HİT310U-MEDYADA YAPIM
Ünite 7: Dijital Medyada İçerik Yapımı
Giriş
Sürekli gelişen teknolojiler sadece bilgiye ulaşma yollarımızı değil; iletişim kurma biçimlerimizi, yaşam pratiklerimizi ve tüketim alışkanlıklarımızı da dönüştürüyor. Üstelik bu sadece teknoloji meraklılarının öncülüğünü yaptığı bir alan olmaktan çıktı, tüm insanların gündelik ve iş hayatına nüfuz etti. Devam eden sayfalarda öncelikle her şeyin nasıl başladığını, bugünkü hâline nasıl geldiğini ve gelecekte bizi nelerin beklediğini inceleyeceğiz. Son olarak da dijital halkla ilişkiler ve reklam uygulamalarının ölçümlenmesinde kullanılan teknikleri ve araçları mercek altına alacağız.
Medyada Dijitalleşmenin Kısa Tarihi
İnternet ve ona bağlı teknolojiler sayesinde iletişim yollarının tamamen dijitalleştiği ve günümüze gelene dek insanlık tarihi uzun bir yol kat etti. Böylece dünya, seri üretim kavramıyla tanıştı. Daha o dönemlerden görselin ve mesajın iletişimdeki önemi kavranmıştı. Bell ilk telefon görüşmesini bitişikteki odada bulunan asistanına, “Bay Watson, buraya gelin” dedi. Çok sınırlı bir erişim altyapısına sahip olan ARPANET, 1974’te Vinton Cerf ve Bob Khan tarafından günümüz internet ağının temel iletişim protokolü olan TCP/IP’nin keşfedilmesiyle genişletildi. 1981’de geliştirilen IBM PC ve Microsoft MS DOS işletim sistemi, 1990’ların sonuna kadar kişisel bilgisayar sektörünün en baskın aktörleriydi. 1994 yılında IBM tarafından geliştirilen IBM Simon Personal Communicator, akıllı telefon olarak piyasaya sürülen ilk mobil cihazdı.
Özlüce, TCP/IP protokolünü kullanan bilgisayar ağları üzerinden yazı, grafik, ses ve hareketli görüntü aktarımını mümkün kılan bir servis olarak tanımlayabileceğimiz Web’in keşfi; internetin kullanım alanını çeşitlendirdi ve daha hızlı yayılmasına olanak sağladı. Ancak bu durum internet balonunun patlamasıyla son buldu. Tarihe “.dot balonu” adıyla geçen bu büyük yıkımın ertesinde bazı yüksek profilli tasfiyeler, birleşmeler ve satın almalar olsa da kaçınılmaz yeniden düzenleme internet sektörünün genelini gerçekten olumlu etkiledi. 2000’li yıllar ile günümüzde oldukça popüler olan ve yoğun kullanan sosyal medya platformları kuruldu: 2001’de Wikipedia ve Blogger, 2002’de LinkedIn, 2003’te Wordpress ve Skype 2004’te Facebook, 2005’te YouTube, 2006’da Twitter, 2009’da Whatsapp, 2010’da Instagram ve 2011’de Snapchat. Steve Jobs liderliğinde Apple tarafından geliştirilen iPhone akıllı cep telefonu, o güne kadar süre gelen mobil cihaz kullanım alışkanlıklarına yeni bir yorum ve tasarımsal bakış açısı kazandırdı.
Kurumsal Web Sitesi Tasarımı
Bir işletmenin dijital dünyadaki adresi ve vitrini kurumsal web sitesidir. Oluşan kullanıcı trafiğini gerçek müşterilere dönüştürecek olan, web sitenizin tasarımı, içeriği ve yapısıdır.
Web Nasıl Çalışır?
Web teknolojilerinin temeli, sunucu (server) ve istemci (client) arasında gerçekleşen iletişim akışına dayanır. Bu iletişim akışı, HTTP (Hyper Text Transfer Protocol) Protokolü tarafından düzenlenir. Örneğin; favori web tarayıcınızı kullanarak https://www.google.com’a erişmek istediğinizde kullandığınız web tarayıcısı (istemci), google.com web sitesinin barındırıldığı bilgisayara (sunucu) bir HTTP isteği (request) gönderir.
Basit bir HTTP isteği şu bilgileri içerir: Sunucuyu ve kaynağı tanımlayan bir URL ve gerekli işlemi tanımlayan bir eylem.
