HUK407U-VERGİ İCRA HUKUKU
Ünite 6: Kamu Alacaklarının Cebren Tahsili
Giriş
Kamu alacaklarının vadesinde ödenmesi genel kural olmakla birlikte bu genel kurala uyulmaması durumunda tahsil daireleri tarafından bu alacaklar teminatın paraya çevrilmesi veya kefile başvurulması, haciz uygulanması ve haczedilen malların paraya çevrilmesi ve borçlunun iflâsının istenmesi yollarından birinin uygulanması ile cebren tahsil olunmaktadır.
Alacaklı tahsil dairesi tarafından gerçekleştirilen cebri icra süreci idari bir süreç olup bu süreçte yapılan işlemler de idari işlem niteliğinde işlemlerdir.
Ödeme Emri
Ödeme Emrinin Hukuki Niteliği
Cebri icra aşamasının başlangıcı ödeme emri olup ödeme emri tebliğ edilmeden alacaklı kamu idaresi, alacağını tahsil etmek için cebren tahsil ve takip işlemlerine başlayamamaktadır. Ödeme emri, kamu borçlusunu ödemeye davet eden bir çağrıdır. Kamu alacaklarında cebren tahsil süreci ödeme emri tebliği ile başlamaktadır. Ödeme emri kamu borçlusunun yanı sıra müşterek borçlu ve kefile, kanuni temsilciye ve limited şirket ortaklarına tebliğ edilebilir.
Kamu alacağını vadesinde ödemeyenlere 15 gün içinde borçlarını ödemeleri ya da mal bildiriminde bulunmaları gereği bir “ödeme emri” ile tebliğ olunur.
Ödeme Emrinde Bulunması Gereken Bilgiler
Ödeme emrinde;
• Borcun asıl ve fer’ilerinin mahiyet ve miktarları, • Borcun nereye ödeneceği, • Süresi içinde ödenmediği ya da mal bildiriminde bulunulmadığı takdirde, borcun cebren tahsil edileceği ve borçlunun mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis ile tazyik olunacağı, • Gerçeğe aykırı bildirimde bulunduğu takdirde borçlunun hapis ile cezalandırılacağı, • Borçlunun 114. maddedeki bildirim ödevleri (adres, varsa mükellefiyetinin bulunduğu tahsil daireleri, hesap numaraları, nüfus kayıt bilgileri vb. bildirimi) ve bu bildirim ödevlerini yerine getirmediği takdirde uygulanacak olan ceza
belirtilir.
Belediye Sınırları Dışındaki Köylerde Ödeme Emri
Ödeme emirleri belediye sınırları dışındaki köylerde bulunan borçlulara muhtarlıklar tarafından tebliğ edilir. Ödeme emirlerinin muhtarlığa tevdii tarihinden itibaren 15 gün içinde tebligat yapılmadığı takdirde ödeme emirleri tebliğ edilmemiş olan borçluların isimleri ödeme emri hüküm ve mahiyetindeki bir “ödeme cetveline” alınarak borçlular borçlarını ödemeye ve mal bildiriminde bulunmaya çağırılırlar. Ödeme cetveli köy ihtiyar kurulu kapısına bir örneği de köyde herkesin görebileceği genel
bir yere 10 gün süreyle asılarak tebliğ olunur ve cetvelin asıldığı köy muhtarlığınca tellal aracılığıyla duyurulur. Cetvel asılırken ve indirilirken durum muhtarlıkça zapta geçirilir. Cebren tahsil ve takip, ödeme emrinin tebliği veya ödeme cetvelinin indirilmesi tarihinde başlamış olur.
Teminatlı Alacakların Takibi
Karşılığında teminat gösterilmiş bulunan kamu alacağı vadesinde ödenmediğinde, borcun 15 gün içinde ödenmesi, aksi durumda teminatın paraya çevrileceği ya da diğer şekillerle cebren tahsile devam edileceği borçluya bildirilir. Borç 15 gün içinde ödenmediğinde teminat AATUHK hükümlerine göre paraya çevrilerek kamu alacağı tahsil edilir.
