malın piyasada satın alınan miktarı talep edilen Giriş miktarından az olabilmektedir.
Herhangi bir mal veya hizmete ait piyasanın nasıl işlediğini en yalın bir biçimde tanımlayıp açıklamada Talep Kanunu çerçevesinde, yüksek fiyat düzeylerinde bir kullanılan en temel model arz-talep modelidir. Arz-talep mal veya hizmetin talep edilen miktarının azalması iki modelini şekillendiren üç bileşeni vardır: etkiye bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Bunlar;
• Birincisi farklı piyasa fiyatları karşısında tüketici • İkame etkisi, diğer faktörler sabitken bir malın davranışlarını ortaya koyan talep fiyatı arttığında tüketicinin fiyatı artan bu malın • İkincisi farklı piyasa fiyatları karşısında üretici yerine göreceli (nispi) olarak daha ucuz olan davranışlarını ortaya koyan arz diğer malı tercih etmesidir. • Üçüncüsü ise üreticilerle tüketicilerin ilgili mala • Gelir etkisi, diğer faktörler sabitken, bir malın ait piyasada karşılıklı etkileşimleri sonucu oluşan fiyatının artması neticesinde tüketicinin reel piyasa dengesidir. gelirinin azalması durumunu ifade eder.
İkame ve gelir etkileri birlikte talep eğrisinin neden Talep negatif eğime sahip olduğunu açıklamada kullanılır. Bir Talep, diğer faktörler sabit iken belirli bir zaman malın talep edilen miktarı ile fiyatı arasındaki ilişki tablo diliminde tüketicilerin bir mal veya hizmetten farklı fiyat (şedül) ve grafik yardımıyla açıklanabilir. düzeylerinde satın almak istedikleri miktardır. Diğer faktörler sabitken, belli bir zaman diliminde bir İktisadi anlamda bir mal veya hizmete ilişkin talep için o tüketicinin bir mal veya hizmetten farklı fiyat mal veya hizmeti istemek ya da arzu etmek tek başına düzeylerinde satın almaya hazır olduğu miktarları gösteren yeterli değildir. Ancak söz konusu istek parasal satın alma tabloya bireysel talep şedülü denir. gücü ile desteklendiği takdirde iktisadi anlamda talep ortaya çıkmaktadır. Tüketiciler bir mal veya hizmet Diğer faktörler sabit iken, bir tüketicinin bir mal veya piyasasının satın alıcılar tarafını oluştururlar ve sınırlı hizmetten talep ettiği miktarlar ile malın farklı fiyat gelirleriyle bir mal veya hizmetten ne kadar satın düzeyleri arasındaki fonksiyonel ilişkiyi yansıtan grafiğe alacaklarına karar verirler. İlgili maldan ne kadar satın bireysel talep eğrisi denir.
alacakları kararına malın fiyatının yanında, tüketicinin Normal şartlarda herhangi bir mal veya hizmete ilişkin gelir düzeyi, diğer yakın malların fiyatları, beklentiler, piyasada tek bir satın alıcıdan (tüketiciden) ziyade çok zevk ve tercihler gibi faktörler de etki etmektedir. Bununla sayıda satın alıcı olacağı gerçeğinden hareketle, bu çok birlikte herhangi bir mal veya hizmete ait talep sayıdaki satın alıcılardan her birinin belli fiyatlar denildiğinde, diğer faktörlerin (tüketicinin gelir düzeyi, karşısında talep etmeye hazır oldukları mal veya hizmet diğer yakın malların fiyatları, beklentiler, zevk ve tercihler miktarlarının toplamı piyasa talep eğrisini verecektir. vb.) değişmeyip sabit kaldığı varsayılarak ilgili malın fiyatı ile talep edilen miktarı arasındaki ilişki Piyasa talep şedülü, diğer faktörler sabitken, belli bir kastedilmektedir. İktisatta diğer unsur veya faktörlerin zaman diliminde bir mal veya hizmetten farklı fiyat sabit sayılması varsayımı ceteris-paribus varsayımı olarak düzeylerinde tüm tüketicilerin satın almak istediği toplam adlandırılmaktadır. Bu bağlamda talebi; diğer faktörler miktarları gösteren tablodur. Piyasa talep şedülü, bir mal sabit iken belirli bir zaman diliminde tüketicilerin bir mal veya hizmet piyasasında farklı fiyat düzeylerinde veya hizmetten farklı fiyat düzeylerinde satın almak tüketicilerin her birinin satın almak istediği bireysel istedikleri miktar olarak tanımlayabiliriz. miktarların yatay olarak toplamı tarafından verilmektedir.
