Havacılık Güvenliği — Ünite 6 Özeti

Havacılık Güvenliğinde İnsan Kaynakları ve Etkili Olan Unsurlar

HİŞ303U-HAVACILIK GÜVENLİĞİ

Ünite6: Havacılık Güvenliğinde İnsan Kaynakları ve Etkili Olan Unsurlar

Havacılık Güvenliğinde İnsan Kaynaklarının Rolü

Havacılık Güvenliğin sağlanmasında güvenlik görevlileri ve emniyet te şkilatı personeli gibi doğrudan doğruya güvenlik hizmetlerinin sunumunda yer alan personelin yanı sıra, tüm havacılık sistemi çalışanları önemli roller üstlenmektedirler.

Havaalanında Faaliyet Gösteren Kurum ve Kuruluşlar

• İkram Kuruluşları: Havayollarına ikram malzemesi temin eden ve havaalanlarında yiyecek/içecek hizmetleri sunan kuruluşlardır. • Meteoroloji: Havaalanlarında uçuş operasyonları Devlet Meteoroloji İ şleri Genel Müdürlüğünün sunduğu meteorolojik bilgiler ışığında yapılabilmektedir. • Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü: Havaalanlarında gö rev yapan Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Gümrükler Muhafaza Müdürlüğü, gümrüklü alanların ve eşyaların korunması ile bu alanlardan geçiş yapan yolcu ve e şyaların, gümrük mevzuatına göre ülkeye girişi ya da çıkış ı esnasında kontrollerinden sorumludur. • Güvenlik Birimleri: Havaalanında doğrudan güvenlik hizmeti sunan kurum ve kurulu şlar bulunmaktadır. Bunlar: Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, DHMİ ve özel güvenlik kuruluşlarıdır.

Yukarıda açıklanan ve hava taşımacılığının yapılabilmesi için çeşitli hizmetleri veren tüm kurum ve kuruluş personeli, havacılık güvenliğinin sağlanmasından sorumludur. Havaalanında faaliyet gösteren diğer kurum ve kuruluş personeli ise havacılık güvenliğinden dolaylı olarak sorumludur. Havaalanında görev alan tüm personel, uçaklara yasaklı madde/malzeme ya da yasa dışı girişimde bulunabilecek bireylerin girişini önlemekten sorumludur. Herhangi bir evrak kontrolünde bulunan personel, şüphe uyandırıcı herhangi bir bilgiye rastladığında ya da yolcunun şüphe uyandırıcı davranışlar sergilediğini fark ettiği durumlarda, güvenlik birimlerine haber vermekten sorumludur. Uçuş öncesinde hava yolu işletmeleri personeli ve bilet/bagaj işlemleri yer hizmetleri tarafından sağlanıyorsa yer hizmetleri personeli yolcuları havada taşınması yasaklı olan maddeler konusunda bilgilendirmek zorundadır. Havacılık güvenliğinin sağlanması için, hava yolunun gerekli gördüğü hâller dışında (uçağın kalkış ağırlığını geçmesi ve yük indirilmesi söz konusu olduğu durumlar gibi) yolcusu uçakta olmayan hiçbir bagaj, uçağa kabul edilmemelidir. Seyahat dokümanları ile her türlü mühür ve kaşe güvenliğinin sağlanması ve yasa dışı eylem girişiminde kullanılmasının önlenmesi ise yine ilgili kuruluş personelinin sorumluluğundadır. Uçaklara ikram malzemesi sağlayan kuruluş personeli de ikram

malzemelerinin hazırlanması ya da uçağa erişimi sırasında güvenlik unsurunu göz önüne almak durumundadır. Havaalanında yer alan tüm personel, uçağa yasaklı maddelerin ya da risk oluşturabilecek kişilerin erişimini önlemekten sorumludur. Uçağa bu tür madde ya da kişilerin girmesi durumunda uçağın ve yolcuların güvenliğinden uçuş mürettebatı sorumludur.

Havacılık Güvenliği Kapsamında Alınması Gereken Eğitimler

Türkiye için bölgesel düzenleyici konumundaki ECAC (European Civil Aviation Conference: Avrupa Sivil Havacılık Konferansı), güvenlik ile ili şkili dokümanı olan “Doc 30 Part II”de, akit ülkelerin 1 Temmuz 2013 tarihine kadar, havacılık sistemi içinde yer alan personelin eğitim içeriklerine yer verilen bir eğitim programı hazırlamalarını ön görmü ştür. Bu doğrultuda SHGM, havacılık güvenliğinin sağlanması için gerek doğudan gerekse dolaylı olarak sorumlu olan personelin alması gereken eğitimlerin içeriğine yer verdiği, Sivil Havacılık Güvenliği Eğitim ve Sertifikasyon Talimatı’nı (SHT 17.2) 2009 yılında yayımlamıştır. Talimat doğrultusunda 20 ayrı modülün çeşitli birleşimlerinden oluşan on dört kurs başlığı ş u ş ekilde belirlenmiştir:

