İktisada Giriş II — Ünite 5 Soru-Cevap

Türkiye İstatistik Kurumu, Türkiye’nin nüfusu, kaynakları, ekonomisi, toplumu
ve kültürü hakkında resmî istatistikler üretmekle görevlendirilen bir Türk devlet
kurumudur

Türkiye İstatistik Kurumuna www.tuik.gov.tr’den ulaşabilirsiniz.

Hesaplamalarda kullanılan işsizlik verileri yaklaşık 44 bin hanehalkı tarafından doldurulan Hanehalkı İşgücü Anketlerine dayanmaktadır

TÜİK’e göre, 15 yaş ve üstü nüfus ise iki gruba ayrılır. Bunlardan ilki üniversite yurtları, yetiştirme yurtları, huzurevi, özel nitelikteki hastane, hapishane, kışla vb. yerlerde ikamet edenler dışında kalan kurumsal olmayan nüfustur. İkincisi,
kurumsal olmayan nüfus içerisindeki 15 ve üstü yaştaki kurumsal olmayan çalışma çağındaki nüfustur.

Bir kişinin iş arıyor olarak sayılabilmesi için son 4 hafta içinde iş arama kanallarından en az birini kullanmış ve 2 hafta içinde işbaşı yapabilecek durumda olması gerekmektedir. Bu şekilde iş arayıp bulamayan kişiler işsiz olarak tanımlanmaktadır.

Eğer bu kişiler 15-24 yaş aralığında ise genç işsiz olarak sınıflandırılır

Hanehalkı işgücü istatistiklerinin tanımlarında işgücü, istihdam edilenler ile işsizlerin oluşturduğu tüm nüfusu kapsar.

İşgücü = İstihdam edilenler + İşsizler 

Hanehalkı işgücü istatistiklerinin tanımlarında  istihdam kavramı  referans dönemi içinde yevmiyeli, ücretli, maaşlı, kendi hesabına, işveren ya da ücretsiz aile işçisi olarak en az bir saat olmak üzere bir iktisadi faaliyette bulunan kişileri kapsamaktadır.

İşsiz sayısı: 4.650.000 kişidir.

TÜİK hesaplamalarında kullanmak için her ayın Pazartesi günü ile başlayıp Pazar günü ile biten ilk haftasını referans dönemi olark ele alır.

İşgücüne dahil olmayanlar + İşgücü'nden oluşur ; Başka bir deyişle ;  Yani İşgücüne dahil olmayanlar+ istihdam  edilenler + İşsizlerden.

İstihdam oranı, istihdamın, kurumsal olmayan çalışma çağındaki nüfusa
oranının 100 ile çarpılması ile bulunur.Burada 100 ile çarpma amacımız yüzdeyi hesaplayabilmemiz içindir.

İstihdam oranı= ( İstihdam edilenler / Kurumsal olmayan çalışma çağındaki nüfus  ) ×100

TÜİK’e göre referans haftasında, çalıştığı tüm işlerde toplam olarak 40 saatten daha az süre çalışarak istihdamda olan ancak daha fazla süre çalışmak istediğini belirten ve mümkün olsa daha fazla çalışmaya başlayabilecek olan kişiler zamana bağlı eksik istihdam grubuna dâhildirler.

Referans haftasında yaptığı işten dolayı herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmayanlar ise kayıt dışı istihdama dâhildir

İşsiz nüfusun işgücüne oranının 100 ile çarpılması ile elde edeceğimiz değer bize işsizlik oranını vermektedir.

Bu 10/100=0,10’luk bir işsizlik oranına karşılık gelir.

Eğer bu 10 milyon işsizden 1 milyonu iş aramayı bırakırsa ve işgücü kapsamından çıkıp işgücüne dâhil olmayanlar grubunda ise yani gücenmiş ise,  99 milyonluk işgücü üzerinden 9 milyonu işsiz olacaktır.

Bu durumda işsizlik oranı 9/99=0,0909’e ya da yüzde 9,09’a düşecektir.

Üç ana işsizlik türü ;  geçici (friksiyonel) işsizlik, yapısal işsizlik ve konjonktürel işsizliktir.

Yapısal işsizlik'tir. Bu ekonomideki sektörlerin yapılarında meydana gelen değişiklikten kaynaklanan bir işsizlik türüdür.

Tam istihdam, bir ekonomide çalışmak isteyen her işçinin bir işle eşleştirilmesi ile ifade edilir. Ancak gerçek hayatta bu durumun gerçekleşmesi ekonomilerdeki dinamizmden ötürü pek mümkün olmamaktadır. Dolayısıyla ekonomilerde daima bir şekilde geçici veya yapısal işsizliğin birinin ya da aynı anda ikisinin de bulunduğu görülür. Bu nedenle tam istihdam yerine yüksek istihdamdan bahsedilebilir. Bir ekonomide istihdam düzeyinin ulaşabileceği en yüksek seviyeye ulaşması durumunda, ekonomilerin karşılaştığı kaçınılmaz işsizlik türü doğal işsizlik olarak ifade edilir...Yapısal işsizlik oranı ile geçici işsizlik oranı toplamı doğal işsizlik oranını vermektedir.

Düşük üretimden dolayı ortaya çıkan çıktı kaybının maliyeti çok büyük olabilir. Sonuç olarak işgücü kaynaklarından tam olarak faydalanılmaması nedeniyle üretim miktarının istenilen seviyeden düşük düzeyde gerçekleşmesiyle, GSYH açığı ortaya çıkar.

GSYH açığı = gerçekleşen GSYH - potansiyel GSYH

Okun Yasası’na göre, ABD’de işsizlik oranındaki her %1’lik artış, ülkenin GSYH potansiyelinden % 2 oranında uzaklaşmasına neden olmaktadır.

Mal ve hizmet fiyatlarının genel seviyesinde yaşanan sürekli artış oranı aldığı değere göre sürünen enflasyon, dört nala enflasyon ve hiperenflasyon olarak üçe ayrılır. Bu değer, yıllık ortalama tek haneli rakamlarda gerçekleşirse sürünen enflasyon veya diğer bir adı ile ılımlı enflasyon, çift haneli rakamlarla ölçüldüğünde dört nala enflasyon veya aşırı enflasyon, aylık %50’nin, yıllık ortalama %1000’in üzerinde değer alırsa da hiperenflasyon olarak ifade edilir.