Talep Kanunu, diğer faktörler sabit iken, belli bir zaman Herhangi bir mal veya hizmete ait piyasa talep eğrisi, diliminde bir malın fiyatı ile o maldan tüketicilerin satın farklı fiyat düzeylerinde ilgili piyasada yer alan tüm almak istediği miktar arasında ters yönlü bir ilişki tüketicilerin satın almak istedikleri toplam miktarları olmasını ifade eder. Diğer bir ifadeyle Talep Kanunu; göstermektedir. Bu bağlamda, fiyatta bir artış meydana diğer faktörler sabit iken, belli bir zaman diliminde daha geldiğinde aynı talep eğrisi üzerinde kalarak tüketiciler yüksek fiyat düzeyleri için bir mal veya hizmetin talep maldan talep ettiği miktarı azaltmakta iken fiyatta bir edilen miktarının daha düşük olacağına işaret ediyor iken azalış meydana geldiğinde aynı talep eğrisi üzerinde daha düşük fiyat düzeyleri için bir mal veya hizmetin talep kalarak tüketiciler maldan talep ettiği miktarı edilen miktarının daha fazla olacağına işaret etmektedir. arttırmaktadır. Dolayısıyla malın fiyatında bir değişimin Dolayısıyla talep kanunu talep eğrisinin negatif eğimli meydana gelmesi talep eğrisi boyunca hareketlenme olacağını ima etmektedir. anlamına gelmektedir. Neticede malın fiyatındaki değişim sadece malın talep edilen miktarında bir değişime yol açar Talep edilen miktar, belli bir zaman diliminde belirli bir ama malın piyasa talep eğrisinde herhangi bir değişime fiyatta bir mal veya hizmetten tüketicilerin satın almaya yol açmaz. hazır olduğu miktardır. Bir mal veya hizmetin talep edilen miktarı ile o mal veya hizmetin piyasada gerçekte satın alınan miktarı aynı olmak zorunda değildir. Bazen bir
Fiyat, bir malın talep edilen miktarını etkileyen en önemli artıyorsa, bu durumda bu mallar ikame faktördür. Diğer koşullar sabitken, bir malın fiyatı (rakip) mallar olarak tanımlanmaktadır. düştükçe talep edilen miktarı artacaktır. c) Tüketicilerin Zevk ve Tercihlerindeki Değişim: Tüketicilerin zevk ve tercihleri; çevresel Bir malın kendi fiyatındaki değişim sadece malın talep faktörlere, modaya, firma reklamlarına, eğrisi üzerinde hareketlenmeye yol açıyor iken malın psikolojik sebeplere, popüler kültüre, sosyolojik talebine etki eden diğer faktörlerdeki değişim malın talep unsurlara, dinsel faktörlere, teknolojiye vb. eğrisinin yukarı ya da aşağı yönlü kaymasına sebebiyet unsurlara bağlı olarak şekillenip değişmektedir. vermektedir. Talep eğrisinin kaymasına neden olabilecek Bir malın fiyatı ne olursa olsun, tüketicilerin bir temel faktörler şunlardır; malı diğerlerine oranla ne kadar tercih ettiği ilgili a) Tüketicilerin Gelirindeki Değişim: Diğer malın talep miktarını etkileyecektir. Tüketicilerin faktörler ve malın fiyatı sabit iken tüketicilerin zevk ve tercihlerdeki bir değişiklik bir mala olan gelirinde meydana gelecek olan bir artış talebi etkileyecektir. tüketicilerin satın alma gücünü (reel gelirini) d) Tüketicilerin Beklentilerindeki Değişim: arttırır ve bunun soncunda da tüketicilerin aynı Tüketicilerin geleceğe yönelik beklentileri fiyat düzeyinde ilgili maldan daha fazla satın tüketicilerin tüketim davranışlarını da almasına imkân verir. Diğer taraftan, diğer etkilemektedir. faktörler ve malın fiyatı sabit iken tüketicilerin e) Tüketicilerin Sayısındaki Değişim: Talep gelirinde meydana gelecek olan bir azalış eğrisinde kaymalara neden olan bir diğer unsur, tüketicilerin satın alma gücünü (reel gelirini) ilgili mal piyasasındaki potansiyel satın alıcıların azaltır ve bunun