Halkla İlişkiler Uygulama Teknikleri — Ünite 2 Soru-Cevap

Baskı, aslında bir kalıbın ortaya çıkarılması ve bu kalıp aracılığıyla basım yapılabilmesi demektir. 

868 yılında Çin’de baskı ile üretilen Diamond Sutra, ilk basılı kitap olarak tarihte yerini alır. Kitap tamamen ağaç kalıplarla üretilmiş, kalıplar büyük bir titizlikle oyularak baskıya hazırlanmıştır.

Ağaç baskı tekniği, Çin’de özellikle Budizm adına üretilen kitaplarda kullanıldı ve dini metinleri yaymak amacı ile geliştirildi. 

1450’de Gutenberg’in, Çinlilerin daha önceden geliştirmiş olduğu bir teknik olan rölyef baskıdan esinlenerek tipografi tekniğini geliştirmesi olmuştur. 1450 ve 1455 yılları arasında basılan ve hem tasarım hem de işçilik yönlerinden bir sanat eseri sayılan Gutenberg İncili, Avrupa’da oynar metal harflerle basılan ilk kitap olma özelliğini de taşır. 

Baskı teknikleri genellikle dört temel başlık altında incelenir: Yüksek baskı teknikleri, çukur baskı teknikleri, düz baskı teknikleri ve elek baskı teknikleri. Bu dört temel sınıflandırma, boyanın baskı yapılacak yüzeye aktarılma biçimine göre ve kalıbın hazırlanış biçimine göre yapılmaktadır. 

Yüksek Baskı 

Kalıptan yüzeye aktarılacak olan yerlerin yüksekte kalarak mürekkep aldığı tekniklerdir. Bu teknikte kalıp oyularak çukur alanlar oluşturulur, çukurda kalan bu alanlar mürekkep merdanesine temas etmediğinden mürekkep almaz ve kağıtta boş (beyaz) görünür. 

Çukur baskı, indirgeme yöntemiyle oyularak hazırlanan kalıplar için kullanılan bir terimdir, burada mürekkep kalıpta çukurda kalan yerlere dolar ve yumuşatılan kâğıt çukurdaki mürekkebi toplar. 

Gravür bir çukur baskı tekniğidir. 

Düz baskı, kalıbın herhangi bir çukur veya tümsek bölümü olmaksızın, genellikle fotografik yöntemlerle mürekkebin kağıtla buluştuğu tekniklerdir.

Litografi Yunancada taş anlamına gelen lithos ile Yunancada yazmak veya çizmek anlamına gelen graphein sözcüklerinin birleşmesiyle meydana gelir, dilimizde taş baskı veya litografi olarak kullanılır.

Litografik baskı aşamaları:

1. Kireç taşı hazırlanır.
2. Bir önceki baskıdan kalan yağlı yüzey temizlenir ve kimyasal işlem görmemiş temiz bir yüzey elde etmek için taş grenlenir.
3. Hazır hâle gelen taş üzerine yağ bazlı bir çizim malzemesi (litografik kalem, tebeşir, sıvı mürekkep) kullanılarak, imge çizilir.
4. Taşın baskı işlemine hazır hâle gelmesi için (imgenin taş üzerine aktarımında kullanılan malzemeye göre farklılaşabilen oranlarda) arap zamkı ve nitrik asit gibi maddeler yardımıyla bir dizi kimyasal işlem uygulanır.
5. Ardından baskı aşamasına geçerken taş bol su ile yıkanır.
6. Taş nemliyken yağ bazlı baskı mürekkebi yüzey üzerine merdane yardımı ile uygulanır.
7. Baskı kâğıdı taş kalıp üzerine yerleştirilir.
8. Taş ile kâğıt presten geçirilir.
9. Son olarak kâğıt, taş yüzeyinden ayrılır ve imge kâğıt üzerine aktarılmış olur.

Serigrafi Latincede ipek anlamına gelen sēricum ile Yunancada yazmak veya çizmek anlamına gelen graphein sözcüklerinin birleşmesiyle meydana gelir.

Serigrafinin elek baskı tekniği olması yanında bir şablon baskı tekniği olduğunu söyleyebiliriz. 

Endüstriyel baskı seri üretim anlamına gelir. Baskı teknikleri iletişim ve sanatsal amaçlı ortaya çıkan tekniklerdir ancak Endüstri Devrimi’nde geliştirilen makinelerle giderek yaygınlaşan üretim biçimlerine dönüşmüşlerdir. 

Tipo baskı

Ofset baskı

Serigrafi

Tifdru

Fleksografi

Tampon (Pad) Baskı 

Ahtapot Serigrafide birden fazla kalıpla renkleri hızlıca basmaya elveren tezgahlara ahtapot baskı makinesi verilir. Genellikle tişört baskısında kullanılır ve yarı otomatiktir.

Tifdruk 

Tifdruk baskı bir çukur baskı tekniğidir, adını Almanca’da çukur baskı anlamına gelen tiefdruck kelimesinden alır. Aynı geleneksel gravür tekniğinde olduğu gibi bakır veya çinko malzeme üzerine hazırlanan kalıplarda çukurda kalan yerlere mürekkep dolar ve kağıda çukur kalan bölgeler aktarılmış olur. Bu teknik genellikle kıymetli evrak ve para baskılarında tercih edilir çünkü metalden üretilen kalıplar çok sayıda baskıya elverişlidir ve dayanıklıdır. Aynı zamanda hassas ve yüksek kaliteli görüntülerin basılmasını mümkün kılar, birbirinin tüm detaylarıyla aynısı olan yüksek kalite ve tiraj gerektiren işlerde tercih edilir. Silindir bir tambur üzerine baskı plakasının yerleştirildiği hâline rotagravür adı verilir. 

Fleksografi, gıda ve içecek, ilaç ve kozmetik gibi çeşitli endüstrilerde kullanılan çok yönlü bir baskı yöntemidir. 

Mürekkep püskürtmeli baskı

Lazer baskı

3D baskı

UV baskı

Forma Tabaka kağıtların katlanarak kitabın sayfalarını oluşturduğu her bir bölüme forma adı verilir. Formalar genellikle 4, 8, 16, 32 veya 64 sayfadan oluşur. 

Laminasyon 

Baskının ardından aynı zamanda yine basılan grafik ürüne bağlı olarak koruyucu kaplamalar (laminasyon) uygulanabilir. Mat veya parlak başta olmak üzere pek çok çeşidi olan kaplamalar baskı uygulanan zeminin dış etkenlerden korunmasını sağlar. Folyo baskı ve özel bıçak kesim gibi işlemler laminasyonun ardından gerçekleştirilir.