Yan Edim Yükümlülükleri: Yan edim yükümlülükleri, Borçlar Hukukunun Konusu kanundan veya sözleşmeden doğabilir. Kiracının;
Borçlar Hukuku dersinde öncelikle ifası borçludan talep kiralananın ayıplarının giderilmesine ya da zararların edilebilen ve ihlali hâlinde farklı hukuksal sonuçların önlenmesine yönelik çalışmalara katlanmakla yükümlü gündeme geldiği tam borçların ne anlama geldiğini; olması, kanundan kaynaklanan (TBK m. 319) bir yan bünyesinde tekil bir borçtan farklı olarak birden çok borç edim yükümlülüğüdür. İşverenin işçiyi bir eğitim ve alacak, talep, yüklenti gibi değişik Borçlar Hukuku seminerine göndermeyi üstlenmesi ise sözleşmeden doğan figürünü barındıran geniş anlamda borç ilişkisini; bir yan edim yükümlülüğüdür. sözleşme dışında da borçlara kaynaklık edebilen haksız fiil, sebepsiz zenginleşme, vekâletsiz iş görme gibi Borçlar İkincil Edim Yükümlülükleri: Sözleşmenin kurulmasıyla Hukuku kurumlarını; bu kaynaklardan doğan borçların değil, onun ihlalinden kaynaklanan ikincil (tali) nitelikte nasıl ve hangi koşullarda sona ereceğini ve benzeri yükümlülüklerdir.
konuları öğrenmeyi beklemeliyiz. Koruma Yükümlülükleri: asli edimi desteklemek veya
Medeni Hukukun kişiler arasındaki borç ilişkilerini kalitesini artırmak gibi bir amacı bulunmayan, asli edim düzenleyen bölümü Borçlar Hukuku adıyla anılmaktadır. yükümlülüğünden bağımsız davranış ve koruma 11.01.2011 tarihinde kabul edilerek 01.07.2012 tarihinde yükümlülükleridir.
yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) Edim Türleri bu alanı düzenlemektedir. Borcun konusunu oluşturan edimin farklı kriterlerden Borç ilişkisinin nasıl kurulduğu, bir diğer deyişle kişinin hareketle gruplandırılarak açıklanabilir. ne zaman ve ne şekilde borç altına gireceği, bu borcun Olumlu/Olumsuz Edim: Edim yükümlülüğünün konusunu nasıl ifa edileceği, ifa edilmezse bunun hukuksal bir şey vermek veya yapmak oluşturduğunda olumlu sonuçlarının (yaptırım) neler olacağı, dar ve geniş edimden söz edilir. Buna karşılık borçlu gerçekte anlamda borç ilişkisinin ne zaman sona ermiş olacağı gibi yapabileceği bir şeyi yapmamayı üstlendiğinde olumsuz olgular Borçlar Hukukunun konusunu oluşturur. Bu edimden söz ederiz. Olumlu edimler, kişisel ve maddi nedenle, borç ve borç ilişkisi, Borçlar Hukukunun en edimler olarak iki alt başlık altında incelenebilir. önemli temel kavramlarındandır. Kişisel Edim/Maddi Edim: Borçlunun bedensel veya Borç ve Borç İlişkisi Kavramları düşünsel gücü ile yerine getirilen edimler kişisel,
Kanun, borç ilişkisini tanımlamamıştır. Bu kavram en malvarlığından yerine getirdiği edimler ise maddi edimler basit tanımıyla, alacaklı ile borçlu arasındaki hukuki olarak adlandırılır. ilişkiyi ifade eder. Alacaklı, bu hukuki ilişkiye dayanarak borçludan, bir edada bulunmasını (edimini ifa etmesini) Tür/Parça Borcu: Borcun konusu belirli bir türe ait ayırt talep etme hakkına sahiptir. Borçlu ise borca uygun edici özellikler veya sayı, ölçü ya da ağırlıkla davranışta bulunmakla (edimi yerine getirmekle) belirlendiğinde tür (cins/nevi) borcu söz konusudur.
