Havayolu Yönetimi (HIS302U) soru-cevapları.
Havayolu operasyonlarının havayolu planlama sürecinde hangi aşamalar bulunur?
Düz akış tablosu 3 ana başlıktan oluşur. Stratejik planlama; Uçuşağı tasarımı/planlamayı ve Filo planlamayı kapsar.
Operasyonel Planlama; Uçuş tarifesinin oluşturulması, filo ve uçak atama ve ekibin planlanmasından oluşan bir süreçtir.
Planlamalar sonrası operasyonların yürütülmesi sürecinde; koordinasyonu, yönetimi ve kontrolü gerçekleştirilir.
Uçuşlarda yaz ve kış tarifelerinin başlangıç tarihleri nelerdir?
Yaz tarifesi mart ayının son pazar günü başlar ve ekim ayının son pazar gününden önceki cumartesi günü sone erer.
Kış tarifesi ise ekim ayının son pazar günü başlar.
Havayolu operasyonel planlama sürecinde, operasyon gününde gerçekleştirilen faaliyetler nelerdir?
Yolcu, bagaj ve/veya kargonun kalkış havaalanına ulaşması ile başlayıp varış havaalanından çıkış yapmasına kadar devam eden süreçteki faaliyetleri kapsar.
Havaalanlarındaki havayolu operasyonları, havaalanının kara ve hava tarafında yapılan faaliyetler olarak iki sınıfta ele alınmaktadır.
Kara ve hava tarafı havayolu operasyonları süreci nasıl gerçekleşir?
Havaalanına karayolu ile ulaşım sınırından başlayıp boarding kapılarına kadar olan havaalanı bölümü “kara tarafı” olarak adlandırılıp yolcu ve bagaj check-in, bağlantılı yolcu ve bagaj, kargo ve bagajların uçağa yüklenme öncesi işlemleri, ikram hazırlama ve yolcuların uçağa alınmasına hazır hâle getirilme faaliyetleri kara tarafı havayolu operasyonlarını oluşturmaktadır.
Boarding kapılarını geçtikten sonra, havaaracına ulaşılabilen tüm alan ise “hava tarafı”nı oluşturmaktadır. Yolcuların uçaktan indirilmesi/uçağa alınması, bagaj indirme/ yükleme, uçak kabin temizliği, gelen giden uçuş arasında ekiplerin değişimi, rutin görsel uçak bakımı, yakıt ikmal ve ikram indirme/yükleme faaliyetleri de hava tarafı havayolu operasyonlarını oluşturmaktadır.
Havayolu operasyonlarına konu olan bileşenler nelerdir?
Havayolu operasyonlarına konu olan üç bileşen; yolcu, bagaj ve kargodur.
Kara tarafı operasyonlarında giden yolcular için süreci nasıl gerçekleşir?
Giden yolcular için süreç, güvenlik kontrolünden geçerek havaalanı terminaline girişten sonra, kontuarlarda check-in (veya kalkış saatinden 24-48 saat önce çevrimiçi check-in) işlemleri ile başlamaktadır.
Check-in sürecinde hem yolcu (bilet, pasaport, vize gibi seyahat belgeleri) hem de bagajının kontrol işlemleri gerçekleştirilir.
Check-in işlemleri esnasında, uçak altına gönderilecek bagaj, kayıt altına alınarak havayolu işletmesinin sorumluluğuna geçmekte ve bu noktada yolcu ve bagaj birbirinden ayrılmaktadır.
Giden yolcu, check-in işleminden sonra güvenlik kontrolünden, eğer dış hat uçuşu ise ayrıca gümrük ve sınır kontrolünden geçmek zorundadır.
Bu işlemlerden sonra yolcular, gümrüksüz alışveriş (duty-free) alanlarından geçerek uçuşları için tahsis edilen boarding (uçağa kabul/ biniş) kapılarına gelirler ve süreç tamamlanır.