Kefil ve Yabancı Kişi veya Kurum Temsilcilerinin Takibi
Kefiller ile yabancı kişi veya kurumların temsilcileri AATUHK hükümlerine göre ve aynen asıl borçluların tabi tutuldukları usullerle takip olunmaktadır.
Ödeme Emrine İtiraz (Dava Açma)
Kendisine ödeme emri tebliğ edilen kişi, böyle bir borcunun olmadığı ya da kısmen ödediği ya da zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde alacaklı tahsil dairesinin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesinde dava açabilir.
Ödeme emrine karşı dava açılması olağan bir usul değildir. Genel kural, davanın tahakkuktan yani alacağın idari olarak kesinleşmesinden önce açılmasıdır.
Ödeme Emrine İtirazın (Dava Açmanın) Sonuçları
Davasında tamamen ya da kısmen haksız çıkan borçludan, reddolunan miktardaki kamu alacağı, uygulamada “haksız çıkma zammı” denilen %10 oranındaki bir zamla birlikte tahsil edilir. Vergi mahkemelerinin bu konuda verecekleri karar kesin olup kararlara karşı kanun yollarına gidilemez. Borçlu davanın reddi halinde, ret kararının kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde mal bildiriminde bulunmak zorundadır.
Haksız Çıkma Zammı
Ödeme emrine karşı dava açarak haksız çıkan ve talebi reddolunan borçlu, borcunu reddolunan miktardaki kamu alacağının %10’una karşılık olan bir zamla birlikte ödeyecektir. Bununla birlikte AATUHK’de borcun ödeme zamanına ilişkin bir düzenleme bulunmadığından ödeme Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde yapılır. Süresinde ödenmeyen haksız çıkma zammına, gecikme zammı uygulanmayacaktır.
Mal Bildirimi
Mal Bildiriminin Hukuki Niteliği
Ödeme gücünün yetersizliği nedeniyle borcunu ödeyemeyen kamu borçlusunun, borcunu karşılamaya yetecek mallarını nitelik ve nicelikleri bakımından alacaklı tahsil dairesine bildirmesine imkân tanınmıştır. Burada amaç, haczolunabilir mal, hak ve alacakların doğrudan
borçlunun kendisi tarafından alacaklı tahsil dairesine Haczin özellikleri şu şekilde sıralanabilir: bildirilerek dairece uygulanacak takip ve tahsil sürecini hızlandırmaktır. Haczi kabil varlığı bulunmayan • Para alacaklarının ödenmesini sağlamaya yönelik borçluların da bu durumlarını bildirmeleri zorunludur. olması, • Borçlunun mal varlığı üzerinde uygulanabilir, Kendisine ödeme emri tebliğ edilen borçlu, 15 gün içinde • Borçluya ait olan ve paraya çevrilmesi mümkün borcunu ödemediği ve mal bildiriminde de bulunmadığı olan mal ve haklar üzerinde uygulanabilir, takdirde, mal bildiriminde bulununcaya kadar bir defaya • Haciz işlemi icra organları tarafından ger- mahsus olmak ve üç ayı geçmemek üzere hapisle tazyik çekleştirilebilir, olunur. Hapisle tazyik kararı, ödeme emrinin tebliğinden • Haczin geçerli olması için kural olarak borçlunun ve 15 günlük sürenin bitmesinden sonra, tahsil dairesinin mal varlığına fiilen el koyma gerekli değildir, yazılı talebi üzerine icra mahkemesi hakimi tarafından hukuken el koyma yeterlidir. verilir. Bu kararlar Cumhuriyet Savcılığınca derhal infaz olunur. Hapsen tazyik, bir ceza olmayıp borçluyu ödeme Kamu Alacaklarında Haciz
