HİŞ302U-HAVAYOLU YÖNETİMİ
Ünite 7: Havayolu İşbirlikleri
Giriş
Havayolu taşımacılığında iç hat pazarlarının serbestleştirilmesi sonucu oluşan rekabet baskıları ve dünya genelinde yaşanan küreselleşme eğilimlerinin getirdiği baskılar, geleneksel havayolu işletmelerini, yönetim uygulamalarında köklü değişime zorlamıştır. Daha verimli ve rekabetçi olabilmek için, havayolu işletmeleri uçuş ağlarını küresel ölçeğe taşımak zorunda kalmış ancak uluslararası pazarlara erişimde düzenleyici kısıtlamalarla karşılaşmaları, onları işbirliği stratejilerine yöneltmiştir.
Havayolu İşbirliği Kavramı
İşbirlikleri, işletmelerin büyüme ve rekabet avantajı elde etmede, rakipleri ile rekabet etmek yerine, onlarla müşterek davranmayı tercih ettikleri stratejilerden biridir. Ancak işletmeler arası her birliktelik, işbirliği olarak adlandırılmamakta, beklenen benzer amaçlara ulaşmada, alternatif stratejiler de uygulanabilmektedir.
İşbirliği Kavramı
İşletmeler için “işbirliği”, hem bireysel hem de ortak amaçlarını gerçekleştirmek üzere iki veya daha fazla bağımsız işletme arasında kurulan gönüllü iş ilişkisini ifade etmektedir. İşbirliği ilişkisi içinde işletmeler; bilgi, teknoloji, üretim tesisleri, finansal kaynaklar, hatta önemli sosyal ağlar gibi çeşitli kaynakları paylaşmakta ya da oluşturmakta veya pazarlama, satış, dağıtım, üretim, tasarım, araştırma ve geliştirme gibi farklı işlevsel alanla da ortaklaşa faaliyet göstermektedir.
Belirli ortak amaçları gerçekleştirmek üzere iki veya daha fazla işletme arasında kurulan gönüllü iş ilişkisi “işbirliği” olarak adlandırılırken, bu işbirliğinin uzun dönemli amaçlara ve rekabet üstünlüğü elde edilmesine yönelik olması, onu “stratejik işbirliği” yapmaktadır.
Kaynak temelli bakış açısıyla, stratejik işbirlikleri, “belirli süreçler, ürünler ya da hizmetlerin geliştirilmesi amacıyla bilgi, kaynak ve yeteneklerin paylaşımını içeren işletmeler arası gönüllü anlaşmalar” olarak tanımlanabilir.
Rekabet stratejisi, tek bir ürün pazarında ya da endüstride faaliyet göstermeye yönelik işletme düzeyinde uygulanan bir stratejidir. Oysa genellikle işletmeler, birden fazla endüstri, farklı coğrafi bölge ve çeşitli ürün pazarlarında faaliyet gösterme eğilimindedir. Bu nedenle bu tür işletmeler için işletme düzeyinde rekabet stratejisinin oluşturulması yeterli olmamakta, hangi pazarlarda nasıl bir büyüme gösterileceğine ve söz konusu çeşitliliğin yönetilmesine yönelik ayrıca bir kurumsal stratejiye (şirket düzeyi) ihtiyaç duyulmaktadır.