Kara tarafı operasyonlarında gelen yolcu süreci nasıl gerçekleşmektedir?
Gelen yolcuların uçaktan indirilip terminale ulaşımı sağlandıktan sonra, uluslararası bir uçuş ise pasaport kontrolünden (gümrük ve sınır kontrol) geçmesi ve bagaj bekleme alanına ulaşması sağlanır.
Bu alanda, dönen bantlardan (karusel) bagajını alan yolcunun terminalden ayrılmasıyla gelen yolcu süreci tamamlanmış olur.
Ancak bazı durumlarda, bagaj handling süreçlerinde yaşanan aksaklık ya da hatalardan dolayı, gelen yolcu bagajını teslim alamamakta ya da hasarlı bir şekilde teslim almaktadır.
Bu kapsamda verilen kayıp ve hasarlı bagaj hizmetleri de yine gelen yolcu sürecinin bir parçasını oluşturmaktadır
Hava tarafında yolcu operasyonlarından olan, ramp operasyonlarının yapıldığı alanın özellikleri nelerdir?
Apron olarak da ifade edilen ramp sahası, havaalanına varışına ya da yaklaşmakta olan kalkışına ilişkin uçağa verilen hizmetler kapsamında faaliyetlerin yerine getirildiği, havaalanı terminali dışında kalan alandır.
Ramp sahası, kesintisiz bir şekilde emniyetli ve verimli havayolu operasyonlarının sağlanması için çeşitli faaliyetlerin etkili bir sıra hâlinde yapılmasını gerektiren oldukça dinamik, değişken ve tehlikeli bir ortamdır.
Havayolu uçuş operasyonları neleri kapsamaktadır?
Uçuş (enroute) operasyonları, uçağın kalkış havaalanında kapıdan(gate) ya da açık park pozisyonundan ayrılıp aprona doğru geri itilmesinden (push-back) sonra ve varış havaalanında kapıya ya da park pozisyonuna varışından önceki süreçte yerine getirilen prosedür ve faaliyetlerden oluşur.
Bu operasyonlar “kapıdan kapıya operasyonlar (gate-to-gate operations)” olarak da adlandırılmaktadır.
Uçuş operasyonları, havadaki uçuş operasyonları ile yerdeki uçak operasyonlarını içerir.
Havada seyir hâlindeyken uçuşun yönetilmesini içeren “havadaki uçuş”, havayolu kokpit ekibi tarafından gerçekleştirilir ve bir uçağın havada geçeceği çeşitli sektörlerin yönetiminden sorumlu hava trafik kontrolörleri tarafından verilen hizmetlerle desteklenir.
Hava trafik kontrol otoritelerinin temel sorumlulukları nelerdir?
Hava trafik kontrol otoritelerinin temel amacı; emniyetli hava trafiğini garanti etmek tıkanıklığı ve gecikmeleri azaltmak, toplam uçak akışını
yönetmekten sorumludurlar.
Tüm havayolu operasyonlarının planlanmasına rağmen operasyonların aksamasına neden olan faktörler nelerdir?
Havayolu operasyonlarının, öncesindeki planlama süreci sayesinde, etkinliği artırılmaya çalışılsa da belirsizlik unsurunun yüksek olduğu faktörlerden önemli ölçüde etkilenmektedir. Bu faktörler;
Operasyonel performans göstergeleri hangi verilerden oluşmaktadır?
Operasyonel performans göstergeleri, havayolu operasyonlarına ilişkin belirlenen işletme hedeflerinin ne derece gerçekleştirilebildiğinin ölçülmesinde kullanılan ve amaca yönelik farklı şekillerde toplanan ya da hesaplanan uyarıcı verilerdir.
Uçak çevrim süresi nedir? Başlangıç ve bitişinde hangi işler gerçekleştirilir?
Çevrim kavramı, uçak iniş yaptıktan sonra yeni bir uçuşa hazırlanması sürecine ve bu süreçte yerine getirilmesi gereken faaliyetlere işaret etmektedir.
