Halkla İlişkiler Yazarlığında Haber Yazma Süreci

Herhangi bir zamanda geçen olay, fikir ya da sorunun özetidir . • Bir gazetede, televizyonda, radyoda veya bir web sitesinde güncel bir olayın ya da olayların bildirilmesidir. • Yakın zamanda değişen bir durum veya gerçekleşen bir olay hakkındaki bilgidir. • Yakın zamanlı olaylar hakkındaki bir rapordur. • Olanların doğru ve objektif bir raporudur

Halka açık toplantılar veya konuşmalar • Medya konferansları • Basın bültenleri • Yıllık raporlar/bütçeler • Sosyal medya • Sosyal faaliyetler • Haber ajansları

Genel haberler: Konu açısından her zaman ortaya çıkan haberlerdir. • Basit haberler: Konulu haberler olup fazla yorum yapılmadan yazılır. • Karmaşık haberler: Konu hakkında bilgi toplanılır ve haberde yorum yapılır. • Özel konulu haberler: Yorum yapılması zorunlu olan ve uzmanlık gerektiren haberlerdir.

Haber kaynağı: Kaynaklar; potansiyel haberlerin kaynağı olan kişiler, yerler veya kurumlar ile gazetecilerin potansiyel haberleri kontrol ederken başvurduğu kişiler, yerler veya kurumlardır

Hangi haberlerin yayımlanmaya değer olduğunu ve bunların hangi önem sırasına göre yer alması gerektiğini değerlendirmek için gazetecilerin uyguladığı kriterlerdir

Aciliyet/Zamanlılık: Yakın zamanda gerçekleşmiş veya yakın gelecekte gerçekleşecek olaylar, hikâyeler aciliyete ya da zamanlılığa sahiptir. Son dakika haberleri veya beklenmedik olaylarla ilgili hikâyeler buna örnektir. • Yakınlık: Hedef kitleye göre olayın gerçekleştiği yer dikkate alınır. Hedef kitlenin kendisine coğrafi olarak yakın yerlerde geçen hikâyelere dikkat etme olasılığı daha yüksektir. • İnsani ilgi: Duygusal açıdan ilgi çekici hikâyeler okuyucunun/izleyici ve dinleyicinin dikkatini çeker. Söz konusu hikâyeler onların tutum ve inançlarına hitap eder. • Güncellik: Güncel olan konular haber değeri taşır. • Ün: Tanınmış kişilere yönelik hikâyeler haber değeri taşır. • Etki: Genel olarak insanların hayatlarını doğrudan etkileyen hikâyeleri önemsemeleri daha olasıdır. • Alışılmadık: Tuhaf, olağan dışı, şok edici ya da şaşırtıcı hikâyelerin yenilik değeri vardır. • Çatışma: Çatışma, okuyucunun/izleyici ve dinleyicinin dikkatini çeker.

Özel: Röportajlar, mektuplar, soruşturmalar, anketler vb. sonucunda haber kuruluşu tarafından oluşturulan veya ilk önce haber kuruluşuna sunulan hikâyeler • Olumsuz haber: Vefat, yaralanma, yenilgi gibi özellikle olumsuz tona sahip hikâyeler • Çatışma: Tartışmalar ve savaşlar gibi çatışmalarla ilgili hikâyeler • Sürpriz: Sürpriz, zıtlık, sıra dışılık unsurlarını içeren hikâyeler • Görsel-işitsel: İlgi çekici fotoğraf, video, ses içeren, infografiklerle gösterilebilecek hikâyeler • Paylaşılabilirlik: Sosyal medya aracılığıyla paylaşım ve yorum oluşturması muhtemel olduğu düşünülen hikâyeler • Eğlence: Gösteri dünyası, spor ile ilgili hikâyeler ya da mizahi başlıklar • Drama: Kaçışlar, kazalar, aramalar, kuşatmalar, kurtarmalar, savaşlar ya da davalar gibi drama ile ilgili hikâyeler • Devam niteliğinde olma: Hâlihazırda haberlerde yer alan konularla ilgili hikâyeler • Güçlü seçkinler: Güçlü bireyler ya da kurumlar ile ilgili hikâyeler • İlgililik: Hedef kitle üzerinde etkili olduğu bilinen kültürel veya tarihsel hikâyeler • Büyüklük: Çok sayıda insan açısından yeterince önemli olarak algılanan ya da potansiyel etkisi olan hikâyeler • Ünlü: Ünlü olan insanlarla ilgili hikâyeler • Olumlu haber: İyileşmeler, ilerlemeler, tedaviler, zaferler ve kutlamalar gibi özellikle olumlu tona sahip hikâyeler • Haber kuruluşunun gündemi: Haber kuruluşunun kendi gündemini belirleyen ya da bunlara uyan hikâyeler