Bir HTTP İsteğinin Yapısı
Bir http isteğinin yapısını anlayabilmek için “Şekil 7.3” ü incelememiz gerekir.
Bir HTTP Yanıtının Yapısı
Bir http yanıtının yapısını anlayabilmek için 229.sahifedeki şekli incelememiz gerekmektedir.
Web’in Resmi Dili: HTML
Türkçeye “Hiper Metin İşaretleme Dili” olarak çevirilen HTML (Hypertext Markup Language), web sayfaları oluşturmak için geliştirilmiş standart bir kodlama dilidir.
Bir HTML Dosyasının Anatomisi
İlk web sayfamızı kodlayarak bir HTML dosyasının anatomisini anlayabilmek için 230.sahifedeki şekli incelemek gerekir.
Bir HTML Ögesinin Anatomisi
Bir HTML ögesinin anatomisi açılış etiketi, kapanış etiketi ve içerikten oluşur.
UX ve UI Tasarımı
İnsan odaklı tüm ürünlerin ve hizmetlerin başarısı, kullanıcılarına sundukları deneyimin kalitesi ile doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle kullanıcı gereksinimlerini ve ihtiyaçlarını temel alan tasarımlar web, mobil ve masaüstü uygulamaların geliştirilmesinde kilit bir öneme sahiptir.
Tasarım Nedir?
Tasarımı bir kavrama, sürece veya nesneye ilişkin fikirlerin belli bir amaç doğrultusunda gerçek hayata yansıtılması olarak tanımlayabiliriz.
Gerekli olanın araştırılması, zekâ ve sanat kesişiminde bir ürünün geliştirilmesi, bir problemin özgün bir yöntemle çözülmesi veya belli amaca hizmet eden yaratıcı bir eylem olarak da ifade edilebilir.
UX ve UI Nedir?
Bireysel deneyimlerinin tasarımsal olarak kurgulanabilmesi üzerine inşa edilen, kullanıcı deneyimi tasarımı (User eXperience Design) olarak tanımlanabilir. UX’ten farklı olarak kullanıcı arayüz tasarımı (User Interface Design), kullanıcıların bir ürün ya da hizmet ile nasıl etkileşime gireceği sorusuna odaklanır.
Tasarım Fikrinin Oluşumu
İngilizce Ideation olarak ifade edilen bir tasarım fikrinin hayata geçirilme süreci; beyin fırtınası, zihin haritası, eskiz, prototip geliştirme gibi tekniklerle tasarım problemlerine çözüm aramak için kat edilmesi gereken zorlu bir yolculuğu tarif eder. Ideation, çoğunlukla disiplinlerarası bir teknik olan tasarım odaklı düşünme çerçevesinde yapılandırılır.
Etkin Bir Web Sitesi İnşa Etmek
İşletmenizi internette öne çıkartacak etkin bir web sitesi inşa ederken temel odak noktanızın, dijital pazarlama stratejinizle uyumlu bir mecra yaratmak olması gerekir.
Hedefiniz Net Olsun
Bu noktada yanıtlanması gereken ilk soru: “Web sitem ne işe yarayacak?” İlk başta, basit ve hatta gereksiz gibi görünen bu sorunun yanıtlanmasına yeteri kadar önem verilmemesi; internette yüzlerce örneğini görebileceğiniz, herhangi bir işlevi olmayan, başarısız web sitelerinin tasarlanmasının başlıca nedenidir.
Hedef Kitlenize Odaklanın
Web sitenizin kime hitap edeceğinden emin olmak, başarı için hayati öneme sahiptir.
Kullanıcı Deneyimine Önem Verin
Kullanıcı deneyimi tasarımı başarılı ve etkin bir web sitesinin anahtarıdır.
Hangi Geliştirme Yaklaşımını Benimseyeceksiniz?
Kullanıcı deneyimi ve arayüz gibi tasarımsal kararlarla birlikte web sitenizi nasıl geliştireceğinizi de belirlemeniz gerekir. Piyasada, kurumsal bir web sitesi oluşturmak için kullanabileceğiniz pek çok farklı tür ve işlevsellikte hazır yazılımlar ya da bulut bilişim hizmet sağlayıcıları bulunmaktadır.
Mobil Cihazları Göz Ardı Etmeyin
Mobil internet kullanımının masaüstü bilgisayarlara oranla çok daha yaygınlaştığı günümüz dünyasında kurumsal web sitenizi mobil öncelikli olarak tasarlamak çok doğru bir hamle olacaktır. Eğer işletmenizde karar verme sürecinde söz hakkınız da varsa ilk tercihiniz, mobil cihazlar için optimize edilmiş bir web sitesi olmalıdır.