İşletmeler ihtiyaç duydukları değerli kaynakları piyasadan verimli bir şekilde temin edebiliyorlarsa tek başlarına faaliyetlerine devam etme eğiliminde olurlar. Ancak kaynaklar piyasadan (piyasa değişimi yoluyla) ya da birleşme ve satın almalar yoluyla verimli bir şekilde temin edilemiyorsa işbirlikleri oluşturmak veya işbirliklerine dâhil olmak, kaynakları toplamak, paylaşmak veya takas
etmenin etkili bir yolu olmaktadır. Bazen, (kendi kaynaklarını kullanarak) organik büyüme mümkün dahi olsa, yeni pazarlara çok daha hızlı erişim sağlaması sebebiyle işbirlikleri yine tercih edilen seçenek olmaktadır. Bu bakış açısıyla, yönetişim yapısı açısından işbirlikleri, “piyasa” (işletmenin ihtiyaç duyduğu ürün veya hizmetleri pazardaki bağımsız işletmelerden satın alması) ve “hiyerarşi”nin (işletmenin ihtiyaç duyduğu ürün veya hizmetleri kendi örgüt şemsiyesi altında üretmesi) iki ucu oluşturduğu bir yelpazede, arada yer alan melez örgütsel formları temsil etmektedir. Piyasadan hiyerarşiye doğru ilerledikçe bütünleşme derecesi artmakta, birleşme ve satın almalar, tam bir bütünleşmeyi içermesiyle bu skalanın hiyerarşi ucuna en yakın örgütler arası formu temsil etmektedir. Bu durumda, stratejik işbirlikleri ise bağımsız olarak kalmaya devam eden ortak işletmeler arasında karşılıklı bağımlılık ile karakterize olan “melez” bir yönetişim yapısını temsil etmektedir. İşletmeler, kendi kaynaklarını kullanarak organik büyüme (iç büyüme) gerçekleştirebilecekleri gibi birleşme ve satın almalar yoluyla dışsal büyümeyi de tercih edebilirler. Birleşme ve satın almalar stratejisinin kullanılması, yeni kaynakların satın alınması anlamına gelmektedir. Büyümede bir üçüncü seçenek ise kaynakların ödünç alınması yoluyla dışsal büyüme gerçekleştirilmesidir ki bu seçenek işbirliklerine işaret etmektedir.
Bir işletmenin hisse senedi, borç veya nakit gibi sermaye kaynaklarını kullanarak bir başka işletmeyi kendi bünyesine katmasına, satın alma (acquisition); işletmelerin faaliyetlerini bir araya getirmek ve yeni bir varlık oluşturmak üzere, kendi kimlik ve özerkliklerini kaybederek tam bir bütünleşme sağladıkları anlaşmaya ise birleşme (merger) denilmektedir.
Stratejik işbirliklerinin ayırt edilmesi gereken bir diğer işletmeler arası ilişkiler ise dikey yönlü ilişkiler olarak adlandırılan tedarikçi-üretici ilişkileridir. Dikey işbirlikleri, endüstri değer zincirinin farklı halkalarında faaliyet gösteren işletmeler arasında gerçekleştirilen alıcı-satıcı işbirlikleridir.
İşletmeler arasında tedarikçi-üretici, üretici-dağıtıcı şeklinde dikey yönlü ilişkiler çoğunlukla stratejik işbirliği tanımlaması dışında bırakılmakta olup, stratejik işbirlikleri ile daha çok, aynı endüstri içerisinde benzer faaliyetleri gerçekleştiren rakipler arasındaki yatay yönlü ilişkiler kastedilmektedir.
Ortak girişimler, ortakların kendilerinden ayrı yasal bir organizasyon oluşturarak bu organizasyon altında ortaklaşa faaliyet gösterdikleri en derin stratejik işbirliği türüdür.
Havayolu İşletmelerinde İşbirliği Kavramı
İşbirlikleri, havayolu endüstrisinin önemli bir karakteristiğini oluşturmaktadır. Dahası, neredeyse, endüstrinin oluşumundan itibaren havayolu işletmeleri arasında işbirliği oluşumları görülmektedir. Endüstrinin düzenleyici yapısı, coğrafi bir ağ üzerinde faaliyetlerini sürdüren havayolu işletmelerinin büyüme ihtiyacının gerektirdiği sermaye miktarının büyüklüğü ve havayolu
ekonomisinin kendine has özellikleri, havayolu endüstrisini, işbirliklerinin oldukça yaygın bir şekilde görüldüğü endüstrilerden birine dönüştürmektedir.
Havayolu işbirlikleri, işletmelerin uçuş ağlarını birleştirdikleri, ortak uçuşlar gerçekleştirdikleri, tarife planlama, satın alma, pazarlama, sık uçan yolcu programları, yönetim, teknoloji geliştirme, havaalanları yer hizmetleri, bakım faaliyetleri gibi birçok alanda ortaklaşa faaliyet gösterdikleri ve kaynaklarını paylaştıkları, ikili ya da çoklu yapıda ve daha çok stratejik nitelikte işbirlikleridir.