Ters piramit tekniği: Haber değeri taşıyan en kilit nokta hikâyenin başında, giriş kısmında yer alır. Bunu, haber değeri açısından azalan sırayla diğer önemli noktalar takip eder ve böylece temel ayrıntı önce, daha az önemli ayrıntı ise en sonda gelir. • Kronolojik sıralama: Olaylar, ilk olarak gerçekleşenden en yeni gerçekleşene doğru sıralanır. Tekil olaylar yerine olay dizileri hakkında hikâyeler anlatmanın faydalı bir yoludur. • Piramitlerin piramidi: Hikâyenin her bölümünün kendi ters piramidinde anlatıldığı piramitlerin piramididir. Piramitlerin sırası her birinin haber değerine bağlıdır. Hikâyenin en fazla haber değeri taşıyan kıs3 mı ilk sırada yer alacak, ardından diğer kısımları önem sırasına göre azalacak şekilde yazılmalıdır. Bir hikâye karmaşıksa piramitlerin piramidi tekniği kullanılabilir. • Kum Saati Tekniği: Hikâyenin üst kısmı olaylara yoğun bir vurgu ile başlar. Daha sonra genellikle bir olayın kısa kronolojik anlatımına veya bir sorunun nasıl geliştiğine göre daralır. Dar, detay odaklı orta bölümden sonra kum saati, ters piramit tekniğinden daha çok alıntılara dayalı olarak olayın ya da konunun etkilerine odaklanarak tekrar genişler.

Giriş: Hikâyedeki ilk cümle ya da cümleler olup okuyucunun hikâyenin neyle ilgili olduğunu bilmesini sağlar. • Özet paragraf: Okuyucu giriş ve özet paragrafı bitirdiğinde hikâyeyle ilgili 5N 1K sorularına cevap verebilmelidir. • Gövde: Ek ayrıntıları, arka plan bilgilerini ve kaynaklardan aktarımları içerir. • Son: Haber bitirildiğinde sonlandırılır.

Hikâyeyi “kim” yönlendiriyor? Hikâye kiminle ilgilidir? Hikâyeden kim etkilenir? Hikâyeden kim faydalanır? Hikâyeden kim kaybeder? • “Ne” oldu? Sonuçları nelerdir? Okuyucu için ne anlama geliyor? • Hikâye “nerede” gerçekleşiyor? Okuyucular daha fazlasını öğrenmek için nereye gitmelidir? • “Ne zaman” oldu? Son güncelleme ne zamandı? Daha fazlası ne zaman öğrenilebilir? Etkileri ne zaman hissedilecek? • Bu olay “neden” gerçekleşti? Neden önemlidir? Okuyucular olayı neden dikkate almalıdır?

Hikâyeyi bir veya iki kelimeyle özetlemek • Girişleri kısa tutmak, ilk cümle için 20-30 kelime yeterlidir. • Okuyucuya hikâyenin neyle ilgili olduğunu anlatmak ve okuyucuyu hikâyenin geri kalanına çekecek kadar ilginç olmak • Hikâyedeki aksiyonu ön plana çıkarmak • İsimleri, numaraları, yazım ve dil bilgisini kontrol etmekGörüşleri ilişkilendirmek ve gerçeklere sadık kalmak • Ayrıntılar ve açıklamalar sunmak • Haber değeri bileşenlerinden hangisinin hikâyenin başlangıcına en uygun olduğuna karar vermek • Etkin bir ton ile yazmak • Hikâyedeki en ilginç ve önemli unsur olmadığı sürece bir isim, zaman veya yer ile başlamamak

Etki: Bu hikâye neyle ilgilidir? Hikâye neden insanların ilgisini çeksin? Hikâye okuyucunun/izleyici/dinleyicinin hayatlarını nasıl etkileyecektir? • Bileşenler: Kim, ne, ne zaman, nerede, neden ve nasıl soruları etkinin hedef kitleye nasıl aktarılacağını göstermelidir. • Kelimeler: Doğru kullanıldığında kelimeler bilgiyi anlaşılır ve anlamlı bir hâle getirir.

