idaresine borcun ödenmesi için yazı ile başvuruda Giriş bulunulması, Kamu alacağının özel kanunlara göre öden-
Bu ünitede kamu alacaklarının tahsil ve takibinde mek üzere başvuruda bulunulması ve/veya alacağın ödeme zamanaşımı kurumu, zamanaşımının hukuki niteliği, planına bağlanması. Zamanaşımı kesilmenin rastladığı zamanaşımı türleri ve zamanaşımının sonuçları ile takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren idarenin alacağından vazgeçmesi olarak ifade edilen terkin yeniden işlemeye başlar. Zamanaşımının bir bozma kurumu, terkinin hukuki niteliği ve terkin sebepleri kararıyla kesilmesi durumunda zamanaşımı başlangıcı incelendikten sonra; kamu alacağının cebren takip ve yeni vade gününün rastladığı; kamu alacağının teminata tahsili sürecinde öngörülen yasaklara aykırı hareketler ve bağlanması veya yargı organlarınca yürütmenin durdurul- diğer kural ihlâlleri dolayısıyla uygulanacak cezalar ması hâllerinde zamanaşımı başlangıcı teminatın kalktığı açıklanmaktadır. ve durma süresinin sona erdiği tarihin rastladığı; takvim
yılını takip eden takvim yılının ilk günüdür Zaman Aşımı Vergi hukukunda zamanaşımı kurumuna yer verilmesinin Terkin
en önemli nedeni kamu yararıdır. Kamu alacaklısının alacağını silmesi, alacağından
Tarh Zamanaşımı vazgeçmesine terkin denir. Terkin sonucunda, kamu alacağı bütün hukuki sonuçları ile birlikte ortadan kalkar. Tarh zamanaşımı (tahakkuk zamanaşımı) Vergi Usul Kanunu’nda düzenlenmiştir. Zamanaşımı, süre geçmesi Terkin Sebepleri ve Terkin Türleri
suretiyle vergi alacağının kalkmasıdır. Zamanaşımı, Niteliklerine göre yapılan sınıflandırma kapsamında; mükellefin bu hususta bir müracaatı olup olmadığına Doğal afetler sebebiyle terkin, Tahsil imkânsızlığı bakılmaksızın hüküm ifade eder. Vergi alacağının sebebiyle terkin, Tahakkuktan vazgeçme olmak üzere üç doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından terkin türü bulunmaktadır. Düzenlendikleri kanunlar esas başlayarak 5 yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen alınarak yapılan sınıflandırma kapsamında ise şu vergiler zamanaşımına uğramaktadır. Zamanaşımının şekildedir: Vergi Usul Kanunu’na göre terkin, Amme durması hâlinde, süreler işlemez. Durma sebebi ortadan Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’a göre terkin kalktıktan sonra süre, kaldığı yerden işlemeye devam eder. olmak üzere iki terkin türünden söz edilebilir. Zamanaşımının kesilmesi hâlinde ise, daha önce işlemiş bulunan süreler ortadan kalkar ve zamanaşımı baştan itiba- Yangın, yer sarsıntısı, yer kayması, su basması, kuraklık, ren yeniden işlemeye başlar. Zamanaşımının durması ile don, muzır hayvan ve haşarat istilası vebunlara benzer kesilmesi arasındaki en önemli fark, durma hâlinde, durma afetler yüzünden, varlıklarının en az üçte birini kaybeden tarihine kadar geçen süreler hesaba katılırken kesilmede, mükelleflerin bu afetlerin zarar verdiği gelir kaynakları ile geçmiş olan sürelerin silinmesi ve zamanaşımı süresinin ilgili bulunan vergi borçları ve vergi cezaları ile yeniden işlemeye başlamasıdır. Vergi dairesince matrah mahsullerinin en az üçte birini kaybeden mükelleflerin, takdiri için takdir komisyonuna başvurulması afetten etkilenen arazi için zararın gerçekleştiği ettiği hasat zamanaşımını durdurur. Mücbir sebeplerin varlığı da tarh ve devşirme zamanına rastlayan yıla ait olarak tahakkuk zamanaşımımı durdurur. Mücbir sebeplerin varlığı da tarh ettirilen arazi vergisi borçları ve cezaları, Hazine ve zamanaşımımı durdurur. Vergi Usul Kanunu’nda, esas Maliye Bakanlığınca zararla orantılı olmak üzere, kısmen olarak tarh zamanaşımını (tahakkuk zamanaşımını) kesen veya tamamen terkin olunur.
