edilecek mücbir sebep hâli kapsamındaki kamu Kamu Alacağının Tecil ve Tehir Edilmesi borçlularının, mücbir sebep hâlinin sona erdiği tarihe
Kamu alacakları belirli şartlar altında tecil edilebileceği kadar ödemeleri gereken kamu borçları ile mücbir sebep gibi tehir de edilebilir. Tecil idari bir işlem iken tehir adli nedeniyle ödeme süreleri ertelenen kamu borçlarını faiz bir işlem olarak karşımız çıkmaktadır. alınmaksızın veya yürürlükteki faiz oranından daha düşük Kamu alacaklarının tecili ve tehiri vergi hukuku alanında faiz oranıyla tecil etmeye yetkilidir.
da karşılık bulmaktadır. Belirli şartları taşıyan mükellefler Tecil şartlarına uyulmaması, değerini kaybeden teminatın için bu mekanizmalar gündeme gelebilmektedir. veya hacizli malların tamamlanmaması veya yerlerine
Bir kamu ödevi olan verginin ödenmesinde mükelleflerin başkalarının gösterilmemesi durumunda kamu alacağı ve idarenin birtakım hakları bulunmaktadır. Vergi muaccel olur.
mükelleflerinin vergi borçlarını zamanında ödemeleri Tecilin Sonuçları devlet yönetimleri için önem taşımaktadır. Diğer taraftan Borcunun tecilini talep eden ancak bu talepleri uygun vergisini zamanına ödeyen mükellef ile zamanında görülmeyerek reddedilen borçlular söz konusu borçlarını ödemeyen mükellef arasında adil bir ayrımın yapılması reddin tebliği tarihinden itibaren idarece 30 güne kadar vergi ödenmemesi veya geç ödenmesi durumunda bir verilebilecek ödeme süresi içinde ödedikleri takdirde bu takım cezai işlemleri gündeme getirmektedir. Ancak bazen kamu alacağı ödendiği tarihe kadar faiz alınarak tecil mükelleflerin elinde olmayan sebepler veya içine düştüğü edilmektedir (AATUHK, m. 48/3). durumlar idarenin kamu alacağında kısmi bir esneklik gösterebilmesine yol açmaktadır. Bu durumların objektif Vergiye Uyumlu Mükelleflerin Borçlarının Tecili olarak ortaya konulması önem taşımaktadır. Ödeme güçlüğü içinde bulunan vergiye uyumlu
Vergi icra hukukunda, zor durumdaki borçluya kolaylık mükelleflere yardımcı olarak vergiye gönüllü uyumu sağlayarak alacağın yeniden belirlenen daha elverişli teşvik etmek amacıyla bu durumdaki mükellefler de tecil koşullarla tahsilinin gerçekleştirilebilmesi için tecil kurumunun kapsamı içine alınmıştır.
kurumuna yer verilmiştir. Bu hükümler, AATUHK, m. 48/1’de yer alan genel tecil
Kamu borcunun vadesinde ödenmesi veya haczin hükümlerinin Vergi Usul Kanunu kapsamına giren kamu uygulanması ya da haczedilmiş malların paraya çevrilmesi alacaklarına uyarlanmış şeklidir.
kamu borçlusunu çok zor duruma düşürecekse, borçlu Maddeye göre tecilden yararlanacak borçlar 213 sayılı tarafından yazı ile istenmiş ve teminat gösterilmiş olmak Vergi Usul Kanunu kapsamına giren aşağıdaki kamu şartıyla, alacaklı kamu idaresi ya da yetkilendireceği alacaklarından oluşmaktadır: makamlar tarafından; kamu alacağı 36 ayı geçmemek üzere ve faiz alınarak tecil edilebilir • Vergi • Resim Tecilin Koşulları • Harç ve cezalar
Tecil talebinin değerlendirilmesinde üç unsur birlikte • Yukarıdaki alacakları bağlı gecikme faizi ve aranır: gecikme zammı.