• Güvenlik Bilinci Eğitimi (Kurs-1) • Temel Sivil Havacılık Güvenliği Eğitimi (Kurs- 2) • Kontrol Noktası Güvenlik Uygulamaları Eğitimi (Kurs-3) • EDS Operatörlüğü Eğitimi (Kurs -4) • Yer Hizmetleri Güvenliği Eğitimi-Yolcu (Kurs- 5) • Yer Hizmetleri Güvenliği Eğitimi-Bagaj (Kurs- 6) • Kokpit ve Kabin Personeli Güvenliği Eğitimi (Kurs-7) • Tedarik Güvenliği Eğitimi (Kurs-8) • Hava Aracı Temizlik Güvenliği Eğitimi (Kurs-9) • Temel Kargo Güvenliği Eğitimi (Kurs-10) • Hava Kargo ve Posta Tarama Eğitimi (Kurs-11) • Güvenlik Yönetimi Eğitimi (Kurs -12) • Uçak Özel Güvenlik Hizmet ve Denetimi Eğitimi (Kurs-13) • ATM/AIM Güvenliği Eğitimi (Kurs-14)

SHGM’den eğitmen yetkisi almı şbireylerin sahip oldukları nitelikler, havacılık güvenliği eğitimlerinin nitelikli ve güncel tutulmasına da olanak sağlamaktadır. Eğitimler gerek mevcut gerekse ö ngörülen ihtiyaçları gidermeye yönelik olarak yapılandırılmalıdır. Teknolojinin gelişmesi ile birlikte personelin havacılık güvenliğine yönelik bilişsel geli şimlerinin sağlanmasına ve uygulamalardaki yetkinliklerinin artırılmasına her zaman önem verilmesi gerekmektedir.

Havaalanı Giriş Kartları

Havaalanı i şleticisi ya da havaalanlarında faaliyet gö steren tüm kurum ve kuruluş personeli havaalanında gö rev yaptığı sürece taşımak zorunda olduğu, görev aldığı kurumu ve görev alanını belirleyen havaalanı giri şkartı almak zorundadır. Havaalanı giri şkartı, havayollarında ya da yer hizmeti i şletmeleri gibi doğrudan havacılık faaliyetlerinde bulunan kurum/kurulu şpersonelinin yanı sıra havaalanında yer alan yiyecek/içecek satış ında bulunan i şletmeler gibi, dolaylı hizmet sağlayıcı kuruluş personelinin de sahip olması gereken resm îbir evraktır. Havaalanı giri şkartlarının nasıl düzenlenmesi gerektiğine ilişkin esaslar. Yönetmeliğin “Giriş Çıkışlar ve Giriş Kartları” ba şlıklı, yedinci maddesinde ele alınmaktadır. Havaalanı giri şkartları üzerinde kartın çeşidi, kartın geçerli olduğu tarih, kart sahibinin bağlı olduğu kurum/kuruluş adı, kart sahibinin bağlı olduğu kurum/kuruluştaki görevi, kart sahibinin a dı soyadı, kart sahibinin son altı ay içindeki çekilmiş fotoğrafı, kart sahibinin girişine izin verilen havaalanları gibi bazı bilgilerin yer alması gerekmektedir. Havaalanı giriş kartı çeşitleri, genel olarak tek bir havaalanı için geçerli olan kart çeşitleri ile ülke genelindeki birden fazla havaalanında geçerli olan Tüm Havaalanları Giriş Kartından olu şmaktadır. Tek bir havaalnında geçerli olan kart çeşitleri:

 Görevli Giriş Kartı  Daimî Giriş Kartı  Geçici Giriş Kartı  Geçici Giriş Belgesi  Landing Kartı (Uçuş Mürettebat Belgesi)  Güvenlik Komisyonu Üyesi Tanıtım Kartı’dır.

Tüm havaalanları kartı ise, Türkiye sınırları dâhilinde en az üç havaalanında aktif olarak görev yapan kamu ya da özel kurum ve kurulu şların yönetici, uçucu, teknik, bakım ve diğer ilgili uzman personeline, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce düzenlenerek verilen karttır.

Havacılık sistemi içinde yer alan personel, çalış ma ortamından ya da i şyapış şeklinden kaynaklanan birçok sorunla başa çıkmak zorundadır. Bu sorunların altında yatan temel üç unsur bulunmaktadır:

 Havacılık sektörünün ö zellikle geli şmekte olan ülkelerde büyüme göstermesine paralel olarak i ş yükünün artması,  Kademeli olarak güvenlik dahil tüm süreçlerde

otomasyona (teknolojiye) bağımlılık,

 Hava taşımacılığında müşteri bilincinin her geçen gün artması.