bir sebep yer almamaktadır. Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un
Kamu alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını takip 106’ncı maddesinin birinci fıkrasına göre, yapılacak takip eden yılın başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmezse, sonunda, tahsili imkânsız veya tahsili için yapılacak tahsil zamanaşımına uğrar. Borçlunun yabancı memlekette giderlerin alacaktan fazla bulunduğu anlaşılan ve Vergi bulunması, hileli iflas etmesi veya terekesinin tasfiyesi Usul Kanunu kapsamına giren kamu alacaklarında 10 dolayısıyla hakkında takibat yapılmasına imkan yoksa bu TL’ye (10 TL dahil), diğer kamu alacaklarında ise 20 hâllerin devamı süresince tahsil zamanaşımı işlemez yani TL’ye (20 TL dahil) kadar olan kamu alacakları, kamu durur. idarelerinde terkin yetkisini haiz olanlar tarafından tahsil zamanaşımı süresi beklenilmeksizin terkin olunabilir. Tahsil Zamanaşımı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 115’inci maddesine Tahsil zamanaşımı, şu hâllerden birinin vukuunda kesilir; göre, ikmalen, re’sen veya idarece tarh edilen vergi ve Ödeme, Haciz uygulaması, Cebren tahsil ve takip işlemleri bunlara ilişkin cezaların toplam miktarının 40 TL’yi sonucunda yapılan her çeşit tahsilat, Ödeme emri tebliği, aşmaması (40 TL dahil) ve tahakkukları için yapılacak Mal bildirimi, mal edinme ve mal artmalarının giderlerin bu miktardan fazla olacağının tespiti hâlinde, bildirilmesi, İhtilaflı kamu alacaklarında yargı mercile- Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenecek usul ve rince bozma kararı verilmesi, Kamu alacağının teminata esaslar dahilinde bunların tahakkuklarından vazgeçilebilir. bağlanması, Yargı mercilerince yürütmenin durdurul- Tahakkuktan vazgeçme, sadece, ikmalen, re’sen ve masına karar verilmesi, İki kamu idaresi arasında mevcut idarece tarh edilen vergilerde, uygulanmakta, bir borç için alacaklı kamu idaresi tarafından borçlu kamu
beyannameye dayanılarak tarh edilen vergilerde ise Mal Edinme ve Artmalarının Bildirilmemesi uygulanmamaktadır Usulüne göre mal bildiriminde bulunduktan sonra,
Vergi İcra Hukukunda Yasaklar ve Cezalar edinilen mallarla, her türlü mallarında, kazanç ve gelirlerinde olan artışları zamanında bildirmeyerek kamu Sırrın Açıklanması Yasağı alacağının tahsilini engellemiş veya zorlaştırmış olanlar
Kamu alacaklarının tahsilinde görevli olanların, kamu bir seneye kadar hapis cezası ile cezalandırılır (AATUHK, borçlusunun ve onunla ilgili kimselerin şahıslarına, m. 112). mesleklerine, işlerine, işlem ve hesap durumlarına ait öğrendikleri sırlarla, gizli kalması gereken diğer hususları Kamu Borçlusuna Ait Malları Ellerinde açıklamaları yasaktır. Bu yasağa uymadıkları takdirde Bulunduranlarca Bildirimde Bulunulmaması
Türk Ceza Kanunu’nun 239. maddesine göre Kamu borçlusuna ait ellerinde bulundurdukları malları 15 cezalandırılır. Kamu alacağını tahsil yetkisi verilen ku- gün içinde bildirmelerinin istenmesine rağmen ruluşlara, yapacakları tahsile yönelik bilgilerin ve 6183 bildirmeyenler 6 aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır sayılı Kanun’un 22/A maddesine göre borcun olmadığına (AATUHK, m. 113). dair belgeyi arama zorunluluğu getirilen kurum ve İstenecek Bilgilerin Verilmemesi kuruluşlara, ödeme ve işleme taraf olanlara ilişkin borç bilgilerinin verilmesi sırrın açıklanması sayılmaz ancak bu Kendisine ödeme emri tebliğ olunan ve malı olmadığı kurum ve kuruluşlarda görevli olan kimseler edindikleri şeklinde bildirimde bulunan kamu borçluları bu bildirim bilgileri açıkladıkları takdirde cezalandırılırlar. ile birlikte veya bildirim tarihinden itibaren 15 gün içinde;