Havayolu işbirlikleri denildiğinde, ilk akla gelen işletmeler, farklılaşma stratejisi izleyen havayolu işletmeleri olmalıdır. İşbirliklerinin gelişim sürecinden de anlaşılacağı gibi, havayolu işbirliklerinin ortaya çıkışı, farklılaşma stratejisi izleyen ve bu stratejisi gereği küresel ölçekte faaliyet göstermek zorunda olan havayolu işletmelerinin ihtiyaçlarından kaynaklanmıştır.
Maliyet liderliği stratejisi izleyen düşük maliyetli havayolu işletmeleri için, stratejik işbirliklerine üye olmak, uygun bir strateji olmamaktadır.
Havayolu İşbirliklerinin Tarihçesi ve Küresel Havayolu İşbirliklerinin Ortaya Çıkışı
Havayolu işbirliklerinin oluşumu, havayolu işletmelerinin iç hat ve uluslararası pazarlarda uçuş ağlarını genişletme istekleri ile doğrudan ilişkilidir. Havayolu işletmelerinin kendi kaynaklarını kullanarak uçuş ağlarını büyütmelerinin yönetsel, operasyonel ve finansal zorlukları, diğer taraftan birleşme ve satın almalar yoluyla dış kaynakları kullanarak küresel uçuş ağı oluşturmanın önündeki düzenleyici engeller, stratejik işbirlikleri yoluyla büyümeyi havayolu işletmeleri için en iyi seçenek hâline getirmiştir.
İç hatlar pazarlarının serbestleştirilmesinin en önemli sonuçlarından biri, pazara maliyet liderliği stratejisini benimseyen düşük maliyetli havayolu işletmelerinin girmesi olmuştur. İlk küresel havayolu işbirlikleri, işletmeler arasında basit bir kod paylaşım anlaşması olarak başlarken daha sonrasında, birleştirilen uçuş ağlarının dünyayı kapsadığı birden fazla havayolu işletmesinin ortaklığından oluşan küresel havayolu işbirliklerine dönüşmüştür.
İlk gerçek küresel havayolu işbirliği, 1989 yılında Delta, Swissair ve Singapore Havayolları arasında oluşturulan Global Excellence işbirliğidir.
Star İşbirliği, Lufthansa, United, Air Canada, SAS ve Thai Airways tarafından 1997 yılında kurulmuştur. 1996 yılındaki Lufthansa ve United Havayolları arasındaki işbirliği, Star İşbirliği oluşumuna başlangıç teşkil etmiştir. 2008 yılından beri THY’nin de üyeliğinin bulunduğu işbirliği içindeki bazı üyeler (örneğin, United, Lufthansa, Air Canada, Brussels, Swiss, Austrian, LOT Polish ve TAP Portugal) otoritelerden antitröst muafiyeti alarak aralarında daha derin ve kapsamlı anlaşmalar gerçekleştirmektedir.
Oneworld İşbirliği, odağında American Airlines ile British Airways olmak üzere, dört farklı kıtadan American
Airlines, Canadian Airlines (Daha sonra Air Canada ile birleşip Star İşbirliği’ne katıldı.), British Airways, Cathay Pacific ve Qantas Havayolları tarafından 1998 yılında kurulmuştur.
Skyteam İşbirliği, çoklu havayolu işletmesince en son oluşturulan küresel havayolu işbirliği grubudur. Air France ve Delta Airlines’ın 1999 yılında başlattıkları işbirliğine, 2000 yılında Aeromexico ve Korean Air’in katılmasıyla oluşmuştur.
Günümüzde faaliyetlerine devam eden üç büyük küresel işbirliği incelendiğinde, her üçünün de merkezinde, başlıca kurucuları olarak, Kuzey Atlantik pazarına odaklanan bir ABD’li ve bir Avrupalı havayolu işletmesinin yer aldığı ve uçuş ağının küresel ölçeğe taşınması için diğer bölgelerden havayolu işletmelerinin de dahil edildiği çoklu işbirliği grupları oldukları görülmektedir.