yükümlüdür. Tekil bir borç söz konusu olduğunda bile Seçimlik Borç/Seçimlik Yetki: Borcun konusu birden çok bunun bir alacaklısı olması gerekir. Alacaklısı olmayan edimden oluştuğu hâlde borç bunlardan sadece biri veya borç olmaz. Her bir tekil borç, alacaklı ile borçlu arasında birkaçı seçilerek ifa edilmekle sona erecekse seçimlik borç bir (dar anlamda) borç ilişkisinin varlığını gerektirir. Diğer söz konusu olur:. Borçlu tek bir edimi üstlenmiş olmasına yandan, borç deyimi tek başına borçlunun edim karşılık bunun yerine başka bir edimi yerine getirerek yükümlülüğünü ifade eder. Hâlbuki borç ilişkisi deyimi, borçtan kurtulma yetkisine sahipse seçimlik yetkiden söz madalyonun ikinci yüzü olan alacaklının, borcun ifasını edilir. talep hakkını da ifade eder. Ani Edim/Sürekli Edim: Alacaklının edimdeki çıkarının Borcun Konusu: Edim bir defada mı yoksa zamana yayılmış bir şekilde mi ortaya Edim, borçlunun yerine getirmekle yükümlü olduğu çıktığına göre yapılan bir ayrımdır.
davranıştır. Borçlu bu yükümlülüğü yapma, verme veya Hukuki Görev/Yüklenti yapmama şeklindeki bir davranışı sergileyerek yerine Karşı tarafa edim çıkarı sağlamasa da borç ilişkisi içinde getirir. Borç ilişkisinin niteliğine göre bu davranış hakkaniyetin korunması amacına hizmet eden davranış biçimlerinden birkaçının bir araya getirilmesinden oluşan kurallarına yüklenti (külfet/gerekli davranış) adı verilir. edim yükümlülükleri de söz konusu olabilir. Edim, genellikle alacaklı bakımından mali bir değer ifade eder Culpa in Contrahendo (cic) Sorumluluk ancak bu şart değildir. Manevi bir menfaatin sağlanması Kelime anlamı sözleşme görüşmelerindeki kusur olan cic, da edimin konusunu oluşturabilir. sözleşme ilişkisi dışında ortaya çıkan bazı zararların
Asli Edim Yükümlülükleri: Bir borç ilişkisinin sözleşme sorumluluğu esaslarına göre giderilmesi nitelendirilmesini sağlayan, ilişkiye adını veren borçlara amacıyla geliştirilmiş bir sorumluluk teorisidir. Temelini asli edim yükümlülükleri denir. dürüstlük kuralında bulan güven ilişkisi, taraflara,
birbirlerine zarar vermemek ve karşılıklı çıkarlarını Hukuk; bazı irade açıklamalarına, açıklamada bulunanın gözetmek konusunda özen gösterme yükümlülüğü yükler. arzusuna uygun hukuksal sonucu bağlar. Bunlara da hukuki işlem denir. Eksik (Doğal) Borçlar Gerçek bir borcun tüm özelliklerini taşıyan borçlar, tam Hukuki İşlem Türleri: Hukuki işlemler, kendilerini veya eksiksiz borçlar olarak kabul edilebilir. Eksik borçlar oluşturan irade açıklamalarının sayısına göre ise, bu özelliklerin bir veya birkaçını taşımayan borçlardır. gruplandırılabilir: Tek taraflı hukuki işlemler, sözleşmeler ve kararlar. Dar Anlamda Eksik Borçlar: Dar anlamda eksik borçlar; kumar, bahis ve evlenme simsarlığından doğan borçlardır. Hukuki işlemin Temel Unsuru: İrade Açıklaması (İrade Beyanı): İşlem iradesi, hukuki işlemin özünü irade Ahlaki Görevlerden Kaynaklanan Borçlar: Hukuk açıklaması oluşturur. düzeninin değil ahlakın öngördüğü borçlar da eksik borç oluşturur. Açıklama iradesi, hukuki işlemin gerçekleşmesi için işlem iradesinin yanında açıklama iradesi de bulunmalıdır. Bu Zamanaşımına Uğramış Borçlar: Borç zaman aşımına ise açıklamada bulunanın işlem iradesini muhataba uğramış olsa da varlığını sürdürür. Dolayısıyla bu tür bildirmek ve böylece hukuki işleme yürürlük (geçerlik, alacaklar talep ve dava edilebilir. etkililik) kazandırmak yolundaki iradi kararından oluşur.
