iktisadi kıymet aktarılan ya da tasfiye kalanı üzerinden Kamu Alacaklarının Korunmasında Sorumluluk kendisine paylaştırma yapılan ortaklardan da aranabilir.
Vergi hukuku alanında yer alan sorumluluk çeşitli Ortaklardan tahsil edilmiş olan vergi asılları için tekrar kanunlarda farklı alanları da kapsayacak şekilde tasfiye memurlarına başvurulamaz. Tasfiye memurları düzenlenmiştir. AATUHK’de yer alan sorumluluk ödemiş oldukları vergilerin asıllarından dolayı, hükümleri de ilke olarak kamu alacağının unsurlarından alacaklarını tahsil eden alacaklılara rücu edebilmektedir. olan vergi alacaklarını da kapsamaktadır. Vergi Usul Kanunu’nda yer alan hükümler sadece bu kanun Tasfiye memurlarının sorumluluğu, tasfiye sonucunda kapsamında yer alan vergi alacakları için geçerli iken ortaya çıkan tüm vergiler ödeninceye kadar devam eder.
AATUHK’de yer alan hükümler kanun kapsamına giren Tüzel kişilerin tasfiyesinde, bunların borçlu bulundukları tüm kamu alacakları için geçerli olduğundan, aksine kamu alacaklarını ödeme ödevi ve diğer ödevleri tasfiye hüküm bulunmaması halinde vergi alacakları için de memurlarına geçer. Tüzel kişiliği olmayan ortaklıklarla geçerlidir. yabancı kurumların Türkiye’deki şube, ajans ve
6183 sayılı AATUHK’da kamu alacağını güvence altına temsilciliklerinin tasfiyesinde bunların ödevleri tasfiyeyi alam için çeşitli sorumluluk türlerine yer verilmiştir. yürütenlere geçmektedir.
Bunlar: Tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmiş olan mükellefler
için tasfiye öncesi ile tasfiye dönemlerine ilişkin yapılacak • Tasfiye halinde sorumluluk tarhiyata ve kesilecek cezalara, müteselsilen sorumlu • Limited şirket ortaklarının sorumluluğu olmak üzere, tasfiye öncesi dönemler için kanuni • Kanuni temsilcilerinin sorumluluğu temsilcilerden biri muhatap tutulurken tasfiye dönemleri • Birleşme, devir, bölünme ve şekil değiştirme için tasfiye memurlarından herhangi biri sorumlu hallerinde sorumluluk tutulmaktadır. Limited şirket ortakları ise tasfiye öncesi
olarak sıralanabilir. dönemlerle ilgili olarak bu kapsamda doğacak kamu alacaklarından sermaye payları oranında sorumlu Vergi borcunun ödenmesinden ve diğer vergi ödevlerinin tutulmaktadır. Tasfiye memurlarının sorumluluğu tasfiye yerine getirilmesinden sorumlu olan kişiye vergi sonucu dağıtılan tutarla sınırlı bir sorumluluktur. sorumlusu denir. Kamu alacağını borçlusundan keserek tahsil dairesine ödemek zorunda olan gerçek ve tüzel Tüzel kişiliği olan ve olmayan mükelleflerde tasfiye kişiler (vergi sorumluları), bu görevlerini kanuni süreler sürecinde tarh ve ceza kesme işlemlerine muhatap içinde yerine getirmedikleri takdirde, ödenmeyen alacak olanların da ayırt edilmesi gerekmektedir.
bu gerçek ve tüzel kişilerden tahsil edilir. Vergi Usul Kanunu’na göre tüzel kişiliği olanlarda
AATUHK’da sayılan bazı durumlarda, öncelikle kamu muhatap; “Tasfiye edilerek tüzel kişiliği ticaret sicilinden alacağı ödenmeden işlem yapılması kısıtlanmıştır. Bu silinmiş olan mükelleflerin, tasfiye öncesi ve tasfiye kısıtlamaya rağmen işlem yapanlar ilgili kanunda dönemlerine ilişkin her türlü vergi tarhiyatı ve ceza kesme belirtilen idari para cezaları ile cezalandırılırlar. işlemi, müteselsilen sorumlu olmak üzere, tasfiye öncesi dönemler için kanuni temsilcilerden, tasfiye dönemi için Tasfiye Halinde Sorumluluk tasfiye memurlarından herhangi biri adına yapılır.”