Erişilebilirlik
Erişilebilirlik bağlamında iyi tasarlanmış bir web sitesi, sunulan işlevselliklerin tüm kullanıcılar tarafından eşit şekilde kullanılabildiğini garanti etmelidir.
Alan Adı Seçimi
Kurumsal bir web sitesi inşa ederken mutlaka işletmenize özel bir alan adı tescil ettirmeniz gerekir.
Web Barındırma
Web barındırma hizmeti farklı iş modelleri çerçevesinde kiralanır. Yaygın kullanılan web barındırma modellerini şu şekilde sıralayabiliriz:
1. Paylaşımlı Web Barındırma,
2. Paylaşımsız Web Barındırma, 3. Sunucu Kiralama, 4. Sanal özel Sunucu, 5. Bulut Bilişim.
Dijital Pazarlama İçeriği Geliştirmek
Günümüz koşulları bağlamında içerik, dijital medya dünyasında işletmeleri özgün kılan en önemli unsurlardan biridir. Videodan fotoğrafa, müzikten metne pek çok farklı formuyla içerik, dijital pazarlama süreçlerinde yeni müşterilerin kazanılmasına ve onlarla etkileşme girilmesine olanak sağlayan en etkili araçtır.
İçerik Türleri
İnternette markanızı pazarlamak, işletmenizin vizyonu hakkında kitleleri bilinçlendirmek ya da satış rakamlarınızı arttırmak amacıyla kullanabileceğiniz pek çok dijital içerik türü mevcut.
Dijital içerik türlerini tanıyacak olursak bunlar: Video, Görsel İçerikler, Yazılı İçerikler, Podcast (sesli bloglama), Görüntülü (Display) Reklamlar, Banner, Page Skin (sayfa giydirme), Masthead, Prestitial/Interstitial, Doğal (Native) Reklamlar, In-Text Reklamlar, HTML5 Reklamlar ve İnteraktif Video Reklamları isimleri ile anılırlar.
İçerik Üretimi
Dijital pazarlama söz konusu olduğunda her biri kendi alanında farklı uzmanlıklar barındıran pek çok konuya hakim olmanız gerekir. Eğer işletmeniz bünyesinde grafik ve web tasarım gibi alanlarda uzman biri var ise dijital pazarlama içeriklerinin üretim sürecini kurum içi kaynakları kullanarak yönetebilirsiniz.
Kreatif Ajanslar
Dijital pazarlama içeriklerinizin üretimini alanında uzman, deneyimli ve portfolyosu zengin bir ajansa ihale etmek; işlerinizi planladığınız tarihte ve istediğiniz şekilde teslim almayı garantilemenizi sağlayacaktır. Bir kreatif ajansa içerik üretim sürecinizi emanet ettikten sonra yapmanız gereken ilk iş, kafanızdaki fikri ajansa aktaracak bir sunum hazırlamak olmalıdır.
Serbest (Freelance) Çalışanlar
Freelance, özellikle proje bazlı, kısa ve orta vadeli iş planlarında sıklıkla tercih edilen bir çalışma modelidir. Doğru kişileri bulmak ve ekip yönetimini doğru yapmak freelance çalışma modelde başarılı işler geliştirebilmenin en önemli kuralıdır.
Bulut Tabanlı Hızlı İçerik Geliştirme Araçları
Bulut tabanlı hızlı içerik geliştirme araçlarını şu şekilde sınıflandırabiliriz: Grafik tasarım, video ve animasyon, sosyal medya yönetimi, e-Posta pazarlama ve SEO.
Dijital Pazarlama Teknikleri
Geleneksel medyaya oranla dijital pazarlamanın en büyük avantajı, veriye dayalı olarak kullanıcı eğilimlerinin takibini ve analizini mümkün kılmasıdır. Bu bölümde
sizinle dijital pazarlama faaliyetlerinin hayata geçirilmesinde kullanılacak tekniklere odaklanacağız.