soncunda da tüketicilerin aynı (tüketicilerin) sayısıdır. Belirli bir malı daha fazla fiyat düzeyinde ilgili maldan daha az satın sayıda tüketicinin talep etmesi demek, mala olan almasına sebebiyet verir. Tüketicinin geliri toplam talebin de artması anlamına gelmektedir. arttıkça talebi artan, tüketicinin geliri azaldıkça Bu faktörlerden birinde meydana gelecek olan değişim talebi azalan mallar normal mallar olarak malın kendi fiyatı değişmiyor iken talep eğrisinin bir adlandırılmaktadır. Tüketicinin geliri artıkça bütün olarak sağa veya sola kaymasına yol açacaktır. talebi azalan, tüketicinin geliri azaldıkça talebi artan mallar düşük mallar olarak Arz adlandırılmaktadır. Normal mallarda tüketicinin Bir mal veya hizmet piyasasında iki temel iktisadi aktör geliri ile malın talep edilen miktarı arasında aynı yani iki taraf söz konusudur: yönlü bir ilişki var iken düşük mallarda tüketicinin geliri ile malın talep edilen miktarı o İlgili mal veya hizmeti satın almak isteyen arasında ters yönlü bir ilişki vardır. tüketiciler (satın alıcalar) b) İlişkili Malların (İkame veya Tamamlayıcı o İlgili mal veya hizmeti üretip satışa sunan Malların) Fiyatlarındaki Değişim: Bazı mal veya üreticilerdir (firmalar)
hizmetlerin fiyatlarında meydana gelecek olan bir Üreticilerin ilgili maldan ne kadar arz edeceklerine (üretip değişim diğer başka bir malın talebinin satmak isteyeceklerine) ilgili malın piyasa fiyatının değişmesine neden olabilmektedir. Dolayısıyla yanında diğer faktörlerde (bunlar; girdi fiyatları, diğer ilişkili malların birinin fiyatında meydana malların fiyatları, teknoloji, beklentiler, vergiler, gelecek olan bir değişme fiyatı değişen bu malın sübvansiyonlar ve firma sayısı) etki etmektedir. Herhangi talep eğrisi üzerinde hareketlenmeye neden bir mal veya hizmete ait arz denildiğinde, diğer faktörlerin olurken, aynı zamanda diğer ilişkili malın (ikame değişmeyip sabit kaldığı varsayılarak, “ilgili malın fiyatı veya tamamlayıcı malın) talep eğrisinde kaymaya ile arz edilen miktarı arasındaki ilişki” kastedilmektedir. yol açacaktır. İlişkili mallar; ikame ve Bu bağlamda herhangi bir mal veya hizmete ilişkin arz, tamamlayıcı mallar olarak ikiye ayrılmaktadır: diğer faktörler sabitken, belli bir zaman diliminde o Eğer ilişkili mallardan birinin fiyatında bir piyasada üreticilerin farklı fiyat düzeylerinde satmaya düşüş meydana geldiğinde ilişkili diğer hazır oldukları mal ve hizmet miktarını ifade etmektedir. malın talebi artıyorsa veya ilişkili mallardan birinin fiyatında bir artış meydana geldiğinde Arz Kanunu, diğer faktörler sabit iken, belirli bir zaman ilişkili diğer malın talebi azalıyorsa, bu diliminde bir malın fiyatı ile o maldan üreticilerin satmak durumda bu mallar tamamlayıcı mallar istediği miktar arasında aynı yönlü bir ilişkinin olmasıdır. olarak tanımlanmaktadır. Diğer bir ifadeyle; arz kanunu, diğer faktörler sabit iken, o Eğer ilişkili mallardan birinin fiyatında bir belli bir zaman diliminde daha yüksek fiyat düzeyleri için düşüş meydana geldiğinde ilişkili diğer bir mal veya hizmetin arz edilen miktarının daha fazla malın talebi azalıyorsa veya ilişkili olacağına işaret ediyor iken daha düşük fiyat düzeyleri mallardan birinin fiyatında bir artış meydana için bir mal veya hizmetin arz edilen miktarının daha az geldiğinde ilişkili diğer malın talebi olacağına işaret etmektedir. Dolayısıyla arz kanunu arz eğrisinin pozitif eğimli olacağını ima etmektedir.