Tasfiye, “bir ticari kuruluşun iflası, kapanması ve benzeri Tüzel kişiliği olmayanlarda muhatap ise “tüzel kişiliği nedenlerle hesapların kapatılması, alacaklılara, ortada olmayan teşekküllerin sona ermesi halinde, sona erme kalan mal ve paradan paylarına düşen miktarın verilmesi, tarihinden önceki dönemlere ilişkin her türlü vergi likidasyon” olarak tanımlanmaktadır. tarhiyatı ve ceza kesme işlemi, müteselsilen sorumlu Söz konusu sorumluluk türü ile ilgili hükümler, Kurumlar olmak üzere, bunları idare edenler (adi ortaklıklarda Vergisi Kanunu ile AATUHK’da yer alır. Kurumlar ortaklardan herhangi biri) ve varsa bunların vergisi mükelleflerinin tasfiyesinde Kurumlar Vergisi temsilcilerinden herhangi biri adına yapılır”. Kanunu hükümleri uygulanırken, diğer kurum ve işletmeler için ise AATUHK hükümleri uygulanmaktadır. Limited Şirket Ortaklarının Sorumluluğu
6183 sayılı AATUHK’da yer alan sorumluluk türlerinden Kurumlar Vergisi Kanunu’nun ilgili maddesine göre biri de limited şirket ortaklarının sorumluluğudur. tasfiye memurları, kurumun tahakkuk etmiş vergileri ile tasfiye beyannamelerine göre hesaplanan vergileri ve Şirketlerle ilgili düzenlemeler esas itibariyle Türk Ticaret diğer itirazlı tarhiyatlar için uygun bir karşılık ayırmadan Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiştir.
alacaklılara ödeme ve ortaklara paylaştırma yapamazlar. Anonim şirketler, limited şirketler ve komandit şirketler
Aksi hâlde, vergilerin asıl ve zamları ile vergi Türk Ticaret Kanunu’na göre kurulmuş ticaret şirketleridir cezalarından şahsen ve müteselsilen sorumlu olurlar. Bu Her bir şirketin kuruluşu, ortaklık yapıları ve taşıması vergiler ile tasfiye işlemlerinin incelenmesi sonucu tarh gereken diğer özellikler Türk Ticaret Kanunu’nda edilecek vergilerin asıl ve zamları, tasfiye sırasında düzenlenmiştir.
dağıtım, devir iade ya da satış gibi yollarla kendisine
Türk Ticaret Kanunu’na göre; “bir ya da daha çok gerçek kişiler de kamu alacağının ödenmesinden müteselsilen ya da tüzel kişi tarafından kurulan, esas sermayesi belli ve sorumludurlar. bu sermaye esas sermaye paylarının toplamından oluşan ve bir ticaret unvanı altında kurulan şirket limited Kanuni Temsilcilerin Sorumluluğu
şirkettir”. Kanuni temsilci, temsil yetkisinin kaynağı kanun olan temsilcidir. Kanuni temsilciler kanunun kendilerine Limited şirketlerin özellikleri Türk Ticaret Kanunu’nda yüklediği görevleri yerine getirmek zorundadırlar. aşağıdaki şekilde belirlenmiştir: Vergi hukukunda kanuni temsilcilerin sorumluluğuna • Limited şirketlerin ortakları, şirketlerin ilişkin hükümler Vergi Usul Kanunu ve Amme Alacakları borçlarından sorumlu olmayıp, sadece taahhüt Tahsil Usulü Hakkında Kanun’da yer almaktadır. ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan Verginin kanuniliği ilkesinin bir sonucu olarak vergi edim yükümlülüklerini yerine getirmekle hukukunda temsil kanundan doğmaktadır. VUK’nda yükümlüdür. kanuni temsilcilerin vergi ve cezalarla ilgili sorumluluğu • Limited şirketler, kanunen yasak olmayan her konusunda hükümler yer almaktadır. Buna göre; kanuni türlü ekonomik konu için kurulabilmektedir. temsilciler kanuna aykırı hareketlerinden dolayı, ceza • Bu şirketlerin ortak sayısı 50’yi geçemez. sorumluluğunun şahsiliği ilkesi gereği vergi cezalarından • Limited şirketlerin esas sermayesi onbin Türk sorumlu olurlar.
