmetten bir birim daha fazla veya bir birim daha az tüketildiği zaman toplam faydada meydana gelecek değişimdir.

Bir mal veya hizmetin her ilave birimden daha az fayda elde edilmesi durumunda azalan marjinal fayda kanunu geçerli olur. Diğer tüm turistik ürünlerin tüketimi sabit tutulduğunda, bir turistin belli bir turistik üründen elde ettiği fayda o turistik urunun tüketimi arttıkça azalacaktır.

Azalan marjinal fayda kanunu. Marjinal fayda eğrisinin negatif eğimli olması azalan marjinal fayda ilkesinin yansımasıdır. Yani, bir turistin belli bir turistik urunun birbirini takip eden birimlerinden elde ettiği fayda, diğer bütün turistik ürünlerin tüketimi sabit tutulduğunda, bu urunun tüketimi arttıkça azalacaktır. Bu kural tüketim teorisinin temelini teşkil etmektedir.

Bu amaçla tüketici dengesi için üç kriter göz önünde bulundurulmalıdır. Bunlar; tüketicinin sınırlı geliri, mal ve hizmetlerin fiyatı ve tüketiciyi en fazla mutlu edecek mal bileşimidir.

Toplam fayda, azalan marjinal fayda kanununu gereği, azalarak artarken marjinal fayda azalır. Toplam faydanın maksimum olduğu noktada marjinal fayda sıfırdır. Toplam faydanın azaldığı ortamda marjinal fayda negatif olacaktır.

Tüketici fayda maksimizasyonu için X ve Y mallarından öyle miktarlar satın almalıdır ki bu malların son birimlerinin parasal karşılığı olan marjinal faydaları birbirine eşit olsun. Bu durumda; Tüketici Dengesi = (MUa / Pa ) = (MUb / Pb ) biçiminde gösterilmektedir.

Fayda, 19. yüzyılın başarından itibaren bazı teorisyenleri tarafından ilk defa kullanılmıştır. İktisatçılar bir malın belirli bir miktarının tüketiminden elde edilecek faydanın sayısal olarak ölçülebileceği savunmuştur. Kardinal sayı sistemi faydanın ölçümünde kullanılır. Öte yandan 20. yüzyılda birtakım teorisyenler ise faydanın ordinal olarak ölçülebileceğini savunmuştur.

İktisatçılar, bir malın belirli bir miktarının tüketiminden elde edilecek faydayı sıralamaya tabi tutmuştur. Dolayısıyla, ordinal fayda tüketim alternatiflerinin sıralanmaya tabi tutulması iken kardinal fayda ise bu alternatiflerin ölçülmesini ifade etmektedir.

Kayıtsızlık eğrileri tüketicilerin zevk ve tercihlerinin ordinal olçumudur. Kayıtsızlık eğrileri, aynı tatmin düzeyini sağlayan farklı mal bileşimlerinin geometrik gösterimidir. Bu durumda eğri üzerinde tatmin aynı iken mal bileşimleri farklılaşır. Kayıtsızlık eğrileri, iktisat yazınında eş fayda eğrileri veya farksızlık eğrileri olarak da adlandırılır.

Negatif eğimlidir. Birbirleri ile kesişmezler. Genellikle orijine dış bükeydir. Daha sağdaki bir kayıtsızlık eğrisi daha fazla fayda anlamına gelmektedir.

Tüketicinin iki mal veya hizmete ilişkin farklı bileşimleri tercih etmesine olanak tanıyan sınır eğrisidir. Diğer bir ifadeyle bütçe doğrusu; tüketicinin, bütün gelirini harcaması koşuluyla, satın alabileceği mal veya hizmet bileşimlerinin geometrik yerini ifade eder. Kısıtlanmış bütçe doğrusu I = Pa Qa + Pb Qb biçiminde gösterilir. Eşitlikte bütçe doğrusu Pa, A malının fiyatı ile Qa, miktarının ve Pb, B malının fiyatı ile Qb, miktarının çarpılıp toplanması sonucu bulunur.

Bütçe doğrusundaki değişmeler gelir ve fiyat değişmelerine bağlı olarak farklılık gösterir.