yapmaya veya mal bildiriminde bulunmaya zorlayan; Kamu borçlusunun, mal bildiriminde gösterdiği veya bildirilecek yeterli nitelik ve miktarda mal bulunmaması tahsil dairesinin tespit ettiği mal, alacak ve haklarından hâlinde de bu durumun bildirilmesini sağlayan bir tedbir kamu alacağını karşılamaya yetecek miktarının tahsil kurumudur. dairesi tarafından haczedilebilmesi için borçlunun mal Kanun’da, mal bildirimi ile ilgili olarak, hapsen tazyik bildiriminde bulunması şart değildir. Kendisine ödeme uygulaması dışında çeşitli cezalara da yer verilmiştir. emri tebliğ edilen borçlunun 6183 sayılı Kanun’da belirtilen süre içerisinde mal bildiriminde bulunmaması Gerçeğe aykırı mal bildiriminde bulunanlarla yaşayış hâlinde, tahsil dairesince tespit edilen borçlu veya üçüncü tarzları mal bildirimine uymayanlar, asliye ceza şahıslar elindeki menkul ve gayrimenkul malları ile alacak mahkemelerince üç aydan bir yıla kadar hapis ile ve haklarından amme alacağını karşılayacak miktarının cezalandırılırlar. derhal haczi gerekmektedir. Ödeme emri tebliği üzerine mal bildiriminde bulunmayan borçluya hapsen tazyik Usulüne uygun olarak mal bildiriminde bulunduktan sonra uygulanması, borçluya ait malların tahsil dairesince meydana gelen mal edinme ve artmalarını zamanında haczini engellemez. bildirmemek suretiyle kamu alacağının tahsilini engelleyen veya zorlaştıranlar, asliye ceza mahkemelerince bir yıla Borçlu tarafından başkasının olduğu beyan edilen ya da kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar. üçüncü şahıs tarafından ihtiyaten haciz veya istihkak iddia edilmiş bulunan malların haczi en sonraya bırakılır. Ellerinde bulundurdukları kamu borçlusuna ait malları, Haczolunan gayrimenkul artırmaya çıkarılmadan, borçlu yapılan talebe rağmen bildirmeyenler altı aya kadar hapis borcun itfasına yetecek menkul mal veya vadesi gelmiş cezasıyla cezalandırılırlar. sağlam alacak gösterirse gayrimenkul üzerinde haciz saklı Kendilerine ödeme emri tebliğ olunan ve malı olmadığı kalmak üzere gösterilen menkul veya alacak da şeklinde bildirimde bulunan kamu borçluları bu bildirim haczolunur. Ancak bu durumda tahsil dairesi haczolunmuş ile birlikte veya bildirim tarihinden itibaren 15 gün içinde; gayrimenkulün idare ve işletmesi ile hasılat ve menfaatlerine müdahale etmez. Tahsil dairesi, alacaklı • En son kanuni ikametgâh ve iş adreslerini, kamu idaresi ile borçlunun menfaatlerini mümkün olduğu • Varsa devamlı mükellefiyetleri bulunan diğer kadar bağdaştırmakla yükümlüdür. tahsil dairelerini ve kamu idarelerini ve bun- lardaki hesap ve kayıt numaralarını bildirmek, Diğer Hakların Paraya Çevrilmesi nüfus kayıt suretini vermek zorundadırlar. Tahsil dairesi, borçlunun haklarının tasfiyesi için, onun