Arama Motoru Optimizasyonu
Çoğunlukla İngilizce Search Engine Optimization kavramının baş harfleriyle (SEO) bilinen arama motoru optimizasyonu; Google, Bing, Yandex, Yahoo ve benzeri arama motorlarında markanın internet kaynaklarının üst sıralarda görüntülenebilmesi için uygulanan stratejiler bütünüdür. Googlebot’un Google dizinine eklenecek yeni ve güncel web sayfalarını ziyaret etme işlemine tarama adı verilir. Anahtar kelimelerin belirlenmesinde reklam pazarlama faaliyetine konu olan markanın ya da ürünün yüksek arama hacmine sahip özellikleri ön plana çıkarılır.
Arama Motoru Reklamları (SEM/SEA)
İngilizce Search Engine Marketing (SEM) ve Search Engine Advertising (SEA) kavramlarıyla bilinen arama motoru reklamlarında, ücretli listeleme hizmeti kiralanarak reklam görünürlüğü sağlamak ve web sitesine ziyaretçi çekmek amaçlanır. Metin reklamların yayınlanabileceği Arama Ağı İş Ortakları arasında Google’a ait olmayan yüzlerce web sitesine ek olarak Google Video ve diğer Google siteleri bulunur. Hedefleme seçenekleri sayesinde mesajınızı stratejik biçimde, doğru yerde ve doğru zamanda potansiyel müşterilere ulaştırabilirsiniz. Google Arama Ağı, belirli ürünleri ve hizmetleri arayan kullanıcılara ulaşmanızı sağlarken Google Görüntülü Reklam Ağı, satın alma döngüsünün ilk aşamalarında kullanıcıların dikkatini çekmenize yardımcı olabilir.
Sosyal Medya Pazarlama (SMM/SMA)
İngilizce Social Media Marketing (SMM) ve Social Media Advertising (SMA) kavramlarıyla bilinen sosyal medya pazarlama; bir markanın Facebook, Instagram, Twitter, TikTok vb. gibi reklamcılık faaliyetleridir. Güncel verilere göre Facebook (2,8 milyar kullanıcı), YouTube (2.2 milyar kullanıcı), WhatsApp (2 milyar kullanıcı) ve Instagram (1,3 milyar kullanıcı) en çok kullanılan sosyal medya platformları olarak sıralanmaktadır. Milyonlarca insanı tek bir çatı altında toplayan sosyal medya platformları; kullanıcıların demografik bilgileri, ilişki ağları, lokasyon haritaları ve kişisel tercihleri gibi çok detaylı verileri reklam verenlerin kullanımına sunduklarından, doğrudan hedeflemeli reklam gösterimleriyle kurumsal iletişim, pazarlama ve reklamcılık faaliyetleri açısından çok zengin mecralar olarak dikkati çekmektedirler.
Sosyal medyada var olmak isteyen markalar stratejik olarak şu noktaları netleştirmelidir (Şengül, 2021):
• Markanın sosyal medyada bulunma amacı nedir? • Sosyal medya stratejisinin hedef kitlesi kimlerdir? • Hangi sosyal medya platformları kullanılacak? • Hedef kitlenin markayı sosyal medyada takip etmesi nasıl sağlanacak?
Mobil Pazarlama (Mobile Marketing)
Mobil pazarlama; cep telefonu, tablet, akıllı saat ve gözlük gibi mobil cihazlar hedeflenerek oluşturulan pazarlama ve reklam faaliyetlerinin bütününü kapsar.
Başlıca mobil pazarlama yöntemleri şunlardır: Mobil Uygulaması ve Oyun Reklamları, SMS Gönderimi, Uygulama Bildirimleri ve QR Kod.
e-Posta Pazarlama (e-Mail Marketing)
En eski dijital pazarlama yöntemlerinden biri olmasına hâlâ geçerliliğini koruyan e-Posta pazarlama; markanın reklam, tanıtım ve bilgilendirme amaçlı mesajlarını e-Posta kanalı üzerinden üyelerine, takipçilerine olası müşterilerine iletebilmesini mümkün kılan bir doğrudan pazarlama yöntemidir.
Avantajlarını şu şekilde sıralayabiliriz:
1. Düşük maliyetli, 2. Hızlı, 3. Takibi ve analizi kolay, 4. Hedeflenebilir, 5. Kişiselleştirilebilir.
İkinci Ekran (Second Screen)
Kullanıcıların bir ekranda içerik izlerken başka bir ekran ile etkileşimde olması ikinci ekran (second screen) olarak adlandırılır. İkinci ekran kullanımının markalara sunduğu fırsatların temelinde şu vardır: İkinci ekran kullanımıyla markalar, hedef kitlelerini istedikleri dijital kanala yönlendirerek ve yeni satış olanaklarını arttırabilir.