Havayolu İşletmelerini İşbirlikleri Oluşturmaya Yönelten Faktörler
Havayolu işbirliği oluşumunda etkili olan faktörler, küresel ölçekte yaşanan değişimlere bağlı olarak, “işletmeleri işbirliklerine yönelten genel faktörler” ve havayolu endüstrisi genelinde yaşanan dönüşümlere bağlı olarak “havayolu sektörüne özgü faktörler” olmak üzere iki başlık altında değerlendirilecektir.
İşletmeleri İşbirliklerine Yönelten Genel Faktörler
Dünya genelinde yaşanan ekonomik, sosyo-kültürel, politik- yasal, teknolojik ve çevresel değişimler birçok endüstriyi farklı şekillerde ve farklı derecelerde etkilemektedir. Makro çevre bileşenleri olarak, en üst çerçevede, küreselleşme, serbestleşme ve teknoloji inovasyonu, dünya genelinde işbirliği oluşumunu tetikleyen unsurlar olmaktadır.
İşletmeleri işbirliklerine yönelten faktörler, küreselleşme olgusu “küreselleşme teorisi” ile büyük ölçüde açıklanabilmektedir. Küreselleşen müşteri istek ve ihtiyaçlarının karşılanması, küresel ürünlerin üretilmesinde ihtiyaç duyulan teknolojilere erişimin sağlanması, yüksek sabit maliyetlerin daha geniş bir pazar tabanına yayılarak maliyetlerin azaltılması arzuları, işletmeleri işbirliği stratejilerine yöneltmektedir.
Küreselleşme, pazarlardaki rekabeti artırmakta, rekabeti küresel ölçeğe taşımaktadır. Serbestleşme ve özelleştirme dalgaları ise hem küreselleşme hem de rekabetin artmasında tamamlayıcı unsurlar rolünü üstlenmektedir.
Stratejik işbirlikleri, işletmeler için, daha çekici bir seçenek haline gelmektedir.
Havayolu Sektörüne Özgü Faktörler
İşbirliği oluşumunda etkili olan genel faktörlerin havayolu sektöründeki yansımaları ve ayrıca havayolu sektörünün kendi dinamiklerinden kaynaklanan faktörler, temel olarak havayolu taşımacılığının serbestleşmesi, liberalleşmesi ve küreselleşmesi, bununla birlikte, devam eden ulusal ve uluslararası havayolu taşımacılığı ekonomik düzenlemeleri ana faktörleri altında açıklanabilir.
Havayolu İşbirliklerinin Kapsamı ve Sınıflandırılması
İşbirliği Kapsamında Havayolu İşletmeleri Arasında Yapılan Anlaşma Türleri
Havayolu işletmeleri, ikili işbirlikleri ya da çoklu işbirlikleri (küresel havayolu işbirlikleri) çerçevesinde farklı alanlarda ve farklı bütünleşme derecelerinde çeşitli anlaşmalar yapmaktadır. En basit seviyede interline ve özel ücret anlaşmalarından ortak girişimlere doğru ilerledikçe, işbirliği neredeyse tek bir işletme gibi hareket eder düzeye gelmektedir.
Interline Trafik ve Özel Ücret (Special Pro-rate) Anlaşmaları
Havayolu taşımacılığında iki tür uçuş aktarması vardır: Aynı havayolu işletmesinin bir uçuşundan bir başka uçuşuna aktarma yapılması online, bir havayolu işletmesinin bir uçuşundan bir başka havayolu işletmesinin uçuşuna aktarma yapılması interline aktarma olarak adlandırılmaktadır. Diğer anlaşmalar arasında da Karşılıklı Yer Hizmetleri Anlaşmaları/Havaalanları Yolcu Bekleme Salonlarına Erişim Sık Uçan Yolcu Programlarının (SUYP) Birleştirilmesi Kod Paylaşımı yer almaktadır.