Bu ödevleri geçerli bir özre dayanmadan zamanında sahip olduğu bütün yetkileri kullanarak bir intifa hakkı, yerine getirmeyenler elli güne kadar adli para cezası ile taksim edilmemiş bir miras veya iştirak hâlinde tasarruf cezalandırılırlar. olunan bir mal hissesi gibi malların paraya çevrilebilir hâle gelmesini genel hükümler çerçevesinde sağlar. Burada, ge- Haciz nel hükümler ile ifade edilen İcra ve İflâs Kanunu Haciz Kavramı ve Hazcin Hukuki Niteliği hükümleridir. Miras paylarının veya iştirak halinde tasarruf olunan maldaki hissenin paraya çevrilmesi için, ilk olarak Haciz, alacaklının takibe koyduğu alacağının tahsili bunların borçlu hisseleri bakımından bireyselleştirilmesi amacıyla borçlunun mal varlığına dahil mallara resmen el gerekecektir. Bu amaçla, İcra ve İflâs Kanunu’ndaki genel konulmasıdır. Borçlunun ödeme emrinin tebliği tarihinden hükümlere göre, izale-i şüyu da istenebilir. itibaren 15 gün içinde borcunu ödememesi halinde, mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tespit edilen, Haciz Varakası borçlu veya üçüncü şahıslar elindeki menkul ve gayrimenkul Haciz işlemleri, tahsil dairelerince düzenlenen ve alacaklı malları ile hak ve alacaklarından kamu alacağını karşılamaya kamu idaresinin, mahalli en büyük memuru veya tevkil yetecek miktarı tahsil dairesince haczolunur. edeceği memur tarafından tasdik edilen haciz varakalarına
dayanılarak yapılır. Şekli ve içereceği bilgiler Hazine ve kişinin elinde olması hâlinde, durum, haczi yapan memur Maliye Bakanlığınca belirlenen haciz varakalarında şu tarafından haciz zaptına geçirilir. Tahsil dairesi, malın bilgilerin yer alır: borçluya ait olduğu iddiasını alacaklı kamu idaresine bildirir. Alacaklı kamu idaresi 15 gün içinde dava 1. Tahsil dairesi, açmadığı takdirde, istihkak iddiasını kabul etmiş sayılır. 2. Düzenleme tarihi ve hesap numarası, 3. Borçlunun adı, soyadı, unvanı, işi ve adresi, İstihkak iddiası, borçlu ile birlikte ikamet etmekte olan 4. Ödeme emrinin tebliğ şekli ve tebliğ tarihi, kişiler tarafından ileri sürülürse mal borçlunun elinde 5. Haczin nedeni ve yasal dayanağı, sayılır. Burada, ispat yükü alacaklı kamu idaresine değil, 6. Hacze konu olan kamu alacağının nev’i, konusu, borçluya düşer. Bu durumda, istihkak davası borçlu ile yılı, taksiti, vade tarihi, tutarı, takip numarası ve birlikte ikamet eden üçüncü kişi tarafından açılacaktır. notlar. İstihkak Davaları ve Yetkili Mahkeme Köylerde Haciz İstihkak davaları, adliye mahkemelerinde açılır. Bu
Köylerde ve Köy Kanunu uygulanan bucaklarda menkul davalara bakmaya, haczi yapan tahsil dairesinin mal haczi, haciz varakası üzerine köy ihtiyar kurullarınca bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Mahkeme istihkak yapılır. Bu yerlerde, gerek görülen hâllerde, Hazine ve davalarını diğer işlerden önce inceleyerek karara bağlar. Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilecek vergiler için Davacı yürütmenin durdurulmasını talep ettiği takdirde, muhtar veya ihtiyar kurulu üyelerinden birinin katılımı ile mahkeme, eldeki delillerin niteliğine göre ve muhtemel tahsil dairesine menkul mal haczi yaptırmaya o yerin en zararlara karşı yeterli teminat alarak yürütmenin büyük mal memuru yetkilidir. durdurulmasına karar verebilir. İstihkak davası üzerine yürütmenin durdurulmasına karar verilir ve sonuçta dava Gelir İdaresi Başkanlığına doğrudan bağlı olarak kurulan reddolunursa, davacı aleyhine, dava konusu olan hacizli vergi dairesi başkanlıklarında bu yetki vergi dairesi malların değerinin %10’u kadar tazminata hükmolunur. başkanına