Uçuş operasyon hizmetlerinin bir parçası olarak görülmeyen ve rahatsız edici olarak nitelendirilen güvenlik hizmetleri, yolcu memnuniyeti üzerinde çok daha ö nemli bir yere sahip bulunmaktadır. Bu nedenle özellikle güvenlik tarama süreçleri ile hizmet kali tesi

arasında, güvenlik görevlilerinin tarama süreçlerindeki performansına bağlı olan hassas bir denge söz konusudur. Uçaklar öncelikli olmak üzere, havacılık sisteminin potansiyel tehditlere karşı korunması sürecinde doğrudan ya da dolaylı olarak yer alan çeşitli havaalanı personeli, sorumluluk yükü ve iş yoğunluğu altında birçok stres faktörü ile başa çıkmak durumundadır. Başta güvenlik görevlileri olmak üzere, havacılık sistemi içinde yer alan insan kaynağının, çalışma ortamından kaynaklanan stres unsurlarını aşağıdaki gibi özetleyebilmek mümkündür:

 Tehdit (Risk) Unsurlarının Fazlalığı: Her geçen gün teknolojinin de geli şmesi ile birlikte farklıla şan tehdit unsurlarının önlenmesi sorumluluğu, havacılık sektöründeki tüm personelin üzerinde baskı yaratmaktadır.  Teknoloji: Personelin geli şen teknolojiye uyum çabası, önemli stres faktörlerinden birini oluşturmaktadır. Havacılık hizmetlerinde teknolojiden yararlanılması, daha az personel ile daha fazla iş yapılmasına imkân sağlamaktadır. Teknolojinin getirdiği otomasyon, i şgücünün yükünü hafi etmekte ve insan hatası gibi birtakım olumsuzlukları da önlemektedir Bununla birlikte havacılık güvenliği uygulamalarında teknoloji kullanımı, karmaşıklığı da beraberinde getirmektedir. Personel yetkinliğinin sağlanamadığı ya da insan-sistem etkileşiminin oluş turulamadığı durumlarda, operatör performansının düş mesine bağlı olarak, etkinliğin de azaldığı görülmektedi  Denetlemeler: Havacılık güvenliği konularında ICAO ve ECAC uluslararası, SHGM ve EADUK (Eğitim, Ara ştırma ve Denetleme Uzmanları Kurulu) ulusal denetçi konumundadır. Ayrıca havaalanı bazında da denetlemeler s öz konusudur. Denetlemeler yoğunlukla güvenliğin sağlanmasından doğrudan doğruya sorumlu olan emniyet te şkilatı personeline ya da güvenlik gö revlilerine uygulanmaktadır. Çok sık ya da yoğun baskı olu şturucu nitelikte olmasa da güvenlikten dolaylı olarak sorumlu olan diğer kurum ve kuruluş personeli de denetlemelere tabidir  İşveren Politikaları: İ şletmelerin i şe alım ya da ücretlendirme gibi süreçlerde izlediği, devamlılığı olan ve belirlilik ortamlarında alınan kararlar bütünü, politika olarak tanımlanmaktadır. Çekici olmayan çalışma koşullarına, tatmin edici olmayan ücretlerin eklenmesi ise personelin performansını düşürmekte ya da işten ayrılma eğilimlerini artırmaktadır.  İş Yükü: hem y üksek hem de düşük iş yükü, insan performansını, dolayısıyla güvenlik uygulamalarının etkinliğini belirlemektedir. Genel olarak havacılık sistemi içinde yer alan

insan kaynaklarının, yüksek iş yükü problemi ile karşı karşıya kaldığını söylemek mümkündür  Diğer Paydaşlar: Havayolları ya da havayolları adına yolcu işlemlerini gerçekleştiren havaalanlarındaki diğer hizmet sağlayıcıları, yolcuların bir an önce süreçleri tamamlamalarını ve uçuş opeasyonlarının zamanında gerçekle şmesini istemesinin ve yolcular için ise güvenlik süreçleri genellikle zaman alıcı ve sıkıntı verici olmasının yarattığı çelişki g üvenlik gö revlilerini ve güvenlik süreçlerini etkilemektedir.  alışma Ç Ortamı ve Zaman Baskısı: Güvenlik görevlileri, kalabalık ve gürültülü bir ortamda gerek güvenlik süreçlerinin gerekse uçuş tedirginliğinin getirdiği gerginlik içindeki yolculara sekiz saatlik bir çalışma süresi boyunca hizmet sunmaktadır. Zaman baskısı ve çalış ma ortamının getirdiği olumsuzluklar, operatörlerin ve diğer personelin hata yapmasına neden

oluşturabilmektedir.

Bu ünitenin sorularını uygulamada çözŞıklar, doğru cevaplar ve süreli sınav modu AÖF Soru Bankası uygulamasında