Kod paylaşımı; işbirliğine üye havayolu işletmelerinden biri gerçek anlamda uçuşu gerçekleştirirken, bir diğer üyenin aynı uçuşu kendi uçuş kodu altında pazarlamasını ve satışını yapabildiği, işbirliğine üye havayolu işletmelerinin uçuş ağlarını birleştirebildiği, bağlantılı seferler sunabildiği ya da aynı uçuş hattında ortaklaşa faaliyet gösterebildiği pazarlama anlaşmalarıdır. Bunların dışında aşağıda sunulan anlaşmalarda yer alır:
• Dağıtım Kanallarının Ortaklaşa Geliştirilmesi ve Kullanılması • Ortak Tedarik/Satın Alma Faaliyetleri • Ortak Mühendislik/Bakım Faaliyetleri • Tarife/Kapasite Koordinasyonu • Ayrıcalıklı Satış (Franchising)
Ayrıcalıklı satış anlaşması, daha büyük bir havayolu ile bölgesel veya besleyici havayolu işletmesi arasında, anlaşma sonucunda üretilen ortak yolcu trafiğinden kâr elde etmek için gerçekleştirilen bir tür bölgesel işbirliğidir.
Havayolu İşbirliklerinin Sınıflandırılması
Havayolu işbirlikleri, işbirliği kapsamında yapılan anlaşmaların içeriği ve sunduğu çıktılara göre pazarlama/maliyet odaklı, kapsamı ve derinliğine göre stratejik/taktik, ortakların finansal katılımına göre hisse temelli/hisse temelli olmayan, işbirliği kapsamında uçuş ağlarının düzenlenme biçimine göre paralel/tamamlayıcı, kapsadığı coğrafi alanın ölçeğine göre hat özelinde/bölgesel/küresel ve en son olarak birçok alanda ortaklaşa hareket edilmesine yönelik gerçekleştirilen ortak girişimler şeklinde sınıflandırılabilmektedir.
Pazarlama (Ticari) İşbirlikleri/Maliyet Odaklı İşbirlikleri
Gelirlerin artırılmasına odaklanan pazarlama işbirliklerinden farklı olarak maliyet odaklı havayolu işbirlikleri ise, hizmetlerin ortaklaşa verilmesi, kaynakların paylaşılması/birleştirilmesi veya ortak üretim/satın alma yoluyla maliyetlerin azaltılmasına yönelik gerçekleştirilen işbirlikleridir.
Stratejik İşbirlikleri/Taktik İşbirlikleri
İşbirliklerine ilişkin genel alanyazında bazı yazarlar, ayrıcalıklı satış anlaşmalarını stratejik işbirliği olarak görmemektedir. Ancak havayolu işletmeleri bağlamında, bir ortağın genellikle diğerinden çok daha küçük olmasına rağmen, birçok ayrıcalıklı satış anlaşması, bir havayolu işletmesinin varlıklarını alması ve bunları diğer işletmeden bağımsız olarak kullanamaması, dolayısıyla ortak varlık kullanımı ve ortak yaratılan trafikten kâr elde etme şeklinde ortak bir amacın varlığından dolayı stratejik işbirliği olarak ele alınmıştır.
Hisse Alımlı-Paylaşımlı İşbirlikleri/Hisse Temelli Olmayan İşbirlikleri
Bir havayolu işletmesi tarafından bir başka havayolu işletmesinin belirli miktardaki hisselerinin satın alınması ya da aralarında karşılıklı hisse değişimi yoluyla yapılan işbirlikleri, hisse temelli işbirlikleri olarak adlandırılmaktadır. Bu özelliği içermeyen işbirlikleri ise hisse temelli olmayan işbirlikleri anlamına gelmektedir.
Paralel/Tamamlayıcı İşbirlikleri
Havayolu işletmelerinin, uçuş ağlarını bütünleştirme biçimine göre havayolu işbirlikleri, paralel ve tamamlayıcı olmak üzere iki şekilde sınıflandırılmaktadır. Paralel havayolu işbirlikleri, işbirliği oluşturmadan önce aynı şehir çifti pazarında faaliyet gösteren, bir başka ifadeyle, aynı hatta rekabet eden havayolu işletmeleri arasında yapılan kod paylaşım anlaşmasını ifade etmektedir.