Lirası olup bu tutar Cumhurbaşkanı tarafından on Kanuni temsilcilerin vergilendirme ile ilgili ödevleri katına kadar artırılabilir. yerine getirmemeleri nedeniyle mükelleflerin veya vergi • Şirket sözleşmesinde esas sermaye paylarının sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen itibarî değerleri en az yirmibeş Türk Lirası olarak alınamayan vergi ve buna bağlı alacaklar, vergi ödevlerini belirlenebilir. Şirketin durumunun iyileştirilmesi yerine getirmeyen kanuni temsilcilerin varlıklarından amacıyla bu değerin altına inilebilir. alınır. Bu kural, Türkiye’de bulunmayan mükelleflerin • Esas sermaye paylarının itibarî değerleri farklı Türkiye’deki temsilcileri için de geçerlidir. olabilir. Ancak, esas sermaye paylarının Bununla birlikte, temsilciler veya teşekkülü idare edenler değerlerinin yirmibeş Türk Lirası veya bunun bu şekilde ödedikleri vergiler bakımından asıl katları olması şarttır. mükelleflere rücu etme hakkına, yani ödedikleri vergiyi • Bir ortak birden fazla esas sermaye payına sahip asıl mükelleften isteme hakkına sahiptirler. olabilir. • Esas sermaye payları itibarî değerden veya bu Tüzel kişilerin tasfiyeye girmiş ya da tasfiye edilmiş değeri aşan bir bedelle çıkarılabilir. olmaları halinde de kanuni temsilcilerin tasfiyeye giriş • Esas sermaye payının bedeli şirket sözleşmesinde tarihinden önceki dönemlere ilişkin sorumlulukları devam öngörüldüğü şekilde, nakit veya ayın olarak veya etmektedir.
bir alacağın takası yoluyla ya da sermaye Kanuni temsilciye kanunla verilen görevlerin yerine artırımında olduğu gibi, serbestçe getirilmemesi veya eksik yerine getirmesi nedeniyle kullanılabilecek öz kaynakların esas sermayeye ortaya çıkan sorumluluk türü kusur sorumluluğu (subjektif dönüştürülmesi yoluyla ödenir. sorumluluk) olarak ifade edilmektedir.
Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre, limited şirket Kamu alacağının kamu borçlusunun varlığından borç ve yükümlülükleri dolayısıyla sadece mal varlığı ile alınamaması veya alınamayacağının anlaşılması, kanuni sorumludur. Şirket ortaklarının sorumluluğu ise taahhüt temsilcinin kusuru bulunsun ya da bulunmasın, kanuni ettikleri sermaye payları ile sınırlıdır. Bununla birlikte, temsilciye başvurulması için yeterlidir. Bu şekilde ortaya AATUHK’un ilgili maddesine göre de kamu alacağının çıkan sorumluluk türü de kusursuz sorumluluk (objektif güvenliğinin sağlanması amacıyla limited şirket ortakları sorumluluk) olarak nitelendirilmektedir. şirketten tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında Birleşme, Devir, Bölünme ve Şekil Değiştirme doğrudan doğruya sorumlu tutulurlar. Bunun anlamı Hallerinde Sorumluluk ortakların kişisel mal varlıklarıyla da sorumlu Devir ya da bölünme tüzel kişiliğin sona erme tutulabilmesidir. biçimlerindendir.
Limited şirket ortağının şirketteki sermaye payını Bölünme, sermaye şirketleri için öngörülmüş bir devretmesi durumunda, payı devreden ve devralan kişiler, kurumdur. Bu şirketler dışında bölünme işlemi devir öncesine ait kamu alacaklarının ödenmesinden gerçekleştirilememektedir. müteselsilen sorumludurlar. Kurumlar hukuki ve ekonomik bütünlüklerini bozmaksızın Ayrıca, kamu alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği ve şirketi tasfiye etmeksizin mevcut kurumun türünü zamanlarda pay sahiplerinin farklı olması durumunda, bu değiştirebilirler. Buna tür veya şekil değiştirme denir.
Örneğin; bir anonim şirket limited şirkete ya da bir kollektif veya komandit şirket, bir anonim veya limited şirkete dönüşebilmektedir.
Birleşme, devir, bölünme ve şekil değiştirme hallerinde borçlu kurumun ortadan kalkmasıyla kamu alacağının güvenliğinin sağlanabilmesi için takip muhatabının belirlenmesi önem taşımaktadır.
AATUHK’a göre;
• İki veya daha fazla tüzel kişinin birleşmesi durumunda yeni kurulan tüzel kişi, • Devir halinde devralan tüzel kişi, • Bölünme halinde bölünen tüzel kişinin varlıklarını devralan tüzel kişi, • Şekil değiştirme durumunda yeni tüzel kişi
birleşen, devralınan, bölünen veya eski şekildeki tüzel kişi ve kişilerin yerine geçmektedir.