Geleneksel ve Dijital Halkla İlişkiler Araçları İçin Yazarlık III

Web 2.0 aşaması ve araç seti ile gündeme gelen konsept; sohbet, çoklu ortam (multimedya), katılım, kullanıcının ürettiği içerik (UGC), bağlantılılık, paylaşım ve topluluk ilişkileri bağlamında işleyen temel özellikler içermektedir. Tim O’Reilly’nin isimlendirmesiyle anılan Web 2.0, kullanıcıların profiller oluşturup içerik girebildiği/paylaşabildiği çevrim içi yazılımları, diğer deyişle sosyal medya araçlarını beraberinde getirmektedir. İnternetin “yeni kamusal alan” olmasıyla birlikte kurumlar için sosyal medya platformlarının önemi daha da artmıştır.

1990’ların sonu itibarıyla hayatımıza sosyal medya girmiştir.

1990’ların sonu itibarıyla hayatımıza giren sosyal medya, özetle internet kullanıcılarının birbirleriyle etkileşime geçebildiği çevrim içi (online) platformlardır

İnternetin “yeni kamusal alan” olmasıyla birlikte kurumlar için sosyal medya platformlarının önemi daha da artmıştır

1. Sosyal ağlar (Facebook, Instagram, LinkedIn, X, TikTok vb.) 2. Tartışma forumları (Reddit, Digg, Quora, Clubhouse vb.) 3. Görüntü/görsel paylaşım ağları (Instagram, Flickr, Photobucket vb.) 4. Yer imi/etiketleme (bookmarking) ağları (Pinterest, Feedly, Flipboard, Pocket, StumbleUpon vb.) 5. Bloglama ve yayımlama ağları (Medium, WordPress, Facebook, Tumblr vb.) 6. Tüketici inceleme/yorum ağları (TripAdvisor, Yelp, OpenTable, Google My Business vb.) 7. İlgi alanına dayalı ağlar (Strava, Peanut, Goodreads vb.) 8. Paylaşım ekonomisi (sharing economy) ağları (Lending Club, Couchsurfing, Eatwith, Armut vb.) 9. Sosyal alışveriş ağları (Instagram, Poshmark, Etsy, Facebook, Dolap vb.) 10. Video (hosting) platformları (YouTube, TikTok, Snapchat, Vimeo, Instagram vb.)

1. Facebook (3.05 milyar aylık aktif kullanıcı sayısı) 2. WhatsApp (2.78 milyar aylık aktif kullanıcı sayısı) 3. YouTube (2.49 milyar aylık aktif kullanıcı sayısı) 4. Instagram (2.04 milyar aylık aktif kullanıcı sayısı) 5. WeChat ( 1.32 milyar aylık aktif kullanıcı sayısı) 6. TikTok (1.22 milyar aylık aktif kullanıcı sayısı) 7. Telegram (800 milyon aylık aktif kullanıcı sayısı) 8. Snapchat (750 milyon aylık aktif kullanıcı sayısı) 9. Kuaishou (673 milyon aylık aktif kullanıcı sayısı) 10. Weibo (Sina/Çin) (599 milyon aylık aktif kullanıcı sayısı) 11. QQ (558 milyon aylık aktif kullanıcı sayısı) 12. X (550 milyon aylık aktif kullanıcı sayısı) 13. Pinterest (465 milyon aylık aktif kullanıcı sayısı) 14. Reddit (430 milyon aylık aktif kullanıcı sayısı) 15. LinkedIn (424 milyon aylık aktif kullanıcı sayısı) 16. Quora (300 milyon aylık aktif kullanıcı sayısı) 17. Discord (154 milyon aylık aktif kullanıcı sayısı) 18. Twitch (140 milyon aylık aktif kullanıcı sayısı) 19. Tumblr (135 milyon aylık aktif kullanıcı sayısı) 20. Threads (100 milyon aylık aktif kullanıcı sayısı)

Birçok marka X platformunu alternatif müşteri hizmetleri kanalı olarak kullanmaktadır. X’te reklamverenler “sosyal müşteri hizmetleri” taleplerinin yüzde 80’inden fazlasının platformda gerçekleştiğini bildirmektedir. Yani X platformu artık CRM (müşteri ilişkileri yönetimi) aracı ve “yeni nesil 800’lü hatlar” gibi görülmektedir

180’den fazla ülkede kullanılan mesajlaşma uygulaması, 2018 yılında “WhatsApp Business” hizmetiyle markalar için popüler bir iletişim mekanizması olmuştur