aittir. Kamu İdareleri Arasında Hacze İştirak Borçlu Elinde Haczedilen Mallara Karşı İstihkak İddiaları Her kamu idaresi, başka bir kamu idaresi tarafından yapılan hacizlere, kamu alacağının bu haciz tarihinden Borçlu elinde haczedilen mallara karşı istihkak davası önce tahakkuk etmiş olması koşulu ile haczedilen açma yükü, istihkak iddiasında bulunan üçüncü kişiye mallardan herhangi biri paraya çevrilinceye kadar iştirak düşmektedir. edebilir. Hacze iştirak hâlinde, hacizli malın bedelinden Borçlu, elinde bulunan bir malı üçüncü şahsın mülkü veya öncelikle, haczi yapan dairenin alacağı tahsil olunur. rehni olarak gösterdiği ya da o mal üzerinde üçüncü bir Kalan kısım, hacze iştirak tarihi sırası ile alacaklarına kişi tarafından mülkiyet veya rehin hakkı iddia edildiği mahsup edilmek üzere, hacze iştirak eden dairelere ödenir. takdirde, haczi yapan memur bunu haciz zaptına geçirir. Haczedilemeyecek Mallar Borçlu tarafından iddiada bulunulmuş olması hâlinde, durum üçüncü kişiye bildirilir. İddiayı ileri süren üçüncü Haczedilemeyen mallar şunlardır:
kişi ise, bildirim borçluya yapılır. 1. İktisadi devlet teşekkülleri, kamu iktisadi
Tahsil dairesi, haciz zaptını aldığı tarihten itibaren 7 gün kuruluşları, bunların müesseseleri, bağlı içinde iddiayı reddetmediği takdirde, istihkak iddiasını ortaklıkları, iştirakleri ve mahalli idarelerin kabul etmiş sayılır ve o mal üzerindeki haczi kaldırır. malları hariç olmak üzere, devlet malları ile özel kanunlarında haczedilemeyecekleri belirtilen Üçüncü kişi, tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde itiraz mallar, etmezse, istihkak iddiası dinlenmez. 2. Borçlunun şahsı ve mesleği için gerekli elbise ve
İstihkak iddiası, tahsil dairesince kabul edilmezse veya eşyası ile borçlu ve ailesine gerekli olan yatak borçlu istihkak iddiasına itiraz ederse tahsil dairesi, takımları ve ibadete mahsus kitap ve eşyası, üçüncü kişiye 7 gün içinde mahkemeye başvurması 3. Vazgeçilemeyecek nitelikte mutfak takımı ile çok gerektiğini bildirir. Üçüncü kişi süresinde dava açmadığı gerekli ev eşyası, takdirde, istihkak iddiasından vazgeçmiş sayılır ve hacizli 4. Borçlunun çiftçi olması hâlinde, kendisinin ve mallar üzerindeki takibe devam edilir. ailesinin geçimi için zorunlu arazi ve çift hayvanları ve taşıtları ile diğer teferruat ve tarım Üçüncü Şahıs Elinde Haczedilen Mallara Karşı İstihkak aletleri; borçlunun çiftçi olmaması hâlinde, sanat İddiaları ve mesleği için gerekli araç, gereç ve kitapları;
Üçüncü kişi elinde haczedilen mallara karşı istihkak arabacı, kayıkçı ve hamal gibi küçük taşıt davası açma yükü, istihkak iddiasını kabul etmeyen kamu sahiplerinin, ancak geçimlerini sağlayan taşıt idaresine düşmektedir. araçları, 5. Borçlu veya ailesinin geçimleri için gerekli ise, Haczedilen malın borçlunun elinde olmayıp o mal borçlunun tercih edeceği bir süt veren mandası, üzerinde mülkiyet veya rehin hakkı iddia eden üçüncü bir
