İKT208U-TURİZM EKONOMİSİ
Ünite 8: Otel, Restoran, Hava Yolu ve Turizm ile Bağlantılı
Diğer İşletmelerin Ekonomisi: Örnek Olaylar
Otel İşletmelerinin Ekonomisi
Otel işletmelerinin ekonomisi, büyüklüğü itibari ile çekicilik unsurlarını artırırken yeni yönetim ve tekniklerin tatbik edilmesi noktasında ise belirleyicidir. Otel yönetimi demek etkin ve verimli kararları hayata geçirmek demektir. Uzun dönemli bir ekonomik yapı için kıt kaynaklar ile insan ihtiyaçlarını dengede tutmayı ifade eder. Bu durum ekonomide elde edilen refahın da adil dağılımı ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri için önem taşır.
2019 yılında dünya ekonomisinin toplam büyüklüğü 86 trilyon Amerikan doları olarak gerçekleşmiştir. Otelcilik sektörü sürekli büyüyen yapısıyla dünya genelinde 700 binden fazla otelle küresel ekonomiye 3,41 trilyon Amerikan dolarının üzerinde bir katkı sunmuştur. 2019 yılı içinde küresel otelcilik sektörü 570 milyar Amerikan doları değerinde kendine yer bulurken otelcilik sektörünün büyüklüğü dünya ekonomisinin yaklaşık %4’ü kadar gerçekleşmiştir.
InterContinental otel grupları örneğinden hareketle otel gruplarını organize etmenin üç farklı şekli olduğunu söyleyebiliriz. Bunlar;
1. Franchising vererek, 2. Yönetici atama yoluyla ve 3. Satış yoluyla sistem kiralama
Yöntemi şeklindedir.
Franchising, Bir ürün veya hizmetin imtiyaz hakkına sahip tarafın, belirli bir süre şart ve sınırlamalar dahilinde işin yönetim ve organizasyonuna ilişkin bilgi ve destek (know-how) sağlamak sureti ile imtiyaz hakkını ticari işler yürütmek üzere ikinci tarafa verdiği imtiyazdan doğan, uzun dönemli ve sürekli bir iş ilişkilerinin bütünüdür.
InterContinental Oteller Zincirinin sahip olduğu markaların rekabet gücünü arttırabilme ve misafirlerinin ilk tercihi olabilme amacına ulaşmak doğrultusunda;
1. Misafirlerine müşteri deneyimi sunmak, 2. Misafirlerinin sadakatini artırmaya yönelik programlar geliştirmek, 3. Konuk ziyaretlerini artırmak, 4. Gelirleri artırmak, verimliliği artırmak, 5. Bilgi ve tecrübesi sayesinde pazarda genişlemek, 6. Daha fazla farklı oteli kendi bünyelerinde hizmet veren markalar altına çekmek, 7. Çalışanlarına eğitimler yoluyla yatırım yapmak, 8. Güçlü iş birlikleri kurmak ana hedeflerinde çalışmalar yürütmektedir.
Restoran İşletmelerinin Ekonomisi
2018 yılında dünya ekonomisinin toplam büyüklüğü 86 trilyon Amerikan doları olarak gerçekleşmiştir. Restoran sektörü sürekli büyüyen yapısıyla dünya genelinde 700.000’den fazla otelle küresel ekonomiye 3,8 trilyon Amerikan dolarının üzerinde katkı sunmuştur. Böylece restoran işletmelerinin ekonomisi dünya ekonomisinin yaklaşık %4’ü kadar gerçekleşmiştir.
Bireylere yeme-içme hizmetlerinin arz edildiği hizmetler bütününü yerine getiren yiyecek–içecek işletmeleri, bağımsız bir biçimde hizmet sunan çeşitli sınıflara ayrılmaktadır. Bunlar;
1. Belgelerine, 2. Ekonomik şartlarına ve 3. Faaliyet alanlarına
göre üç şekildedir.
Dünya genelinde yaklaşık 3,8 trilyon Amerikan doları civarında bir büyüklüğe sahip olan bu ekonomi her geçen gün büyüyen dinamik yapısıyla önem verilmesi gereken bir noktaya gelmiştir. Misafir memnuniyeti, anında hizmet, misafir odaklı personel, kaliteli ikram, teknolojik imkânlar, hizmet kalitesi, gerekli özen, çaba ve sağlanan güven gibi hususlar verilen bu önemin birer parçasıdır.