Firma Arz Şedülü, diğer faktörler sabitken belli bir zaman b) Teknoloji ve Üretkenlik: Teknolojide meydana diliminde bir üreticinin bir mal veya hizmetten farklı fiyat gelecek olan ilerleme sonrasında ortaya çıkan düzeylerinde satmak istediği miktarları gösteren tablodur. yeni ve daha etkin üretim teknolojileri üreticilerin malın aynı fiyat düzeylerinde aynı miktarlardaki Firma Arz Eğrisi, diğer faktörler sabit iken bir üreticinin girdi bileşenlerini kullanarak daha fazla çıktı elde bir mal veya hizmetten satmak istediği miktarlar ile malın etmesine imkân vereceğinden dolayı piyasa arz farklı fiyat düzeyleri arasındaki fonksiyonel ilişkiyi ortaya eğrisi sağa kayacaktır. koyan grafiktir. c) Vergiler ve Sübvansiyonlar: Devletin topladığı Piyasa arz şedülü, diğer faktörler sabitken, belli bir zaman bazı vergiler (mesela malın satışı üzerinden diliminde bir mal veya hizmetten farklı fiyat düzeylerinde alınan vergiler) malın satış fiyatının ilgili piyasada yer alan tüm firmaların satmak istediği belirlenmesinde baz alınan maliyetlerin artmasına toplam miktarları gösteren tablodur. yol açacağından dolayı üretim maliyetlerini yukarı çeker. Devletin vergi almasından kaynaklı Piyasa Arz Eğrisi, herhangi bir mal veya hizmet bu üretim maliyet artışı piyasa arz eğrisini bir piyasasında yer alan her bir firmaya ait bireysel arz bütün olarak sola kaydıracaktır. eğrisinin her bir spesifik fiyat düzeyinin yatay toplanması sonrasında elde edilen yeni eğridir. d) Diğer Malların Fiyatları: Diğer malların fiyatlarına göre bir malın fiyatında artış meydana Herhangi bir mal veya hizmete ait piyasa arz eğrisi, farklı geldiğinde, firmaların daha yüksek kârlar elde fiyat düzeylerinde ilgili piyasada yer alan tüm firmaların etmesine imkân verecek olan bu göreceli fiyat satmak istedikleri toplam miktarları göstermektedir. Bu artışı firmaların üretim kaynaklarını (üretim bağlamda, fiyatta bir artış meydana geldiğinde aynı arz girdilerini) fiyatı artan bu mala kaydırmalarına eğrisi üzerinde kalarak firmaların ilgili maldan arz ettiği sebebiyet verecektir. Bunun neticesinde fiyatı miktar artmakta iken fiyatta bir azalış meydana geldiğinde artan malın üretim miktarı artar ve bu malın aynı arz eğrisi üzerinde kalarak firmaların ilgili maldan piyasa arz eğrisi sağa kayar. arz ettiği miktar azalmaktadır. Dolayısıyla malın fiyatında e) Üreticilerin Beklentileri: Bazı ürünlerin bir değişimin meydana gelmesi arz eğrisi boyunca üretiminin gerçekleştirilmesi uzun zaman hareketlenme anlamına gelmektedir. Neticede malın almaktadır. Bu durum bilhassa tarım ürünleri için fiyatındaki değişim sadece malın arz edilen miktarında bir geçerliliğini korumaktadır. Çiftçiler soğan, değişime yol açar ama o malın piyasa arz eğrisinde patates, mısır, buğday, soya fasulyesi gibi herhangi bir değişime yol açmaz. ürünleri yetiştirmek istediğinde ilgili ürünün
Piyasada ilgili malın kendi fiyatı dışındaki faktörlerde hasat zamanında geçerli olan fiyatı (beklenen meydana gelen değişmeler piyasa arz eğrisinin sağa veya fiyatı) ürünün ekiminin yapıldığı dönemdeki sola kaymasına neden olur. Piyasa arz eğrisinin kaymasına fiyatından daha önemlidir ve daha belirleyicidir. neden olabilecek temel faktörler şunlardır: Çünkü çiftçiler ilgili ürünü ekip-ekmeme kararını ve ne miktarlarda ekeceği kararını verirken a) Girdi Fiyatlarındaki Değişme (Üretim ürünün beklenen fiyatına (hasat zamanı fiyatına) Maliyetlerindeki Değişme): Piyasa arz eğrisi, her göre verir. bir farklı fiyat düzeyinde firmaların arz etmeyi arzu ettikleri miktarları yansıtır. Eğer bir mal f) Piyasadaki Firmaların Sayısı: Kısa dönemde, bir veya hizmetin üretimi için gerekli olan girdilerin mal veya hizmet piyasasında firmaların sayısı (doğal kaynaklar, iş gücü, sermaye, girişimcilik sabittir ve firmalar sadece kullandıkları iş gücü vb..) fiyatları artarsa, firmalar aynı miktar üretimi miktarını değiştirebilmektedirler. Uzun dönemde gerçekleştirebilmek için daha fazla maliyete ise piyasada yer alan firmaların sayısı katlanacaklarından dolayı ilgili mal veya hizmet değişebilmektedir. Eğer piyasada yer alan için daha fazla fiyat isteyeceklerdir. Bu nedenle firmaların sayısı artarsa ilgili mal veya hizmetin piyasa arz eğrisi bir bütün olarak sola kayacak ve piyasa arz eğrisi sağa kayar iken firmaların sayısı bu da her bir fiyat düzeyi için daha az arz edilen azaldığında piyasa arz eğrisi sola kayacaktır.
