Uçuş İzleme ve Düzensiz Operasyon Yönetimi

Operasyon kontrol merkezleri ve alt bölümleri:
• Havayolu işletmesinin amaçlarına,
• Ağ yapısına,
• Çalışma prensiplerine,
• Kullanılan operasyonel bilgi sistemlerine,
• Diğer faktörlere bağlı olarak değişir.

Operasyon kontrol merkezinde aşağıdaki fonksiyonların olması beklenir:
• Uçuş harekât birimi 
• Ekip planlama birimi
• İstasyon operasyon kontrol birimi
• Bakım operasyon kontrol birimi

Operasyon kontrol birimi tarafından koordinasyon için kullanılan önemli bilgilerden bazıları şöyledir;

• Uçuşa kabul (check-in)’den geçen yolcu sayısı,
• Bagaj miktarı,
• Check-in işleminin başlangıç ve bitiş zamanı,
• Uçağa kabulün (boarding) başlangıç ve bitiş zamanı,
• Uçağın piste teker koyma zamanı,
• Takoz koyma zamanı,
• Kapı açma ve kapı kapama zamanı,
• Takoz çekme zamanı,
• Uçağın teker kesme zamanı, vb.

Uçuşların izlenmesinde; telefon, telsiz, internet, uydu gibi araçlardan yararlanılır

Operasyon kontrol merkezleri uçuş izleme ile ilgili dört farklı durumla karşılaşabilirler:
• Zamanında operasyon,
• Aksaklık yaşanan operasyon,
• Olay/kaza yaşanan operasyon
• Önemli tehditler.

Hat yönetimi, işletmenin ana faaliyet konusuna
uygun olarak kaynaklara yön verilmesidir.

Hat yöneticisi amaçlara yönelik üretimi veya hizmet sunumunu gerçekleştirecek takımları organize eder, takımlara rehberlik ve koçluk yapar, personel ile düzenli toplantılar yaparak hedefleri ve gerçekleşenleri kontrol eder.

Uçuş programına ve planlamasına uygun şekilde uçuşların devam ettiği operasyonlardır. Uçuşun planlanmasından sonra operasyon kontrol birimi tarafından uçağın durumu takip edilir.

Uçağın konum bilgisinin alınması operasyonun zamanında işleyip işlemediğinin belirlenmesinde önemli bir role sahiptir.

Bir uçağın uydu ile konumunun belirlendiği sistemdir. ADS-B uçaktan periyodik olarak yayın yapan ve uçağın konumunun belirlenmesini sağlayan bir izleme teknolojisidir.

Havaaracı üreticileri tarafından kurulmuştur. Uçaklar için donanım, altyapı ve kullanım standartları geliştirmektedir.

Uçak iletişim adresleme ve raporlama sistemi, radyo üzerinden uçak ve yer istasyonları arasında kısa mesajlar için kullanılan dijital veri bağlantısı sistemidir.

Lufthansa Sistem tarafından operasyon kontrol merkezi çözümleri üretmek için geliştirilmiş bir yazılımdır. Uçuş planlamadan ekip planlamaya kadar birçok konuda uçuş kaynak takibi yapılmasını sağlamaktadır

2005 yılından beri ücretsiz uçuş takip hizmetleri sunan Flight Aware dünyanın en büyük uçuş takip verisi sağlama şirketlerinden biridir. Ayrıca havayolu şirketlerine uçuş verisi çözümleri de sunmaktadır.

2006 yılında hobi projesi olarak iki İsveçli havacılık meraklısının Kuzey ve Orta Avrupa’da ADS-B alıcıları ağı kurmaya karar vermeleri ile başlayan bir projedir. İnternet üzerinden ücretsiz uçuş takip hizmetleri sunmaktadır.

Gecikme, uçuş tarifesindeki iniş ve kalkış zamanından 15 dakikadan fazla olan sapmalar olarak tanımlanır.

Uçuş sırasında hava koşullarının değişimi, teknik arıza, hava sahasının uçuşa kapatılması, hava trafik yoğunluğu gibi sebeplerle yeni rota planlaması gerekebilir.

Acil durum tespitine ilişkin uygulamalar şöyledir;

• Acil durum raporları
• Geç rapor etme
• Rotadan sapma
• Uçuş harekât uzmanının bildirimi

Hava trafik kontrolörü acil durumu 3 başlık altında değerlendirir. Bunlar;

• Şühe hali
• Alarm hali
• Tehlike hali'dir.

Triyaj, çok sayıda hasta ve yaralının bulunduğu durumlarda, bunların öncelikli tedavi ve nakil edilmesi gerekenlerin tespiti amacıyla olay yerinde veya sağlık kuruluşunda yapılan hızlı seçme ve kodlama işlemidir.

Hava trafik kontrol birimleri tarafından kullanılan bir radar sistemidir. Uçakların konumunu, yön ve mesafelerini tespit etmenin yanında, uçağın hava trafik kontrol radarı üzerindeki etiketi gibi bilgileri de yollar.

Pilotun frenleri serbest bırakıp harekete geçtiği andır.

Uçağın park pozisyonundan ayrılıp teker kesme zamanına kadar geçen süredir.

Uçağın kalkış yapmak amacıyla ilk hareketine başladığı andan, varış meydanında uçuşun sonlanıp park yerinde tam olarak durduğu ana kadar geçen toplam süredir.

Kök Neden Analizi; üretimde veya hizmet sunumunda problemin ne olduğu, nasıl oluştuğu ve neden oluştuğu sorusunun cevabını bulmaya yönelik yaklaşımdır.

Bu durumlar şöyle sıralanabilir;
• Uçuş iptali,
• Uçuş varış noktası değişikliği,
• Bağlantıyı kaçırma,
• Bagaj sürecinde aksaklıklar,
• Rezervasyon kesintileri,
• Uçak tipi değişikliği,
• Yolcuya verilen tazminatlar,
• Uçuş birleştirmeleri vb.

Havayolu işletmeleri aksaklıkları önleyecek yönetim modellerini oluşturmak için;

• İnsan,
• Yöntem,
• Makina,
• Materyal,
• Ölçüm ve
• Çevre faktörlerini kontrol etmektedir.

Havayolu operason kontrol merkezlerince aksaklıkların önlenmesine yönelik uygulanan yöntemlerin bazıları aşağıdaki gibidir:

• Gevşek planlarla çalışmak.
• Mürettebatın, havaaracının ve diğer kaynakların izlenmesi.
• Dışarı çıkarma ve geri alma yöntemi.
• Yedekte mürettebat ve hava aracı bulundurmak
• Yerde kalış sürelerine yedek zamanlar eklemek.
• Hava hızının arttırılması.