• Tecil talebinin yazı ile talep edilmiş olması, Tecilden yararlanmak için yazılı başvuru şarttır. Tecil • Borçlunun çok zor duruma düşme ihtimalinin edilen alacaklara da tecil faizi uygulanacaktır. bulunması, Tecil talebinde bulunan borçlulardan talepleri kabul • Teminat gösterilmiş olması. edilerek borçları ödeme planına bağlananlardan tecil faizi Kamu borçlusunun alacaklı tahsil daireleri itibariyle tecil alınmaktadır. Tecil faizi basit faiz yöntemi ile hesaplanır. edilen borçlarının toplamı 50.000 TL’yi (bu tutar dahil) İcranın Yargı Mercilerinde Tehiri (Yürütmenin aşmadığı takdirde teminat şartı aranmamaktadır. Durdurulması) Tecil Yetkisi Sonraya bırakma, erteleme, geciktirme anlamlarına gelen
Tecil yetkisini kullanacak ve bu yetkiyi devredecek tehir, tahsilat aşamasında bulunan mükelleflere kolaylık olanlar, devlete ait kamu alacaklarında ilgili bakanlar, il sağlamak amacıyla, kanunlarda yer alan durumların varlığı özel idarelerine ait kamu alacaklarında valiler, hâlinde ya da ilgili makamların kararlarına istinaden belediyelere ait kamu alacaklarında ise belediye tahsilatın geri bırakılması işlemidir. başkanlarıdır. Vergi icra hukukunda tehir, tecilden farklı olarak, idarece Bu makamlar, tecil edilecek kamu alacaklarının tür ve değil yargı mercilerince yapılan ertelemeyi ifade tutarlarını, kamu borçlusunun faaliyetine devam edip etmektedir. Tecilde bir idari işlem, tehirde ise bir yargısal etmediğini esas alarak tecil edilecek alacakları, tecilde işlem söz konusudur. taksit zamanlarını ve diğer şartları belirlemeye yetkilidir. Kamu alacağının tahsili üç durumdan birinin bulunması Ayrıca, tecil yetkisini kullanacak ve bu yetkiyi devredecek halinde geri bırakılmaktadır. olan makamlar, Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ilan
• İcranın tehir edilmiş (yürütmenin durdurulmuş) düzeltmeye dair müracaat tarihinden, diğer hallerde olması, verginin tahsili tarihinden düzeltme fişinin mükellefe • Borçlunun aciz hâlinde bulunması, tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre için aynı dönemde • Borçlunun ölümü 6183 sayılı Kanun’a göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanan faiz ile birlikte, 120. madde hükümlerine göre Kamu Alacaklarında Gecikme Faizi ve Gecikme mükellefe ret ve iade edilir (VUK, m. 112/4). Zammı İhtirazi kayıtla beyan edilip ödendikten sonra yargı Kamu alacağının zamanında ve eksiksiz olarak hazineye kararına göre iade edilip yine yargı kararı uyarınca tahsili intikalini sağlamak için başvurulan tedbirlerden biri gereken vergilere, iade tarihinden yargı kararının vergi gecikme halinde faiz uygulamasıdır. Bu türden faizler bir dairesine tebliği tarihine kadar geçen süre için, 6183 sayılı gelir elde etme amacına değil, alacağın hazineye intikalini aksatanlara zararı tazmin ettirme amacına yönelik bir Gecikme Zammı
tazminat mahiyetindedir. Kanun’a göre belirlenen tecil faizi oranında gecikme faizi
Gecikme Faizi hesaplanır.
Bir nevi tazminat olan gecikme faizi, her ne kadar, olağan Vergi borçlarının zamanında ödenmemesi durumunda şekilde tahakkuk etmesi engellenen ve daha sonra yapılan alacağa uygulanan gecikme zammı, özel hukuktaki geçmiş tespit üzerine ikmalen, re’sen ve idarece yapılan tarhiyatta günler faizine benzetilmektedir.