mal veya hizmet anlamına gelmektedir. Benzer Piyasa Dengesi şekilde girdi fiyatlarında yaşanacak olan Bir mal veya hizmete ilişkin piyasada iki farklı karar düşüşler, firmaların aynı miktar üretimi verici grup vardır: İlgili mal ve hizmetten ne miktarda gerçekleştirebilmek için daha az maliyete satın almak istediğine karar verecek olan tüketiciler katlanmalarına yol açacağından dolayı ilgili mal diğerinin ise ilgili mal ve hizmetten ne miktarda satmak veya hizmet için daha düşük fiyata razı istediğine karar verecek olan üreticiler (firmalar). İki olmalarını sağlayacaktır. Bunun neticesinde farklı grubun (üreticilerin ve tüketicilerin) kararlarının piyasa arz eğrisi bir bütün olarak sağa kayacak ve nasıl koordine edileceği ve neticede her iki grubunda bu da her bir fiyat düzeyi için daha fazla arz üzerinde hemfikir olacağı belli bir spesifik fiyat ve miktar edilen mal veya hizmet anlamına gelmektedir. düzeyinin nasıl belirleneceği sorunu piyasa mekanizması
tarafından çözümlenir. Belli bir zaman diliminde, farklı aynı harcama düzeyi ile daha fazla mal veya hizmet üretip fiyat düzeylerinde üreticilerin bir mal veya hizmetten arz piyasaya arz etmesine imkân tanır iken, tüketici etmek istedikleri miktarlar ile tüketicilerin talep etmek gelirlerindeki artış her fiyat bir düzeyinde ilgili mal veya istedikleri miktarların piyasada karşılıklı etkileşimi hizmetten tüketicilerin daha fazla miktarlarda satın sonucunda piyasa dengesi (hem üreticilerin hem de almasına (talebin artmasına) neden olacaktır. tüketicilerin üzerinde mutabık olduğu denge fiyatı ve Piyasa arz ve talep eğrilerinin eş anlı birlikte artışı miktarı) belirlenir. sonrasında piyasa denge miktarının artacağının kesin Piyasa denge fiyat ve miktarı, tüketicilerin bir mal veya olmasına karşın, piyasa denge fiyatının ne olacağı hizmetten satın almak istediği miktar ile üreticilerin konusunda karar vermenin zor olduğunu belirtmiştik. satmak istediği miktarın birbirine eşit olduğu noktada Piyasa denge fiyatında bir değişim olup-olmayacağını ve oluşan fiyat düzeyine piyasa denge fiyatı ve miktara da olacaksa ne yönde olacağını belirleyecek olan unsurlar, piyasa denge miktarı denir. piyasa arz ve talep eğrilerinin eğimleri ile bu eğrilerin kayma düzeyleridir. Eğer piyasa talep eğrisindeki kayma Kıtlık (Talep Fazlası), belli bir fiyat düzeyinde talep piyasa arz eğrisindeki kaymaya nazaran daha fazla olursa, edilen miktarın arz edilen miktardan daha fazla olduğu bu durumda hem piyasa denge fiyatı hem de piyasa denge durumdur. miktarı artacaktır. Artık (Arz Fazlası), belli bir fiyat düzeyinde arz edilen Diğer taraftan piyasa arz eğrisindeki artış (sağa kayma) miktarın talep edilen miktardan daha fazla olduğu talep eğrisindekinden daha fazla ise, böyle bir durumda durumdur. piyasa denge fiyatı düşecek ve piyasa denge miktarı Piyasa Dengesindeki Değişimler artacaktır.