Mutlumesaj platformu, kişilere günlük motivasyon ve destek sunan kişiselleştirilmiş bir yapay zekâ destekli mobil uygulamadır (Mutlumesaj, 2024). “Yapay zekâ sohbet arkadaşın” söylemini kullanan platform, kişiye özel mutlu mesajlar ve bildirimler göndermektedir. Bu tarz araçlar, günümüz sosyal medya kullanıcısının ve marklarının psikolojik ve sosyolojik gereksinimlerine seslenmekte, olumsuz gündemin yarattığı “haber değeri”ni reddetmektedir

Kullanıcıların günde milyarlarca saat video izlediği bir video paylaşım platformu olan YouTube, dünyanın en büyük ikinci sosyal medya uygulamasıdır

Kullanıcıların günde milyarlarca saat video izlediği bir video paylaşım platformu olan YouTube, dünyanın en büyük ikinci sosyal medya uygulamasıdır (Oladipo, 2024). Ana şirketi Google’dan sonra ikinci büyük arama motoru olarak da anılan platform, günümüz (dijital) halkla ilişkileri için vazgeçilmez bir görsel araçtır.

Meta’nın görsel sosyal ağ platformu olan Instagram, ürün veya hizmetleri fotoğraflar, hikâyeler, canlı yayınlar, anketler veya videolar ile sergilemek adına ideal ve popüler bir uygulamadır. Yaratılan kurum/marka profili üzerinden zengin analizler yapmaya olanak tanıyan mecra, UGC (kullanıcının ürettiği içerik) yönlü akışı teşvik etmektedir

Çin’de “Douyin” adıyla bilinen TikTok, kısa biçimli bir video paylaşım uygulamasıdır. 2017’de piyasaya sürülmesine rağmen dünyanın en hızlı büyüyen uygulamalarından biri olan platform, kullanıcıların 15 saniye ila 10 dakika uzunluğunda videolar oluşturmasına ve paylaşmasına olanak tanımaktadır (

Dünya çapında 1,5 milyardan fazla insanın en az bir kulağında işitme kaybı olduğu ve yaklaşık 430 milyon insanın işitme kaybını engellemek için rehabilitasyona ihtiyaç duyduğu düşünüldüğünde altyazının önemi daha net anlaşılabilir. Bu bağlamda TikTok veya YouTube videolarına altyazı eklemek basit bir detay gibi görünse de içeriğin nasıl algılanacağı konusunda önemli bir fark yaratabilir.

Dijital iletişim çağının fenomenlerinden biri olan AI, makine hareket yeteneklerinin gelişmesi sayesinde üretim süreçlerinde elde edilen verimin artmasını sağlamaktadır

Yapay zekâ özetle, “insan zekâsının bir makinedeki simülasyonu” şeklinde tanımlanabilir. İnsan zekâsını taklit eder şekilde çalışan “algoritmaları” anlatan kavram, “kısıtlı YZ (sadece belirli görevleri yerine getiren)”, “reaktif makineler (sadece uyaranlara tepki veren)”, “sınırlı bellekli YZ (bilgiyi depolayabilen, öğrenebilen ve öğrendikleriyle yeni görevler gerçekleştirebilen)” gibi üç temel türe/seviyeye sahiptir (Adobe, 2024). Makine öğrenimi (ML), derin öğrenme (DL), doğal dil işleme (NLP), yapay sinir ağları (YSA), görüntü işleme (CV), bilişsel hesaplama (CC) gibi temel bileşenlerden oluşan günümüz YZ sahası, halkla ilişkiler dahil olmak üzere hemen her alanda kullanılmaktadır