ineği veya üç keçi veya koyunu ve bunların üç gayrimenkul rehni ile sağlanmış olan alacaklının aylık yem ve yataklıkları, mütemmim cüzü olarak gayrimenkulün (toprağın) 6. Borçlu ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yetişmemiş mahsulleri üzerinde sahip olduğu hakkı ortadan yakacakları; borçlu, çiftçi ise, ayrıca gelecek kaldırmaz. Ancak alacaklının bu hakkının saklı kalması, mahsul için gerekli olan tohumluğu; bağ, bahçe mahsullerin yetişmesinden önce, rehnin paraya çevrilmesi veya meyve ve sebze yetiştiricisi ise, kendisinin için takip isteğinde bulunmuş olmasına bağlıdır. ve ailesinin geçimleri için zorunlu olan araç, Haczin Sonuçları gereç, malzeme, fide ve tohumluğu; geçimini hayvancılıktan sağlıyorsa, kendisi ve ailesinin Borçlu, alacaklı kamu idaresinin onayını almadan hacizli geçimi için zorunlu olan sayıda hayvan ile bu mallarda tasarrufta bulunamaz. Haczi koyan tahsil dairesi hayvanların üç aylık yem ve yataklıkları, aykırı hareketin cezayı gerektirdiğini borçluya bildirir. 7. Milli savunma ve güvenlik hizmetlerinde malûl Haczedilmiş mal üzerinde üçüncü kişilerin Türk Medeni olanlara bağlanan emekli aylıkları ile bu gibi Kanunu’nun zilyetlik hükümlerine dayanarak iyiniyetle kimselerin dul ve yetimlerine bağlanan aylıklar elde ettikleri hakları saklı bulunmaktadır.
ve ordunun hava ve denizaltı mensuplarına Haczedilen Malların Paraya Çevrilmesi verilen uçuş ve dalış ikramiyeleri, Kural olarak, haczedilen mallar satılarak paraya çevrilir ve 8. Bir yardım sandığı veya yardım derneği ta- satış bedelinden öncelikle takip konusu kamu alacağı ve rafından hastalık, zorunluluk ve ölüm gibi yapılan giderler tahsil edilir. Alacaklı kamu idaresi, hâllerde bağlanan aylıklar, haczedilen mal veya hakların, alacağına karşılık kendisine 9. Beden ve sağlığa verilen zararlardan dolayı, zarar devrini talep edemez. Tahsil dairesinin de böyle bir yetkisi görenin kendisi veya ailesine toptan veya irat bulunmadığından, hacizli malların paraya çevrilmesi şeklinde ödenen tazminat bedelleri, zorunludur. 10. Askerlik malûllerine, şehit yetimlerine verilen harp malûllüğü zammı ile 1485 sayılı kanun Satış bedelinden takip giderleri ve takip edilen kamu uyarınca verilen tekel beyiyeleri, alacağı düşüldükten sonra kalan kısım borçlunun ödeme 11. Borçlunun hâline münasip (sosyal statüsüne zamanı gelmiş muaccel borçlarına mahsup edilir. uygun) evi (Ancak, değeri fazla olan ev satılarak Mahsuptan artan kısım, hacze katılan başka daire yoksa borçlunun sosyal durumuna uygun bir ev borçluya verilir. Hacze katılmış başka dairelerin alabileceği miktar kendisine bırakılır), bulunması hâlinde, artan kısımdan öncelikle bu dairelerin 12. 6425 sayılı Harcırah Kanunu’na göre yapılan alacakları ayrıldıktan sonra kalanı borçluya verilir. ödemeler, 13. 2022 sayılı Altmış Beş Yaşını Doldurmuş Haczedilen malların satışından elde edilecek bedelin kamu Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk alacağından önce ödenmesi gereken borçlarla takip Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında giderlerini geçmeyeceği kesin olarak belli ise, tahsil Kanun’a göre bağlanan aylıklar. dairesi hacizli malın satışını erteleyebilir. Erteleme hâlinde, alacağı kamu idaresinin alacağından önce Kısmen Haczedilebilen Gelirler gelenlerin takip hakları saklıdır.