Borçlar Hukukuna Hâkim Olan İlkeler Bildirim yolları, açıklamanın muhataba bildirilmesi çeşitli Taraflar arasındaki borç ilişkilerini konu alan borçlar şekillerde gerçekleşebilir: Söz, yazı, işaret, davranış gibi.
hukuku, taraflar arasındaki bu ilişkiye karakterini veren Güven Teorisi ve İrade Açıklamalarının Yorumunda birtakım ilkelerden oluşur. Bunlar irade serbestisi ilkesi, Kullanımı: Güven teorisi, öncelikle belirli bir davranışın nisbilik, ahde vefa ve güvenin korunması ilkesidir. (söz, metin, işaret, susma…) irade açıklaması niteliği
İrade Serbestisi (Özerkliği): Borçlar Hukukuna hâkim taşıyıp taşımadığı sorusuna cevap verir. Bu soruya verilen olan temel ilkelerden en önemlisi irade özerkliğidir. cevap olumlu ise bu kez açıklamanın kime yöneldiği Sözleşme özgürlüğünü ifade eden bu ilkenin iki yönü (muhatabın kim olduğu) sorusu cevaplandırılır. Nihayet bulunur: 1) Sözleşme yapıp-yapmama özgürlüğü ve 2) açıklamanın içeriği yani açıklamada hangi irade veya sözleşmenin konusunu belirleme ve içeriğini serbestçe arzunun açıklandığı yine güven teorisinin yardımıyla düzenleme özgürlüğü. ortaya çıkartılır.
Borç İlişkisinin Nispiliği: Borç ilişkisinden doğan edim Sözleşme Kavramı ve Türleri
yükümlülükleri sadece bu ilişkinin borçlu tarafına karşı Sözleşme deyimi ile hukuki işlem olarak sözleşmeyi kast ileri sürülebilir. ediyoruz. Bu anlamda sözleşmenin kurulması için tarafların kendilerini bağlayacak şekilde karşılıklı Ahde Vefa (Pacta Sunt Servanda) İlkesi: Verilen sözün vaatlerde bulunmaları/bağlanma yönündeki iradelerini tutulması gerektiğini öngören bu ilke, irade özerkliğinin açıklamaları yeterlidir. karşılığını oluşturur. Borç Doğuran Sözleşme/Diğer Sözleşmeler: Sözleşmelere Güvenin Korunması İlkesi: Borçlar Hukuku alanında, sadece Borçlar Hukuku alanında rastlanmaz. Medeni tarafların bir hukuki ilişki sırasında uyandırdıkları güvene Hukukun her alanında sözleşmelere rastlanır: Örneğin aykırı hareket etmemeleri gerekir. -tartışmalı olmakla birlikte- dernek kurma ve derneğe Borç Kaynakları üyelik sözleşmeleri Kişiler Hukuku sözleşmeleridir. Taraflar arasındaki borç ilişkisinin doğumuna yol açan Evlenme ve evlat edinme sözleşmeleri Aile Hukukuna, birden çok kaynak vardır. Bunlar; sözleşme, haksız fiil, miras sözleşmeleri Miras Hukukuna, ayni sözleşmeler sebepsiz zenginleşme, vekaletsiz iş görme, nafaka borçlar Eşya Hukukuna ait sözleşmelerdir.
vb. Borçların bir bölümü iradeye bağlı olarak diğer İki Taraflı/Tek Taraflı Sözleşmeler: Sözleşmenin iki veya bölümü ise iradeye bağlı olmaksızın doğar. Borçların tek taraflı olduğunu söylediğimizde, bunun sözleşmenin iradeye bağlı olarak doğduğu borç kaynakları hukuki kaç tarafı bulunduğunu değil, (çünkü kural olarak her işlem ve haksız fiillerden ibarettir. sözleşmenin iki tarafı bulunur) sözleşmenin hangi
Hukuki İşlem Kavramı, Türleri ve Hukuki İşlemin taraflarının borç altına girdiği dikkate alınarak yapılan bir Türlerinden Biri Olarak Sözleşme ayrıma işaret eder.