Bu süreç uçak körüğe yanaşıp ya da açık park pozisyonuna gelip iniş takımlarına takozların koyulması ile başlar ve tüm hazırlıklar tamamlandıktan sonra taksi yoluna itilmeye başlamak üzere takozların alındığı anda sona erer.
Seyahat süresine ilişkin göstergelerden olan 'Sapma' nedir? Sapma oranı nasıl hesaplanır?
Uçağın planlanan varış havaalanından başka bir havaalanına iniş gerçekleştirmesine sapma (diversion) denir.
Sapma oranı = Toplam Sapma Sayısı / Toplam Planlanmış Sefer Sayısı
formülü ile hesaplanır.
Uçuşlarda varışların planlanan zamandan sonra kaç dakika içerisinde gerçekleşmesi zamanında varış olarak hesaplanır?
Varışların planlanan zamanın 15 dakika içerisinde gerçekleşmesi zamanında varış olarak değerlendirilir.
Havayolu operasyonlarına ilişkin performans göstergelerinden, kara tarafı operasyonlarına ilişkin göstergeler nelerdir?
Kara tarafı operasyonlarına ilişkin göstergeler:
Havayolu operasyonlarına ilişkin performans göstergelerinden, hava tarafı operasyonlarına ilişkin göstergeler nelerdir?
Hava tarafı operasyonlarına ilişkin göstergeleri;
Uçak verimliliğini hesaplama yöntemleri nelerdir?
Uçak verimliliğinin hesaplanmasında çeşitli yöntemler kullanılır.
Bu da uçak başına üretim miktarının yani verimliliğin artması anlamına gelir.
2. Uçak verimliliğini ölçmek için kullanılan asıl önemli göstergelerden biri Uçak Başına Arz Edilen Koltuk-km’dir.
Hesaplama Formülü;
Uçak Başına AEKK = Toplam AEKK / Toplam Uçak Sayısı
3. Uçak verimliliğini değerlendirmekte kullanılan bir diğer gösterge ise Blok Uçuş Saati Başına AEKK’dır. Hesaplamak için belirli bir zaman diliminde üretilmiş olan toplam AEKK’nın bu dilimdeki toplam blok uçuş saatine bölünmesi ile hesaplanır.
AEKK dışındaki üretim miktarı ölçüm göstergeleri şunlardır:
İş gücü verimliliğine etki eden çok sayıda faktör vardır. Bu olumsuz etkileri azaltmak amacı ile getirilen öneriler nelerdir?
• Uçuş uzunluğunu artırmak: Uçağın uçuşa hazırlanması için gerekli iş gücü miktarı uçuş uzunluğu ile aynı oranda artmaz. Örneğin uçuş uzunluğu üç kat artınca gerekli işgücü miktarı üç kat değil, daha az artar. Bu sayede daha az bir girdi artışıyla daha çok çıktı artışı elde edilir. Başka bir deyişle kullanılan iş gücü miktarı artar fakat çok daha fazla arz edilen koltuk-km üretilmesi sağlanır.
Bu nedenle uzun mesafeli hatlardaki uçuşlar daha fazla iş gücü verimliliğini mümkün kılar.
• Uçakların koltuk kapasitesini artırmak: Görece büyük bir uçağın uçuşa hazırlanması için harcanacak iş gücü miktarı koltuk kapasitesiyle aynı oranda artmaz. Örneğin koltuk kapasitesi iki kat artırıldığında gerekli işgücü miktarı daha az bir oranda artar. Koltuk kapasitesi artışı AEKK’yı daha fazla artırır, dolayısıyla verimlilik de artmış olur.
• Günlük uçak kullanım miktarını artırmak: Uçak kullanım miktarının artırılması personelin boş durmak yerine üretime katkı sağlaması anlamına gelir. Başka bir deyişle bu sayede personel kullanım miktarı da artmış olur.