Bir malın piyasa arz eğrisi değişmiyor iken, talebi Mesela bir ekonomide üretim maliyetlerinde bir artışın ve etkileyen faktörlerin birinde meydana gelecek değişim aynı zamanda da tüketici gelirlerinde bir artışın meydana karşısında malın piyasa talebi artarsa talep eğrisi sağa geldiğini varsayalım. Üretim maliyetlerindeki artış kayacak, bu kayma sonrasında hem piyasa denge miktarı üreticilerin elde edeceği potansiyel karların düşmesine ve hem de piyasa denge fiyat düzeyi değişecek, yeni piyasa aynı harcama düzeyi ile daha az mal veya hizmet üretip dengesi daha yüksek bir denge fiyatı ve miktarında piyasaya arz etmesine sebebiyet verir iken, tüketici kurulacaktır. tüketicilerin gelirinde meydana gelen bir artış gelirlerindeki artış her fiyat bir düzeyinde ilgili mal veya her fiyat düzeyi için ilgili maldan talep edilen miktarın hizmetten tüketicilerin daha fazla miktarlarda satın artmasına neden olacaktır. Bunun neticesinde de ilgili almasına (talebin artmasına) neden olacaktır. Arzda düşüş mala ait piyasa talep eğrisi bir bütün olarak sağa (sola kayma) ve talepte artış (sağa kayma) şeklinde kayacaktır. yaşanacak olan bu değişimler karşısında piyasa denge fiyatının artacağı kesin olmakla birlikte, piyasa denge Diğer taraftan piyasa arz eğrisi değişmiyor iken, talepte miktarı üzerindeki etkisinin ne olacağı belli değildir. azalışa sebebiyet verecek olan faktörlerin birinde meydana gelecek olan değişme piyasa talep eğrisini sola kaydırır ve Burada piyasa arz ve talep fonksiyonlarının eğimleri denge fiyatı ile miktarı değişir. Yeni piyasa dengesi daha mutlak değer olarak birbirine eşit iken, kaymaların düşük bir denge fiyatında ve miktarında kurulur. büyüklüğü aynı oranda fakat ters yönde olduğundan dolayı piyasa denge fiyatı yükselirken piyasa denge miktarında Arz Eğrisindeki kaymalar: Bir malın piyasa talep eğrisi bir değişme olmamıştır. Arz ve talep eğrilerinin değişmiyor iken, arzı etkileyen faktörlerin birinde eğimlerine ve ters yönde kaymalarının büyüklüğüne bağlı meydana gelecek değişim karşısında malın piyasa arzı olarak her halükarda piyasa denge fiyatı yükselecektir, artarsa arz eğrisi sağa kayacak, bu kayma sonrasında hem fakat piyasa denge miktarının ne olacağı ise piyasa arz ve piyasa denge miktarı hem de piyasa denge fiyat düzeyi talep fonksiyonlarındaki ters yönlü kaymaların değişecek, yeni piyasa dengesi daha düşük bir denge fiyatı büyüklüğüne bağlı olacaktır. ile daha yüksek bir denge miktarında kurulacaktır.
Diğer taraftan piyasa talep eğrisi değişmiyor iken, arzda azalışa sebebiyet verecek olan faktörlerin birinde meydana gelecek olan değişme piyasa arz eğrisini sola kaydırır ve denge fiyatı ile miktarı değişir. Yeni piyasa dengesi daha yüksek bir denge fiyatında ve daha düşük bir denge miktarında kurulur. Bu açıklamalar arz eğrisini kaydıran tüm faktörler için geçerliliğini korur.
Bir ekonomide üretim maliyetlerinde bir düşüşün ve aynı zamanda da tüketici gelirlerinde bir artışın meydana geldiğini varsayalım. Üretim maliyetlerindeki düşüş üreticilerin daha yüksek potansiyel kâr elde etmesine ve