Gelir değişmeleri: Tüketicinin gelirinde meydana gelecek bir artış (azalış) bütçe doğrusunun eğimini etkilemese de bütçe doğrusunu sağa (sola) doğru kaydırır.

Fiyat değişmeleri: Mallardan birinin (her ikisinin) fiyatında meydana gelecek bir değişme bütçe doğrusunun ayaklarından birini (her ikisini) kaydırır.

Bütçe doğrusunun eğimi tüketilen malların fiyatları oranına denktir. Tüketicinin gelirinde meydana gelecek bir değişme bütçe doğrusunu değiştirir. Parasal gelirdeki artışlar bütçe doğrusunu sağa doğru hareket ettirir. Yine mallardan birinin fiyatında meydana gelecek bir değişme ise bütçe doğrusunun ayaklarından birini kaydırır.

Kayıtsızlık eğrilerinin eğimini ölçmek için kullanılan marjinal ikame oranı (MRS), tüketicinin aynı fayda düzeyinde kalması kaydıyla, bir mal veya hizmetten bir birim daha fazla tüketmek karşılığında diğer maldan vazgeçmesi gereken miktarı ifade eder.

Kayıtsızlık eğrisi yaklaşımında göre tüketici dengesi MRSab = (MUa / Pa ) = (MUb / Pb ) biçiminde yazılır. Bu ifade, malların marjinal ikame oranı ile marjinal faydalarının eşit olması anlamına gelir. Tüketici dengesi için kayıtsızlık eğrisinin eğimi bütçe doğrusunun eğimine eşittir. Diğer bir ifadeyle, fayda maksimizasyonu için hem kayıtsızlık eğrisi yaklaşımı hem de marjinal fayda yaklaşımı kullanılabilir. Tüketici dengesi için hangi yaklaşım kullanılırsa kullanılsın sonuç aynı olacaktır.

Turizm üretimini, turistik ihtiyaçları karşılayacak mal ve hizmetlerin oluşturulması sureci olarak ifade edebiliriz. Turistik urun üreticileri üretim faktörlerini kullanarak üretimlerini gerçekleştirir. Turistik ihtiyaçları karşılayacak mal ve hizmet üretimi, turizm işletmeleri tarafından gerçekleştirilir. Turizm piyasasında faaliyet gösteren turizm işletmelerinin de temel amacı karını en yüksek seviyeye taşımaktır. Turizm işletmeleri kar elde etmek amacıyla turistik urun üretimi yapar ve uğurda caba gösterir.

1. Toprak (doğal kaynaklar)
2. İşgücü (beşerî kaynaklar)
3. Sermaye
4. Girişimcilik

Üretim faktörleri sabit faktörler ve değişken faktörler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Turizm işletmesinin inceleme döneminde değiştiremediği ya da değiştirebilmesi için büyük maliyetlere katlanılmasını gerektiren faktörlerdir (örneğin otel binası). Değişken faktörler ise, üretim esnasında kolayca değiştirilebilen hammadde gibi faktörlerdir.

Bir otel işletmesinin üretim ve maliyetlerini kısa ve uzun donem ayrımı yaparak açıklamak gerekir. Kısa donem üretim faktörlerinin en az birinin sabit (değiştirilemediği) olduğu donemdir. Uzun donem ise üretim faktörlerinin tamamının değiştirilebildiği bir sureci kapsar. Bu süreç her endüstri için farklı sureleri içerebilir. Bir turizm işletmesi artan talebe cevap vermek ister ise uzun donemde kapasitesini artırabilir ve yahut yeni bir otel işletmesi (tesis) kurabilir. Özetle uzun donem tüm faktör girdi miktarlarının değiştirebildiği donemdir.

Ortalama urun: Değişken üretim faktörünün her bir birimiyle üretilen ortalama urun miktarıdır. Diğer bir ifadeyle ortalama urun, üretimde kullanılan bir birim değişken faktöre isabet eden üretim miktarıdır. AP = Q / L Marjinal urun; diğer şartlar sabitken ilave her bir birim girdiyle üretilebilecek ilave urundur. Yani ilave değişken faktöre isabet eden üretim miktarıdır. MP = Δ Q / ΔL