İktisada Giriş II — Ünite 3 Soru-Cevap

Üçer aylık

İktisadi dalgalanmalar

Genişleme aşaması.

İktisadi dalgalanmaların izlediği aşamalar vardır. Genişleme birinci aşamadır. 

• Firmaların satışlarının ve satış beklentilerin artması yatırımları da artırır.
• Hanehalkının artan geliri ve gelir beklentisi nedeniyle tüketim harcamaları artar.
• Merkez bankası gelir ve harcama artışına bağlı olarak parasal tabanı genişletir.
• Bankacılık sisteminde daha fazla kredi kullandırır.

İktisadi Dalgalanmalarda Daralmanın yaşandığı dönemler resesyon dönemleridir

Toplam üretimdeki bu dalgalanmaların en önemli etkisi işsizlik üzerinde ortaya çıkar. Genişleme dönemlerinde işsizlik azalırken daralma dönemlerinde ise işsizlik artar.

Resesyon ile enflasyonun aynı anda görüldüğü durum stagflasyon olarak adlandırılır.

Enflasyonun çok fazla yükseldiği ve ekonominin küçüldüğü depresyon dönemleri için slumpflasyon terimi kullanılır

Resesyon döneminde fabrikalar kapanır ya da üretimini azaltır, iş yerleri kapanır, ekilebilir tarım arazileri boş bırakılır. Bu her anlamda atıl kapasitenin artmasına neden olur.

Fiyat düzeyindeki değişimlerin, paranın reel değeri üzerindeki etkisi refah etkisi olarak adlandırılır.

Enflasyon ve faiz oranı arasındaki doğrusal ilişkiye iktisat literatüründe Fisher etkisi adı verilir.

Bir ülkede vergi oranlarının düşürülmesi toplam talep eğrisinin sağa doğru kaymasına neden olur.

Bir ülkede kamu harcamalarının düşük hızda artırılması toplam talep eğrisinin sola doğru kaymasına neden olur.

Uzun dönem arz eğrisinin yer değiştirmesi söz konusu olduğunda İş Gücünden kaynaklı bir değişim dış piyasalarda rekabetçi bir üretim yapısıyla üretimin artırabilmesine yol açar.

Sermaye birikimindeki artış verimliliği artırır. Bu da mal ve hizmetlerin üretim miktarını artıracaktır. Sermaye birikimiyle kastedilen, hem fiziki hem de beşeri sermayedir. Sermaye birikiminin artması potansiyel üretim düzeyinin artmasını sağlar.

Sermaye birikiminin artması potansiyel üretim düzeyinin artmasını sağlar.
Dolayısıyla uzun dönem arz eğrisi sağa kayar.

Kötü hava koşulları tarımsal ürün arzının azalmasına neden olur. Bu aynı zamanda tarımsal ürün ve gıda fiyatlarının artması anlamına gelmekle birlikte enflasyon üzerinde bu artışların önemli etkisi vardır. Hava koşullarının iyi olması ise tarımsal üretimin de artmasına imkân sağlar. Tarımsal ürün ve gıda fiyatlarında artan ürün arzının etkisiyle fiyat düşüşleri gerçekleşir. Buradaki etki, fiyatlar genel düzeyinin de düşmesine neden olur. Fiyatların artışı enflasyonun artmasına neden olur. Fiyatlardaki düşüş ise enflasyonda azalmaya yol açar.

1. Vergi teşvikleri yoluyla büyümenin kaynağı olan sektörlerin üretimlerini etkiler. Bu da toplam üretimin artmasına katkı sağlar.

2. Bazı yasal düzenlemeler üretim maliyetlerinin artmasına neden olur. 

3. Teknolojinin kullanılması ve üretilmesinde de devletin özellikle yükseköğretim sisteminin önemli rolü vardır.

4. Devletin eğitim politikaları büyük etkiye sahiptir. Eğitimin her aşamasında yapılan geliştirmelerin etkileri bulunmaktadır

Yüksek vergiler veya yasal düzenlemeler, Uzun dönem arz eğrisinin sola kaymasına neden olur.

Verimlilikte artışlar, Uzun Dönem Toplam Arz Eğrisinin Sağa Kaymasına Etki Eder.

Ekonomide Uzun dönem dengesi ekonominin potansiyel düzeyinde gerçekleşir. Kısa dönem denge ise potansiyel düzeyin altında ya da üstünde yer alan bir gelir düzeyinde gerçekleşebilir.

Negatif bir talep şoku, toplam harcamaların azalmasına ve ekonominin üretim düzeyinin düşmesine neden olurken negatif çıktı açığı yaratır. Negatif çıktı açığı ekonomide toplam üretimin potansiyel düzeyin altına düşmesiyle oluşur. Bunun nedeni, toplam talebin düşmesiyle üretim kapasitesinin de düşmesidir. Bu durumda firmalar fiyatlarını da düşürmek zorunda kalacakları için fiyat düzeyi de düşer ve ekonomide deflasyonist açık ortaya çıkar.

Pozitif talep şokları ise toplam harcamaların ve toplam talebin artmasına neden olur. Artan harcamaları karşılamak için üretim de artar. Bu durum ekonomide pozitif çıktı açığı yaratır. Pozitif çıktı açığının nedeni, ekonominin toplam üretiminin potansiyel düzeyin üzerine çıkmasıdır. Pozitif çıktı açığı fiyatların da
artmasına neden olduğu için enflasyonist açık ortaya çıkar.

Ekonomide ortaya çıkan iktisadi dalgalanmalar arz veya talep kaynaklı olabilir. Özellikle kriz dönemlerinde iki etki birlikte ortaya çıkarak ekonominin potansiyel düzeyinin altına düşmesine ve uzun bir dönem potansiyel düzeyin altında kalmasına etki edebilir.

Negatif arz şoku kısa dönem toplam arz eğrisinin sola kaymasına neden olurken
ekonomide negatif çıktı açığı yaratır.

Pozitif arz şoku ise kısa dönem toplam arz eğrisinin sağa kaymasıyla ekonomide pozitif çıktı açığı yaratacaktır.

AD-AS modeliyle iktisadi dalgalanmaları analiz edebiliriz. Bunun için aşağıdaki beş adımdan oluşan analiz süreci kullanılır:
• Ekonomi uzun dönem dengesinde varsayılır,
• Toplam talep ya da toplam arz eğrisinin kaymasına neden olan etki tanımlanır,
• Toplam talep ya da toplam arz eğrisindeki kaymanın etkisi gösterilir,
• Ekonominin yeni kısa dönem dengesi bulunur,
• Başlangıçtaki uzun dönem dengesi ile yeni kısa dönem dengesi karşılaştırılır.
Bütün bu süreç sonunda çıktının ve fiyat düzeyinin nasıl değiştiği gösterilir.