Kısmen haczedilebilen gelirler şunlardır: Bazı Hallerde Haczin Kaldırılması
1. Aylıklar, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince 2. Ödenekler, haczedilen mal üzerindeki hacizler aşağıdaki şartların 3. Her çeşit ücretler, sağlanması hâlinde kaldırılır: 4. İntifa hakları ve hasılatı, 5. İlâma bağlı olmayan nafakalar, 1. Hacizli malın AATUHK, m. 10, f. 1-b. 5’te 6. Emeklilik aylıkları, sayılan mallardan olması. 7. Sigorta ve emeklilik sandıkları tarafından 2. Hacizli mala biçilen değer ile %10 fazlasının, ilk bağlanan gelirler. sırada haciz uygulayan tahsil dairesine ödenmesi (Ancak, bu şekilde ödenecek tutar, Hazine ve Haczolunacak miktar, bu gelirlerin üçte birinden çok, Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine olan dörtte birinden az olamaz. Asgari ücreti aşmayan aylık ödeme zamanı gelmiş, tecil edilmiş veya muaccel gelirlerin onda birinden fazlası haczolunamaz. hale gelmiş borçların toplamından fazla olamaz.). 3. Hacizli mala ilişkin takip masraflarının ayrıca Yetişmemiş Mahsullerin Haczi ödenmesi. Toprak ve ağaç mahsullerinden yetişmemiş olanlar, 4. Hacze karşı dava açılmaması veya açılmış yetişmeleri zamanından geriye doğru iki ay içinde davalardan vazgeçilmesi. haczolunabilir. Bu şekilde haczedilen mahsullerin borçlu tarafından başkasına devri, haczi yapan tahsil dairesini Haczedilen malın değer tespiti AATUHK hükümlerine bağlamaz ve hükümsüz olan bu tür devirler takibin göre yapılır. Ancak, menkul mallar için her halükârda devamını engellemez. Bununla birlikte, bu hüküm, alacağı tahsil dairesince bilirkişiye değer biçtirilir.
Bu hükümler kapsamında haczin kaldırılması hâlinde, aynı faiziyle birlikte her zaman ödeyebilir. İcra dairesi ödenen mala, haczin kaldırıldığı tarihten itibaren üç ay müddetle parayı alacaklıya verir ya da gerekli olduğu durumlarda Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince, İİK, m. 9 uyarınca bir bankaya yatırır. Bu şekilde borcun AATUHK, m. 13 hükümleri saklı kalmak kaydıyla, haciz tamamının ödenmesinden sonra aciz vesikası sicilden uygulanamaz. terkin edilir ve borçluya borcunu ödeyerek aciz vesikasını sicilden terkin ettirdiğine dair bir belge verilir. Aynı Bu hükümlerden yararlanmak üzere başvuruda bulunarak şekilde, icra takibi batıl ise veya iptal edilirse yahut hacze karşı açtığı davalardan vazgeçen borçlunun, haczi borçlunun borçlu olmadığı mahkeme kararıyla sabit olursa kaldırılan mal ile ilgili açtığı davalar mahkemelerce ya da alacaklı icra takibini geri alırsa, aciz vesikası incelenmez. Herhangi bir sebeple incelenir ve karara sicilden terkin edilir ve borçluya buna ilişkin bir belge bağlanırsa bu karar hükümsüz sayılır. verilir. Tahsil edilen paralar, söz konusu malın aynından doğan Aciz Vesikasının Sonuçları motorlu taşıtlar vergisi ve bu vergiye bağlı fer’i alacaklar ile vergi cezalarına, hacizli mala haciz tatbik etmiş Geçici aciz belgesinin sonucu, iptal davası açılabilmesine dairelerin sırasıyla; imkân sağlamasıdır. Kesin aciz belgesinin bazı sonuçları ise şu şekilde ifade edilebilir: • takip konusu olan, • muaccel hale gelmiş bulunan, • Kesin aciz belgesi, itirazın kaldırılmasını sağla- • ödeme zamanı gelmiş henüz vadesi geçmemiş yan bir belge niteliğindedir. olan ve • Alacaklı, aciz vesikasını aldığı tarihten itibaren • tecil edilmiş bulunan alacaklarına, bir yıl içinde takip yapmak istediği takdirde, borçluya yeniden ödeme emri göndermesine haciz sırasına göre mahsup edildikten sonra haciz gerek yoktur. uygulamamış dairelerin bu alacaklarına garameten taksim • Alacaklı, elindeki aciz belgesine dayanarak edilir. tasarrufun iptali davası açabilir.