Artırmalara Katılma ve Artırmalardan Mal Satın Alma 1. En son kanuni yerleşim yeri (ikametgâh) ve iş Yasağı adreslerini, 2. Varsa, devamlı mükellefiyetleri bulunan diğer Kamu alacağının tahsili ve takibinde görevli kimseler, tahsil dairelerini ve kamu idarelerini ve AATUHK gereğince paraya çevrilecek malların bunlardaki hesap ve kayıt numaralarını artırmasına, ne kendi adlarına ne de diğer kimseler ad ve bildirmek, nüfus kayıt suretini vermek hesabına katılamayacakları ve bu artırmalardan mal satın zorundadırlar. alamayacakları gibi, bu malları üçüncü kişiler aracılığıyla ya da üçüncü kişilere satın aldırıp, satın aldırdıkları Bu ödevi geçerli bir özre dayanmadan zamanında yerine kişilerden beş yıl müddetle teferruğ yoluyla bile satın getirmeyenler elli güne kadar adli para cezası ile alamazlar. Bu yasak, bu kişilerin eşlerine ve üçüncü cezalandırılır (AATUHK, m. 114). dereceye kadar (bu derece dahil) kan ve kayın hısımları Suçların Takibi (Kovuşturulması) için de geçerlidir. Bu hükümlere aykırı hareket edenler 3 aydan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar. Kamu alacağının tahsiline engel olma, gerçeğe aykırı bildirimde bulunma suçları, alacaklı kamu idaresinin o Takdir İşlemlerine ve Kararlara Katılma Yasağı yerdeki en büyük memurunun ihbarı üzerine Cumhuriyet
Satış komisyonu başkan ve üyeleriyle, bilirkişilerin, Savcılığı tarafından takip olunur (AATUHK, m. 115/1). Kendileri, nişanlıları ve boşanmış olsalar bile eşleri, Kan Bu suçların bir tüzel kişinin yönetimi ve işlemlerinin veya kayın üstsoy veya altsoyu, evlâtlığı veya kendisini yapılması sırasında işlenmiş ise ceza, tüzel kişinin evlât edinen ya da kan hısımlığında üçüncü (bu derece ortaklarından, temsilci ve vekillerinden, tasfiye dahil), yansoy hısımlığında bu hısımlığı meydana getiren memurlarından yönetim kurulu başkan ve üyelerinden, evlenme ortadan kalkmış olsa bile üçüncü (bu derece murakıp ve müfettişlerinden veya çalışanlarından suç dahil) dereceye kadar olan yansoy hısımları, Kanuni oluşturan işlemi yapmış olanlar hakkında hükmolunur temsilcisi veya vekili bulundukları kimseler ile ilgili olan (AATUHK, m. 115/2). işlerin takdir işlemlerine ve bu işler nedeniyle verilecek kararlara katılmaları yasaktır.
Kamu Alacağının Tahsiline Engel Olunması
Kamu alacağının tahsiline engel olmak ya da tahsili zorlaştırmak amacıyla mal varlıklarını yok etmeleri ya da azaltmaları; gerçeğe aykırı bildirimde bulunmaları; ayrıca, kamu borçlusuna ait malları ellerinde bulunduranların da bu hususu bildirmemeleri suç olarak sayılmış ve bu suçların failleri hakkında hapis cezaları ile adli para cezalarına hükmolunacağı belirtilmiştir.
Gerçeğe Aykırı Bildirimde Bulunulması
Gerçeğe aykırı mal bildiriminde bulunanlarla yaşayış tarzları mal bildirimine uymayanlar 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (AATUHK, m. 111).