Videoları ve diğer içerikleri farklı dillere tercüme etmek: Çok sayıda sivil katılım içeren ve bu yönüyle çok çeşitli dillerdeki insanlara ulaşması gereken halkla ilişkiler, buna uygun çeviri işlemleri yapmak durumundadır. AI araçları, çeviri için yeterli bütçesi olmayan kurumların/kampanyaların/projelerin işini kolaylaştırmakta ve içeriğin kültürel değerini küreselleştirebilmektedir. • Elle (manuel) aramayı/araştırmayı azaltmak: Çeşitli sektörlerdeki B2B (işletmeler arası/ business-to-business) yazılım şirketleriyle çalışan PR ajansları, ChatGPT gibi araçlarla müşteri ilişkilerini geliştirmektedir. Karmaşık kavramları analojiler aracılığıyla sıradan kişilerin anlamasını kolaylaştıran bu tür araçlar, aynı zamanda sektörel SWOT (durum tespit) analizi için kullanılmaktadır. Bu sayede uygulayıcıların manuel araştırma süreçleri önemli ölçüde azalmaktadır. • Veriye ve analize dayalı şekilde daha akıllı kararlar almak: Halkla ilişkiler uzmanları, “medya ve sosyal analiz”, “yazılı ve görsel içerik oluşturma”, “çeviriler”, “raporlama”, “sunumlar” ve daha fazlası için yapay zekâyı çalışmalarına entegre etmektedir. Aslında yenilik, bu araçların insan zekâsını artırmak için kullanılmasından, bize daha akıllı ve daha bilinçli kararlar alma özgürlüğü vermesinden kaynaklanmaktadır. Elbette önemli olan, insanın nihai çıktıyı anlamlandırmasıdır. Ancak sosyal medyadaki büyük veri (big data), anlamlı veri setlerine dönüştürüldüğünde, kampanya içgörüleri/ön araştırma süreçleri daha başarılı olabilmektedir. • İçerikle uyumlu ve ilgili gazetecileri bulmak: Halkla ilişkiler uzmanları, her hikâye için hangi gazetecilerin (veya influencerların) en iyi seçenek olduğunu belirlemek için yapay zekânın gücünden yararlanabilir. Yapay zekâ, içeriğe uygun (yeni) gazeteciler/influencer’lar önermek ve her gazetecinin ilgilendiği (bazen niş/spesifik) konularla ilgili daha iyi veriler elde etmek için bir aracı olabilir. • Medyayı izlemek ve analiz etmek: Bugün pek çok halkla ilişkiler profesyoneli, sosyal medyayı ve haber kaynaklarını yapay zekâ yazılımlar sayesinde takip/analiz etmektedir. Uygulayıcılar, AI raporlar ve büyük veri madenciliği ile marka algı/itibar endekslerini ve risk yönetimlerini organize edebilir. • Yapay zekâ tarafından oluşturulan içeriği -yine yapay zekâ kullanarak- iyileştirmek: ChatGPT veya Wealth Management GPT aracılığıyla oluşturulan içeriği geliştirmek için Grammarly, Reword, Undetectable AI ve QuillBot gibi redaksiyon/edit araçları faydalıdır. Bu araçlar okunabilirliği artırmaya, farklı ifadelerle yaratılmış alternatifleri değerlendirmeye ve ilgili istatistikler ile ana iletişim hedefine ulaşmaya yardımcı olabilir. • İlham ve fikir almak için kullanmak: Hemen her profesyonelin yaşadığı yazarlık sürecindeki “tıkanma hissi”, yapay zekâ araçları ile aşılabilir. Fikir üretmeye ve üzerinde çalışılacak bir başlangıç noktası oluşturmaya yardımcı olan AI, ham fikir edinmek adına ideal bir zemin teşkil edebilir. • Özel görseller oluşturmak: Halkla ilişkiler uygulayıcıları, basın bültenleri, broşürler, afişler ve diğer halkla ilişkiler materyalleri için “özel görseller (stok görsel yerine ürünü kullanırken gösteren yeni fotoğraf gibi)” oluşturmak amacıyla “üretken yapay zekâyı (generative AI)” kullanabilir. Bu, gazetecilerin dikkatini çekmeye ve PR materyallerini daha ilgi çekici hâle getirmeye yardımcı olabilir

Daha çok “yapay zekâ sohbet robotu” olan ChatGPT, özellikle GTP-4 sürümü ile daha da akıllı sonuçlar ve diyaloglar üretmektedir. Bu bağlamda soruları yanıtlamak, anlamlı içerik oluşturmak, araştırma yapmak ve belirli durumlarda alternatif seçenekler önermek için ‘beyin fırtınası’ işlevi olan araç, yeni nesil bir metin/içerik üretme algoritmasıdır.

Pazarlama iletişimi anlamında öne çıkan “içgörü (insight)” kavramı, yalnızca gerçekler ve rakamlardan ibaret değildir; insanların neye ihtiyaç duyduğunu ve istediğini anlamakla ilgilidir. Verileri analiz ederek veya tutum ve davranış örgülerini gözlemleyerek elde edilen içgörüler, belirli bir trend veya olgunun altında yatan nedenleri anlamaya yardımcı olur

Kullanımının çok kolay olması, hemen hemen her türlü grafik içeriği üretebilmesi, önceden tasarlanmış birçok şablon içermesi ve uygun fiyatı