Elektronik Haciz (e-Haciz) • Aciz belgesi, alacaklıya bir başka alacaklının koydurduğu hacze katılma imkanı verir. AATUHK, m. 79 uyarınca haciz bildirileri elektronik • Aciz belgesine bağlanan alacaklar için faiz ortamda tebliğ edilebilmekte ve bu tebliğlere elektronik istenemez. ortamda cevap verilebilmektedir. • Aciz belgesine bağlanan alacak için faiz he- Elektronik haciz uygulamasının amacı, kamu alacaklarının saplanmamakla birlikte borçlu, her zaman tahsil ve takibinin geleneksel usullere göre daha hızlı ve borcunu faiziyle birlikte belgeyi veren icra düşük maliyetle yapılmasıdır. dairesine ödeyerek aciz belgesinin sicilden silinmesini isteyebilir. Yapılan malvarlığı araştırması sonucunda belirlenen hak ve alacaklara e-Haciz uygulanmak suretiyle kamu • Aciz belgesine bağlanan alacak, aciz belgesinin alacağının tahsili yoluna gidilmektedir. Uygulamada e- düzenlenmesinden itibaren 20 yıl geçmesiyle Haczin, daha kolay sonuç alınabilmesi nedeniyle daha çok zaman aşımına uğrar, buna karşılık, mirasçın kamu borçlusunun banka hesaplarına ve adına kayıtlı açılmasından itibaren bir yıl içinde alacaklı taşıtlarına yöneltildiği görülmektedir. hakkını aramamışsa mirasçılar alacağın zamanaşımına uğradığını ileri sürebilirler. Aciz Hâli ve Sonuçları • Borcun aciz belgesine bağlanması borcun Yapılan takip sonunda, borçlunun haczi mümkün malı yenilendiği anlamına gelmemektedir.
olmadığı ya da bulunan malların satış bedeli borcunu Aciz hâlinin iki önemli sonucu; aciz halindeki kamu karşılamadığı durumda borçlu aciz hâlinde sayılır. Yapılan borçlusu için gecikme zammı hesaplanmaması ve takip aşamalarıyla bakiye borç miktarı için bir aciz fişinde borcunun teminat olmaksızın ve faiz aranmaksızın tecil gösterilerek aciz durumu belirlenir. edilmesidir.
Alacaklı, aciz vesikasını aldığı tarihten itibaren bir sene Borçlunun aciz halinin tespit edilmesi ve aciz vesikası içinde takibe teşebbüs ederse yeniden ödeme emri tebliğ düzenlenmesinin bazı hukuki sonuçları bulunmaktadır. edilmesine gerek yoktur. Aciz vesikasında yazılı alacak Aciz halindeki borçlu için faiz ve teminat aranmadan tecil miktar için vermeye zorunlu oldukları faizlerden dolayı hükümleri uygulanabilir. Aciz hâlinde zaman aşımı süresi borçluya rücu edemez. de işlemeye devam etmektedir. Alacaklı tahsil dairesi aciz
Bu borç, borçluya karşı, aciz vesikasının düzen- hâlindeki borçlunun mali durumunu zamanaşımı süresi lenmesinden itibaren yirmi yıl geçmesiyle zaman aşımına içinde devamlı olarak takip eder. Kamu borçlusu sonradan uğrar. Mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde alacaklı edinmiş olduğu malları ve gelirlerindeki artışları 15 gün hakkını aramamışsa, borçlunun mirasçıları, alacağın içinde tahsil dairesine bildirmek zorundadır.
zamanaşımına uğradığını ileri sürebilirler. Borçlu ise, aciz vesikasını düzenlemiş olan icra dairesine borcunu işlemiş