Turizm Ekonomisi — Ünite 2 Soru-Cevap

Bir malı satmak için arz edenler piyasanın arz yönünü oluşturur. Bu noktadan hareketle, turizm arzı bir coğrafi sınır içerisinde faaliyet gösteren turizm işletmelerinin belirli bir zaman dilimi içinde turist veya ziyaretçilere belirli bir fiyattan sunduğu turistlik zenginliklerin toplamı olarak ifade edilebilir.

Turistik arz, diğer sektörlerde faaliyet gösteren işletmelerden (satıcılardan) farklı olarak birtakım özellikler içermektedir;
• Turistik ürün niteliği gereği soyuttur. Üretimi anlık ve süreklidir.
• Turistik ürün arzı emek-yoğun (makine kullanımı az) bir yapıda olduğundan hizmet özelliği öne çıkar.
• Turizm arzı huzurlu bir çevre gerektirir.
• Turistik ürün tüketimi, turistin turizm yerine gitmesiyle olur. Süreklilik turist memnuniyetine bağlıdır.

• Turistik ürününün ikamesi çok sayıdadır. Bu durum işletmeler açısından risk artmaktadır. Zira turistlerin planlanan ile gerçekleşen harcamaları aynı olmayabilir.
• Turizm arzı için büyük yatırımlara ihtiyaç duyulur.
• Ekonomik sorunlar, başta turizm sektörünü (stoklanamayacağından) olumsuz etkiler.
• Turizm arzının gerçekleştiği yer çevre, gelişmişlik, altyapı gibi faktörler açısından turist gözünde bir bütün olarak algılanır.
• Turizm arzı içerisinde yer alan güneş, deniz gibi ekonomik olmayan doğal faktörler turistik arzı çeşitlendirir.
• Turist tipleri turizm alanlarda sunulan turistik ürünleri şekillendirir.
• Turistik ürün arz fiyatı, hizmet kalitesi açısından farklılık içerir.
• Turistik ürün arzı, bazı durumlarda, esnek olamayan özellik gösterir

Turizm arzını etkileyen faktörler; doğal kaynaklar, altyapı, üstyapı, konukseverlik ile sosyal ve kültürel varlıklardır.

Diğer faktörler sabit kalmak koşuluyla, arz edilen turistik ürün miktarı ile fiyat arasında pozitif bir ilişkinin olması durumu arz kanunu olarak ifade edilir. Diğer bir ifade ile turistik bir malın fiyatı arttıkça arz edilen miktarı artar, fiyatı azaldıkça arz edilen miktarı azalır.

Turistik ürün arzı, turizm amaçlı faaliyetlerin gerçekleştirilmesini düzenli bir şekilde artırabilmektir.

Esneklik (e), iki değişkeni olan bir eşitlikte, değişkenlerden birinde meydana gelen oransal bir değişimin diğer değişkeni oransal olarak ne ölçüde etkilediğidir. Esnekliğin matematiksel ifadesi değişkenlerin oransal kısmi türevleridir. E_s = Arz Edilen Miktardaki Yüzdesel (%) Değişim / Fiyattaki Yüzdesel (%) Değişim

Turizmde arz esnekliği sıfıra eşit bir esneklik gösteriyorsa eğri üzerinde esneklik katsayısı her noktada sıfıra eşit demektir. Yani fiyat ne olursa olsun esneklik değişmeyecektir.

Turizmde arz esnekliği bire eşit (orijinden geçmesi durumunda) bir esneklik gösteriyorsa eğri üzerinde esneklik katsayısı her noktada bire eşittir. Bu durum iktisat teorisinde birim esneklik olarak ifade edilir. U

Eğer turizmde arz esnekliği sonsuza eşit bir esneklik gösteriyorsa eğri üzerinde esneklik katsayısı her noktada sonsuza eşittir. Yani fiyatın sabit olacağı bu durumda istenilen kadar mal ve hizmet satılabilecektir.

Turizmde arz esnekliği birden küçük ise esnek olmayan bir arzdan söz edilir. Yani miktardaki nispi değişim fiyattaki nispi değişimden daha küçüktür. 