Kişilerin hukuki sonuç doğurmaya yarayan irade Kanunda Düzenlenen/Düzenlenmeyen Sözleşmeler: açıklamalarına hukuki işlem denir. TBK’de vekâlet, satış, trampa, eser, hizmet gibi çok sayıda sözleşme düzenlenmiştir. TBK dışındaki özel Hukuki İşlem Kavramı kanunlarla düzenlenen sözleşme tipleri de bulunmaktadır:
Hukuk düzeni hukuksal sonucunu bağlarken açıklamada Finansal kiralama, faktöring, avukatlık… sözleşmesi gibi. bulunanın bu sonucu isteyip istemediğini dikkate almaz. Bu sözleşmelerin tipini belirleyen, bir bakıma bunlara Bu tür irade açıklamalarına hukuki işlem benzeri diyoruz. eser, hizmet gibi isimler verilmesine zemin oluşturan
temel düzenlemeler kanunla belirlendiğinden bunlara tipik Sebebi Gösterilmeden Borç Tanıması ve Vaadi: Borçlu, sözleşmeler denir. Bunların karşısında kanunda borcun sebebini açıklamaksızın borcunu tanıyabilir. düzenlenmeyen atipik sözleşmeler yer alır. Sebebi gösterilmeyen borç tanıması veya soyut borç ikrarı denilen bu hukuki işlem geçerlidir (TBK m. 18). Buna Sözleşmeyi Kuran İrade Açıklamaları göre “A’ya 5.000,00 TL borçluyum, imza B” şeklinde bir İrade beyanlarından zaman itibariyle önce yapılanına borç tanıması geçerli olur. öneri, öneriye karşılık teşkil eden sözleşmenin kurulmasına yol açan irade beyanına ise kabul denir.
Öneri: Sözleşme en basit şekliyle taraflardan birinin teklifte (öneride) bulunması ve karşı tarafın (muhatabın) bu öneriyi kabul etmesiyle kurulur.
Önerinin İçermesi Gereken Asgari Unsurlar: Önerinin beyanda bulunanın bağlanma iradesine ilaveten kurulacak sözleşmenin esaslı noktalarını da içermesi gerekir çünkü sözleşmenin asgari içeriğini oluşturan objektif ve sübjektif esaslı noktalarını içermeyen bir irade açıklaması muhatap tarafından kabul edilse bile sözleşme kurulmuş olmaz.
Önerinin Bağlayıcılığı: Hazırlar arasında ve hazır olmayanlar arasında olmak üzere ikiye ayrılarak değerlendirilir.
Hazırlar arasında; önerinin bağlayıcı olması, kural olarak geri alınamayacağı ve tek taraflı değiştirilemeyeceği anlamına gelir.
Hazır olmayanlar arasında, öneri hazır olmayan birine yapılmışsa, geri alma açıklamasının muhataba öneriden önce varıp varmadığı araştırılır.
Kabul: Sözleşmeyi kuran irade açıklamalarından zaman itibarıyla sonra yapılanına kabul diyoruz. Kabul de öneri gibi sözleşmenin kurulması isteğini kesin biçimde ortaya koyan, tek taraflı bir irade açıklamasıdır ve önerene yöneltilmesi gerekir.
Sözleşmenin Kurulması
“Sözleşme, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak açıklamalarıyla kurulur.” (TBK m. 1/I). Kanun koyucu iradelerin değil beyanların uygunluğunu aramıştır.
Teyit Mektubu: TTK m. 21/III hükmünde teyit mektubuna 8 gün içinde itirazda bulunulmamış olmasına, taraflar arasında mektupta belirtilen içerikle bir sözleşmenin kurulmuş sayılması hukuksal sonucu bağlanmıştır.
Tarafların Sözleşmenin Görüşülmesi Aşamasındaki Yükümlülükleri: Dürüstlük kuralı, sözleşme görüşmeleri sırasında taraflara belirli yükümlülükler yükler. Bunların ilki, sözleşmenin yapılması için ciddi bir niyetle görüşmelere katılma yükümlülüğüdür.
İlan Yolu ile Ödül Sözü Verme: Ödül sözü veren, bu yöndeki tek taraflı irade açıklamasıyla borç altına girmiş olur ancak bu borcun hüküm ifade etmesi için sözün verildiği çevreden birinin edimi yerine getirmesi gerekir.
Ödüllü yarışma: İlan yolu ile ödül vaadinin özel bir şekli olan ödüllü yarışmada, yarışmayı kazanan veya kazananlara ödül verileceği ilan edilir.