Hat Özelinde İşbirlikleri/Bölgesel İşbirlikleri/Küresel Havayolu İşbirlikleri
Tek bir hattı ya da sınırlı sayıda şehir çifti pazarını kapsayan işbirlikleri, hat özelinde işbirlikleri olarak adlandırılmaktadır. Bu tür işbirlikleri genellikle, aktarmalı trafik temelinde özel ücret anlaşmaları ya da kod paylaşım anlaşmalarını içermektedir. İşbirliği yapılan hatta her iki işletme de uçuş hizmeti verebileceği gibi, trafik yoğunluğunun az olduğu hatlarda, tek bir işletme de her iki işletme adına uçuş hizmetini verebilmektedir.
Ortak Girişimler
Ortak girişim, işletmelerin kendi kimliklerini korumaya devam ederken, ortak bir amacı/faaliyeti yerine getirmek üzere kendilerinden ayrı bir yasal organizasyon oluşturarak bu organizasyon altında ortaklaşa hareket ettikleri bir tür stratejik işbirliğidir.
Metal tarafsızlığı, bir ortak girişim içinde, yolcunun fiziksel olarak hangi havayolu işletmesinin uçağıyla (metal) taşındığının önemsiz olduğu, ortaklar arasında, fiyat, tarife,
SUYP, hatlar ve aktarmaların uyumlu hâle getirildiği ve gelirlerin paylaşıldığı işbirliği seviyesidir.
Havayolu İşbirliklerinin Potansiyel Faydaları ve Olumsuz Etkileri
İşletmeler havayolu işbirliklerinden nihai anlamda artan gelir ve azalan maliyet faydaları elde etmekte ya da elde etmeyi amaçlamaktadır. Bu faydalar, operasyonel ve pazarlama alanında, finansal alanda, pazar gücü şeklinde ve öğrenme şeklinde ortaya çıkmaktadır.
Operasyonel Alanda Elde Edilen Faydalar
Havayolu işbirliklerinde potansiyel operasyonel faydalar tedarik, pazarlama ve uçuş operasyonları (üretim) olmak üzere üç farklı alanda incelenebilir.
Bir ürün veya hizmetin işbirliğine üye işletmeler tarafından ortak satın alınması, tedarikçilerle daha güçlü pazarlık etme fırsatı sunarken talep edilen miktarın hacmine bağlı olarak maliyetlerde avantaj sağlayabilmektedir.
Pazarlama faaliyetinin sağladığı en önemli fayda, işbirliği ortağı işletmelerin birbirlerinin en önemli kaynağı olan uçuş ağını kullanabiliyor ve yolcularına kendi uçuş ağı gibi sunabiliyor olmalarıdır.
Havayolu işletmeleri yolcularına işbirliği içindeki işletmelerle uçuşlarını tamamlayabilecek bir uçuş ağında mil puan biriktirmelerine imkân vermektedir. Bu da yolcuların işbirliğine üye havayolları içinde uçuşlarını tercih etmelerini sağlamakta ve SUYP’ların etkinliğini arttırmaktadır.
Uçuş faaliyetlerinde (üretim alanında) elde edilen faaliyet faydasının temelinde trafik yoğunluğunun artması ve kapsam ekonomisinin avantajlarıyla ölçek ekonomileri kapsamında işletmenin birim maliyetinin azalması yer almaktadır.
Yoğunluk ekonomileri, sabit bir uçuş ağı büyüklüğünde, yolcu trafiğinin artırılmasından kaynaklanan birim maliyet azalışı anlamına gelmektedir. Havayolu işletmeleri, işbirliğinin sağladığı imkan ile uçuş ağını büyütüp karşılıklı uçuş trafiğini desteklemesiyle daha yüksek bir trafik yoğunluğu elde ederek yoğunluk ekonomisinden yararlanmış olmaktadır.
Kapsam ekonomisi, birden fazla ürünün ayrı ayrı üretilmesi yerine, ortak kaynaklarla birlikte üretilerek daha az maliyetlerin ortaya çıkması durumunu ifade etmektedir. Havacılıkta kapsam ekonomisi, uçuş ağının büyüklüğü ve yapısına bağlı olduğu için ağ ekonomisi olarak da adlandırılmaktadır.