Restoran işletmelerinin önemli görevlerinin başında müşteri beklentilerini ürün-hizmet karakteristiklerine dönüştürmektir. Zira bir restoranın varlığını devam ettirebilmesi rekabet avantajını sürdürülebilir kılmasına bağlıdır. Sürdürülebilir rekabet avantajı ekonomik performans kriterlerini belirlemesiyle, doğru bir ekonomik analizle, sağlıklı kararlar alabilmesiyle, planlama yapabilmesiyle ve etkin bir denetimle ilgilidir. Bu prensipler işletmenin ekonomik değerini artıracağı gibi planlanan potansiyel yatırımlara da öncülük etmektedir. Böylece restoranlar müşteri beklentilerine cevap verirken, stratejik planı ve bütçe yönetimini de kolaylaştırmaktadır.
Restoranlar birer üretici yani arz sahibidir. Dolayısıyla piyasa analizi yapılırken örneğin Üretici Fiyat Endeksi’nde (ÜFE) bir artış söz konusu ise restoranlarda da kârlılığın azalacağı bilinmelidir.
Yiyecek içecek sektörünün gıda sistemi ve bölgesel ekonomiler içinde rolü vardır. Sektörün gıda sistemindeki büyümeye ve yeniliğe nasıl katkıda bulunduğu; dinamik tüketici talebine nasıl tepki verdiği ve gıda sektörü için pazar ortamının nasıl şekillendiği kamu politikaları ile belirlenir. Tarım üreticilerinden gıda tüketicilerine uzanan karmaşık gıda değer zincirini doğru yönetmenin bir yan- sıması olan yiyecek içecek sektörü, özellikle ham çiftlik mallarını tüketici ürünlerine dönüştürmede katkılar sunmaktadır. Ayrıca yiyecek ve içecek sektörü, gıda sisteminde bir işveren, ekonomik büyüme uyarıcısı ve yenilikçi olarak ülke ekonomilerine önemli ve istikrarlı katkılar sunan bir alandır.
Hava Yolları İşletmelerinin Ekonomisi
Günümüzde yaklaşık 6 milyar kişinin tercih ettiği hava yolu şirketleri sahip oldukları uçakların kapasitelerini artırmaya çalışmaktadır. Yeni nesil uçaklara her gün bir yenisi eklenirken turizm hareketliliği de yakın bir gelecekte yıllık 10 milyar yolcuya çıkabilecektir. İstatistikler yeni nesil uçaklara çoğunlukla Asya Pasifik ülkelerinden ilginin arttığını göstermektedir. Yeni nesil uçakların bir avantajı yakıt tasarrufu sağlamasıdır. Türk Hava Yolları (THY) yeni nesil uçak filosuyla son yıllarda,
sektöre damgasını vuran sayılı hava yolu şirketlerinden biri olmuştur.
Londra merkezli havacılık verisi şirketi OAG tarafından sağlanan verilere göre 2018 yılı boyunca müşterilere sunulan koltuk sayısına göre dünyanın en büyük hava yolu şirketi American Airlines’dır. Bu şirketin kapasite 256.928.663 koltuk ve filo büyüklüğü 956 uçaktır. 93.109.025 koltuk kapasitesi ve 350 uçağa sahip olan THY bu listeye dokuzuncu sıradan girmiştir.
Turizm ile hava yolu ilişkisi 1950’lerde popüler olan kitle turizmi ile başlamış ve turist sayısını artırabilmenin bir yoluna dönüşmüştür. Bireylerin zevk ve tercihlerine gerekli önemi vermeyen ve makineleşmiş bir yaklaşım içinde olan bugünün turizmi, standart ve ucuz üretim yolunu seçmiştir. Bu durumun önemli bir yansıması paket turlardır. Kitle turizminin bir sembolü olan paket turlar uluslararası turizm hareketliliğini daha da artırmak için hava yolunu etkin bir şekilde kullanır hale gelmiştir. Bu açıdan turizm ile hava yolu ilişkisi karşılıklı bağımlılık ilişkisine dönüşmüştür. Günümüzde bireyler dünyanın en uzak destinasyonlarına ve turizm faaliyetlerine tıpkı kendi ülkelerini gezip görür gibi katılmaktadır. Standart bir gelire sahip olan bir kişinin bile hafta sonunu başka bir ülkede geçirebileceği maliyetler yakalanmıştır. Uluslararası turizm hareketliliği hava yolu pazarını da genişletmiş ve birçok firma kurularak bu hizmeti vermeye başlamıştır.