idari kesinleşmeden önceki aşamalar için uygulanan bir Gecikme zammı, vergi ziyaı cezası ile mahkemeler faiz olsa da kamu borcunun bu aşamadan sonra vadesinde tarafından hükmolunan ceza niteliğindeki kamu ödenmemesi halinde hesaplanacak olan gecikme zammı alacaklarına uygulanmakta, ceza niteliğindeki diğer kamu matrahı içinde yer alması yönüyle dolaylı da olsa, vergi alacaklarına ise uygulanmamaktadır. icra hukukunun unsurlarından biridir. Gecikme zammı, kamu borcunun vadesinde Dava konusu yapılmaksızın kesinleşen vergilere, kendi ödenmemesinin bir hukuki yaptırımıdır, cezai bir niteliği vergi kanunlarında belirtilen ve tarhiyatın ilgili bulunduğu bulunmamaktadır. döneme ilişkin normal vade tarihinden itibaren, son yapılan tarhiyatın tahakkuk tarihine kadar (VUK, m. Gecikme zammı; istisnalar dışında kalan tüm kamu 112/3-a) geçen süreler için, 6183 sayılı Amme alacakları için uygulanmaktadır. Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’a göre tespit Kamu alacağının ödeme süresi içinde ödenmeyen kısmına edilen gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanır. vadenin bitim tarihinden itibaren her ay %1,6 oranında Dava konusu yapılan vergilerin ödeme yapılmamış gecikme zammı uygulanır. kısmına, kendi vergi kanunlarında belirtilen ve tarhiyatın Ay kesirlerine isabet eden gecikme zammı günlük olarak ilgili bulunduğu döneme ilişkin normal vade tarihinden hesaplanır. Gecikme zammına 1 TL’lik bir asgari sınır da itibaren, mahkeme kararının tebliğ tarihine kadar (VUK, konulmuştur. Bu tutarın altında gecikme zammı m. 112/3-b) geçen süreler için, 6183 sayılı Amme hesaplanmaz. Gecikme zammı oranı Vergi Usul Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’a göre tespit Kanunu’na göre uygulanan vergi ziyaı cezalarında aylık edilen gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanır. %1,6 oranında, mahkemeler tarafından verilen ve ceza VUK, m. 379 kapsamında kanun yolundan vazgeçilmesi niteliğinde olan kamu alacaklarında ise bu oranın yarısı durumunda söz konusu maddeye göre hesaplanacak ölçüsünde yani, %0,80 oranında uygulanır. Diğer vergilere, kendi vergi kanunlarında belirtilen ve tarhiyatın cezalarda ise gecikme zammı uygulanmamaktadır. ilgili bulunduğu döneme ilişkin normal vade tarihinden Gecikme zammı, 6183 sayılı Kanun’un 52. maddesine itibaren, kanun yolundan vazgeçme dilekçesinin vergi göre, amme alacağının vade tarihinden itibaren; dairesine verildiği tarihe kadar Geçen süreler için, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında • Amme alacağının tecilinde, tecilin yapıldığı, Kanun’a göre tespit edilen gecikme zammı oranında • Borçlunun iflası hâlinde, iflasın açıldığı, gecikme faizi uygulanır. • Aciz halinde bu durumun tespit edildiği tarihe
Uzlaşılan vergilerde, uzlaşılan vergi miktarına, verginin kadar hesaplanacaktır.
kendi kanununda belirtilen ve tarhiyatın ilgili bulunduğu Kamu borçlusunun iflasının açılmasına karar verilmesi döneme ilişkin normal vade tarihinden itibaren, uzlaşma hâlinde, iflasın açıldığı tarihe kadar (bu tarih hariç) tutanağının imzalandığı tarihe kadar (VUK, m. 112/6-2) gecikme zammı uygulanacak, bu tarihten sonra geçen süreler için, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil uygulanmayacaktır. Usulü Hakkında Kanun’a göre tespit edilen gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanır. Gecikme zammı vadesinde ödenmeyen kamu alacağına vadeyi izleyen günden itibaren uygulanmaktadır. Ay Fazla veya yersiz olarak tahsil edilen vergiler, fazla veya kesirleri günlük olarak hesaplanmaktadır. yersiz tahsilâtın mükelleften kaynaklanması hâlinde
Vergi hukukuna ilişkin süreler, Vergi Usul Kanunu ile diğer vergi kanunlarında yer almaktadır. Vergi yargılaması hukukuna ilişkin süreler ise İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda yer alır. Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’da da bazı süreler düzenlenmiştir. Vergi Usul Kanunu’nda sürelere ilişkin genel hükümlere; özel vergi kanunlarında ise her bir vergi ile ilgili özel sürelere yer verilmiştir.
Vergi Usul Kanunu’nun 18. maddesine göre; vergi kanunlarında yazılı süreler aşağıdaki şekilde hesaplanmaktadır: “1. Süre gün olarak belli edilmişse başladığı gün hesaba katılmaz ve son günün tatil saatinde biter; 2. Süre hafta veya ay olarak belli edilmişse başladığı güne son hafta veya ayda tekabül eden günün tatil saatinde biter. Sürenin bittiği ayda, başladığı güne tekabül eden bir gün yoksa süre o ayın son gününün tatil saatinde biter; 3. Sonu belli bir gün ile tayin edilen sürelerde, süre o günün tatil saatinde biter; 4. Resmi tatil günleri süreye dahildir. Şu kadar ki sürenin son günü resmi tatile rastlarsa tatili takibeden ilk iş gününün tatil saatinde biter.”
Hazine ve Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilecek vergiler hariç, belediye sınırları dışındaki köylerde tahsildarlar tarafından tahsil olunan kamu alacaklarının ödeme süresi içinde ödenmemesi hâlinde, bunlar için yalnız %10 oranında gecikme zammı uygulanmaktadır.