Pazar Gücü Faydaları
Pazar gücü, sunulan hizmetin miktarını, niteliğini ve fiyatını etkileyebilme, buna bağlı olarak pazardaki rekabeti azaltabilme gücü anlamına gelmektedir. Pazara hakim olan işletmeler, uçuşların tercih edildiği saatler için slolatlara genel olarak tarihsel haklardan dolayı sahip olmaktadır. Talebin az olduğu saatler cazip olmadığında rakip işletmelerin pazara girme motivasyonu azalmaktadır. Topla
dağıt ağ yapısı ile merkez havaalanından operasyonlar gerçekleştiren bir havayolu işletmesinin yer aldığı işbirliğine üye olan havayolu işletmelerinin, söz konusu havaalanındaki toplam slotların %60-70’ini etkin bir şekilde kontrol edebileceği belirtilmektedir. Sonuç olarak işbirliği içindeki üyeler, işbirliğine üye havayolunun merkez havaalanı ve buradan çevre havaalanlarına olan uçuş hatlarından yararlanarak de pazar güçlerini arttırmaktadır.
Finansal Faydalar
Finansal fayda, işbirliğinin olanaklarıyla işletmenin başarısızlığına yol açabilecek risklere karşı korunmasına, farklı nedenlerle oluşabilecek maliyet riskleri için alternatif üretmesine, sermaye maliyetlerinin azaltılmasına ve işletmenin finansal seçeneklerinin artırmasına yardımcı olur. Finansal riskten korunmanın en iyi yolu stratejik işbirlikleri içinde yer almaktır.
Öğrenme
İşbirliklerinin, ortaklarına somut olarak sağladığı gelir ve maliyet faydalarının yanında aynı derecede önemli olan işletmelerin birbirlerinin tecrübe ve bilgilerinden yararlanmasıyla yeni yetenek ve uzmanlıklara sahip olmasıdır. Stratejik, örgütsel ve operasyona yönelik faydalar, ilgili bilginin işletmeler arasında paylaşılması, transfer edilmesi ve tamamlayıcı yeteneklerin kullanılması ile kazanılmaktadır.
İşbirliğindeki üyeler havacılık kazalarını önleme teknikleri ve risklerin değerlendirilmesi, sürdürülebilirlik için yakıt tasarruflarına ilişkin prosedür geliştirilmesi gibi konularda bilgi paylaşımlarında bulunabilmektedir.
Havayolu İşbirliklerinin Olumsuz Etkileri
Havayolu işbirliklerinin olumsuz etkileri, endüstri genelinde artan yoğunlaşma ile birlikte rekabetin azalması, özellikle antitröst muafiyeti çerçevesinde ortak girişimlerce hizmet verilen hatlarda, pazar gücü elde eden işletmelerin rekabeti olumsuz etkilemesi ve azalan rekabetin yüksek bilet fiyatları ve hatta sunulan kapasite anlamında düşen hizmet kalitesi olarak yolculara yansıması potansiyeli ile ilişkilidir.
Küresel işbirlikleri içerisinde topla dağıt ağ yapılarını birleştiren uluslararası büyük havayolu işletmeleri, kendi merkez havaalanlarında pazar gücünü ele geçirmektedir. Bu işletmeler, merkez havaalanlarında slotlara hâkim olma, yeni işletmelerin bu havaalanlarına girişini zorlaştırma ve ortakları ile kendi merkez havaalanları arasında bilet fiyatlarını artırma şeklinde pazar gücünü kötüye kullanabilir. Pazar gücünün elde edilmesi, aynı zamanda, işbirliği dışında kalan rakip diğer havayolu işlemelerinin pazar payının alınması sonucunu da getirmektedir. Havayolu işletmeleri, ölçek, kapsam ve yoğunluk ekonomilerinden yararlanarak işbirlikleri sayesinde elde ettikleri maliyet indirimlerini, belirli hatlarda yolcuların bilet fiyatlarına yansıtabildikleri gibi, pazardaki rekabeti azaltma ve karlılıklarını daha fazla artırma yönünde de kullanabilmektedir.