• Paragrafın ve cümlenin uzunluğu • Cümlede düşünce birliği, paragrafta konu birliği • Bölümler arasındaki tutarlılık ya da bağlantı • Önemli fikirlere cümle ve paragraftaki konumlarına göre yapılan vurgu

Haber yazımında aktarım yoğun bir şekilde kullanılır. Aktarım, söylenenlerin yazıya dökülmüş şeklidir. Haber yazımında aktarım kullanmanın faydaları şu şekilde sıralanabilir (Ingram ve Henshall, 2008b): • İnsanların kullandıkları kelimelerin tam olarak tekrarlanması söylediklerini yanlış bildirme riskini azaltır. • Bir kişinin sözleri tam olarak aktarıldığında okuyucular hem fikirleri hem de bunların sunuluş şeklini görebilir. • İnsanlar konuşurken genellikle canlı bir dil kullandıklarından aktarımlar bu canlı dili doğrudan hikâyeye yansıtmaya olanak tanır.

Haber yazımı, hedef kitleyi haber değeri taşıyan olaylar hakkında eğitmek için bilgi sunma amacıyla objektif olmalıdır. Öte yandan, halkla ilişkiler yazarlığı kurumu savunur. • Halkla ilişkiler yazarlığı bilgilendiricidir ancak aynı zamanda paydaşların kurum hakkındaki algısını da etkilemelidir. 3 • Gazeteciler genellikle medya kuruluşunun okuyucuları/izleyicileri ve dinleyicileri için yazar. Halkla ilişkiler uzmanları ise iç ve dış paydaşlar olmak üzere daha çeşitli bir hedef kitleye yönelik yazar. • Gazeteciler haber yazarken temel bir iletişim kanalı ya da haber kaynağını (gazete, televizyon veya radyo yayını), halkla ilişkiler yazarları ise mesajı dağıtmak için çok çeşitli kanalları kullanır.

Ün: Bir kanaat liderini sözcü olarak benimsemek Bilgiyi ünlü biri ile ilişkilendirmek

Yakınlık: Yerel bağlantılar aramak Mesajları farklı haber kaynaklarının okuyucu kitlesine uyarlamak

Halkla ilişkiler uygulayıcısı yalnızca medyaya önemli bilgileri sunmak ile kalmayıp medyayla doğru zamanda ve doğru nedenlerle iletişime geçecektir. • Halkla ilişkiler uygulayıcısının trendleri takip etmesi önemlidir. Böylece uygulayıcılar trend analizi yapabilir ve sektörde ortaya çıkabilecek olası sorunları yönetebilir. • Medyaya bilgi aktarırken halkla ilişkiler uygulayıcısı, bilginin haber değeri taşıdığından ve kamu yararına olduğundan emin olmalıdır. • Halkla ilişkiler uygulayıcıları, gazetecilerin çeşitli kaynaklardan bilgi elde edebildiklerini bilmek durumundadır. Dolayısıyla uygulayıcılar, gazetecileri olaylar hakkında hızlıca bilgilendirmezse, gazetecilerin bilgiyi başka yerden elde etmesi muhtemeldir.

Yayımlanması beklentisi ile medyaya gönderilen bir halkla ilişkiler aracıdır.

Yeni bilgiler veya etkinlikler sunmak Kurum bilgilerini son dakika veya güncel haberlerle, önemli olayların yıl dönümleriyle veya tatillerle ilişkilendirmek Daha önce ele alınmamış yeni bir konu ya da eski ürünler için yeni kullanım alanları bulmak

İnsani ilgi: Hikayeyi insanileştirmek

Çatışma: Farklı görüşler tartışmaya teşvik eder ve zihni canlandırır