Hava yolu ulaştırmacılığı;
1. Uluslararası turizm talebinin artmasına, 2. Yeni turizm arzı oluşturmaya, 3. Yeni konaklama işletmelerinin açılmasına, 4. Geceleme oranını artırmaya, 5. Turizm gelirlerini artırmaya, 6. Turistlere güvenli ve konforlu bir yolculuk hizmeti sunmaya, 7. Turizm çeşitliliğini artırmaya, 8. Karayolu, demiryolu gibi diğer ulaştırma hizmetlerinin gelişimine, 9. Diğer ulaştırma yöntemlerine nazaran hava yolundaki hız faktörü turizm için çok gereklidir. Böylece boş zaman yaratılmasına, 10. Hava yolunu tercih eden kitlenin nispeten gelir düzeyinin daha yüksek oluşundan dolayı turizm harcamalarının artmasına katkı sunmaktadır.
Turizm ile Bağlantılı Diğer İşletmelerinin Ekonomisi
Turizm ile bağlantılı diğer sektörler, kendi iç dinamikleri ile turizm ekonomisine yön vermekte, değer üretmekte ve rekabet gücünü artırmaktadır. Bu sektörlerden öne çıkanlar sıralanacak olursa;
1. Seyahat Acenteleri Ekonomisi 2. Araç Kiralama Ekonomisi 3. Kurvaziyer Ekonomisi 4. Temalı Park Ekonomisi 5. Kamp Ekonomisidir
Seyahat acenteleri, araç kiralama, kurvaziyer, temalı park ve kamping gibi bağlantılı işletmelerin yarattığı değer ekonomilerin gelişiminde önemli katkılar sunmaktadır. Turizm ile bağlantılı tüm sektörler aslında ekonomide birer ihracat kalemidir fakat gelişmiş ülkelerde turizmin oynadığı rol gelişmekte olan ülkelere nazaran farklılık taşımaktadır. Seyahat acenteleri, araç kiralama, kurvaziyer, temalı park ve kamping gibi sektörler gelişmekte olan ülkelerde istihdam, ödemeler bilançosu dengesi gibi alanlara kanalize olurken gelişmiş ülkelerde ise bu gelirin turistik arz yatırımlarına dönüşmektedir. Diğer bir ifade ile gelişmekte olan ülkelerde turizmden yaratılan gelir diğer sektörlerde kullanılırken gelişmiş ülkelerde ise bu gelir turizm sektörünün içinde kalmaktadır. Tam da bu nokta da seyahat acenteleri, araç kiralama, kurvaziyer, temalı park ve kamping gibi turizm çeşitleri bu farkı yaratan sektörler olarak öne çıkmaktadır. Ayrıca turizm ile bağlantılı sektörler ekonomide altyapıya yapılan yatırımları da zorunlu kılarken bölgeler arası geliş- mişlik farklarının da azalmasına katkı sunmaktadır. Dolayısıyla bağlantılı işletmelerin yaratmış olduğu ekonomik değer çarpan etkisi yaratarak ülkede refah artışını sağlamaktadır. Sonuç olarak bağlantılı sektörlerden elde edilen her bir birimlik gelirin el değiştirmesi ile turizmden sağlanan gelirden daha fazla bir gelir olarak ekonomiye pozitif yönde etkiler oluşturmaktadır.
Turizm ile bağlantılı diğer işletmelerin ekonomisine dahil bilmemiz gereken diğer kavramlar aşağıdaki gibidir;
Araç kiralama, kısa ve uzun vadede, bir aracın kullanım haklarına, satın alma olmaksızın belirli bir ücret karşılığında sahip olmaya denilmektedir. 1957 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde kurulan Enterprise, 85 ülkede 9000 ofisi ile küresel düzeyde hizmet veren dünyanın en büyük araç kiralama şirketidir.
Temalı park, açık ve yeşil alanlar; insanların bir araya gelerek eğlenmesine, dinlenmesine olanak sağlayan, sosyal ilişkilerin kurulması, sürdürülmesi ve toplumsal ilişkilerin geliştirilmesinde büyük öneme sahip alanlardır.
Seyahat acenteleri, kâr amacıyla turistlere turizm ile ilgili bilgiler vermeye, paket turları oluşturmaya, turizm amaçlı konaklama, ulaştırma, gezi, spor ve eğlence hizmetlerini görmeye yetkili olan, oluşturduğu ürünü kendi veya diğer seyahat acenteleri vasıtası ile pazarlayabilen ticari kuruluşlardan oluşan birimleri kapsar.
Kurvaziyer, yüksek hizmet ve kapasite standartlarına sahip, belirli rotalarda ilerleyen turistik amaçlı yolcu gemilerine verilen isimdir.