• Turistik ürününü oluşturan tüm girdilerin fiyatlarına,

• Turistik ürünün ortaya çıkmasında kullanılan teknoloji düzeyine, (Turistik ürünün arz edilen miktarı teknoloji düzeyinin artması durumunda arz eğrisini sağa (artış) azalması durumunda ise sola (azalış) kaydırır), 
• Turistik ürün ile ilgili diğer malların fiyatı, (Turistik ürünün arz edilen miktarı ikame malların fiyatının artması durumunda arz eğrisini sağa (artış) azalması durumunda ise sola (azalış) kaydırır. Ayrıca turistik ürünün
arz edilen miktarı tamamlayıcı malların fiyatının artması durumunda arz eğrisini sola (azalış) azalması durumunda ise sağa (artış) kaydırır),
• Turizm ile ilgili olarak geleceğe yönelik fiyat beklentilerine, (Turistik ürünün arz edilen miktarı geleceğe yönelik beklentilerin olumlu olması halinde arz eğrisini sağa (artış) azalması durumunda ise sola (azalış) kaydırır),
• Benzer turistlik ürün üreten işletme sayısına bağlıdır. (Turistik ürünün arz edilen miktarı firma sayısının artması hâlinde piyasa arz eğrisini sağa (artış) azalması durumunda ise sola (azalış) kaydırır)

Turizm talebi, bütün turist veya ziyaretçilerin belirli bir zamanda - bir coğrafi sınır içerisinde faaliyet gösteren turizm işletmelerinin arz ettiği turistik zenginlikten satın almayı planladıkları turistik ürün toplamıdır.

Turizm hareketliliği kapsamında turizm talebini gerçek talep, potansiyel talep ve çarpıtılmış talep olmak üzere üç grupta toplamak mümkündür.

Gerçek talep, turizm ürününü satın alanların yer aldığı taleptir. 

Potansiyel talep, turizm ürününü satın almaya istekli olduğu halde çeşitli nedenlerden (boş zamanın olmayışı, gelir yetersizliği vb.) satın alamayanların oluşturduğu taleptir.

Çarpıtılmış talep ise belirli bir bölgede arz edilen turizm ürünü hakkında yeterli bilgisi olmayan ve bilgilendirildiğinde satın alabileceklerin oluşturduğu taleptir.

• İnsanların bulunduğu yerden ayrılma isteği ve diğer yerleri görme arzusu
• Bireysel gelirin harcanabilir kısmının yüksek olması, 
• Bireysel gelirin kullanımına ilişkin tercihler veya turistik ürüne olan talebin ikamesinin fazla olması 
• Ekonomideki mali, siyasi, sosyal faktörler
• İklim, coğrafya, manzara gibi çevresel faktörler 
• Çalışma saatleri, boş zaman, statü, norm, meslek, değerleri içeren toplumsal faktörler
• Hükumetlerin sürdürdüğü enformasyon, turizm, kültür politikaları,
• Turizm zenginliklerinin ürün, fiyat, reklam ve pazarlama kanalları,
• Turistik ürün talebinin mevsimsellik içermesi,
• Reel faiz oranı 
• Nüfus
• Turizm çeşitliliği,
• Turistik ürün ve hizmetin kalite farklılığı,
• Turizm talebinin negatif eğimli olmasıdır.

Turizm piyasası çeşitli turizm ürünlerin satıldığı ve bu satılan ürünlere turist ya da ziyaretçilerin talepte bulundukları ortamlardır. Turizm piyasasını turizm arz ve turizm talebinin ortaya çıktığı yerler olarak da tanımlayabiliriz

Döviz arzının artması ve ülke parasının değer kazanması durumunda, ev sahibi ülke yabancı ülke vatandaşları
için pahalı hâle geleceğinden, turistik talepte bir daralma gerçekleşir. Bu durumda Merkez Bankası piyasa müdahale ederek, döviz arzını daraltıcı önlemler alır.

Döviz talebinin artması, dövizi daha pahalı hâle getirerek ev sahibi ülke parasının değerini düşürür. Yani ülke,
diğer ülke vatandaşları için daha ucuz hâle geleceğinden kendisine yönelik turizm talebi de artacaktır.