HİŞ231U-METEOROLOJİ
Ünite 7: Meteorolojik İhbarlar
Giriş
Hava taşımacılığının hızlı, emniyetli ve ekonomik oluşu hava taşımacılığına olan talebi arttırmıştır. Talep artışı ise beraberinde hava trafiğinde yoğunluğu meydana getirmiştir. Uçuşu olumsuz yönde etkileyen meteorolojik olaylara karşı meteoroloji gözlem ofisleri tarafından uyarı amaçlı dokümanlar hazırlanmaktadır. Bu dokümanlar; meydan ihbarları, SIGMET, AIRMET mesajları ve GAMET saha tahminleri olarak sıralanmaktadırlar. Meydan ihbarları, havaalanında çeşitli amaçlar için verilen hizmetlerin ve park eden uçakların emniyet ve güvenliğini etkileyeceği tahmin edilen meteorolojik olaylara karşı yayımlanmaktadırlar. Bu raporlar meydan yetkililerinin gerekli tedbirleri alması amacıyla hazırlanmaktadır. SIGMET mesajları, uçağın uçuşu sırasında karşılaşabileceği olumsuz etkiye sahip olan meteorolojik olaylara karşı uyarı mesajlarıdır. AIRMET mesajları, 15000 feet altındaki alçak seviye uçuşlarının planlanması sırasında kullanılan raporlardır. GAMET saha tahminleri, AIRMET mesajlarını desteklemek ve FL150 ve yer seviyesi arasındaki uçuşların meteorolojik bilgi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla hazırlanmaktadır. Bu mesajlar metin formatlı mesajlardır ve meydan ihbarları dışındaki mesajlar uçuşun seyir aşamasının planlaması ve uçuş sırasında kullanılmaktadır.
Meydan İhbarları (Uyarıları)
Meydan ihbarları, havaalanında çeşitli amaçlar için verilen hizmetlerin ve park eden uçakların emniyet ve güvenliğini etkileyeceği tahmin edilen meteorolojik olaylara karşı yayımlanmaktadırlar. Bu raporlar meydan yetkililerinin bu meteorolojik olaylara karşı gerekli tedbirleri alması için hazırlanmaktadır. Meydan ihbarları; oraj, donan yağış, tropikal fırtınalar, dolu, kar, kırağı ve buzlanma, zehirli kimyasallar, volkanik kül, toz ve kum fırtınası, yükselen toz, kum, savrulan kar, kuvvetli rüzgâr, squall ve hamle gibi meteorolojik olayların birinin veya birden fazlasının meydana gelmesi durumunda yayımlanmaktadır. Hazırlanan ihbarlara Meteoroloji Genel Müdürlüğünün Hezarfen web sayfasından ulaşılmaktadır.
SIGMET Mesajları
Havacılık operasyonlarının yapıldığı sahalarda uçuş emniyet ve güvenliğini etkileyecek meteorolojik olayların oluşumunu veya oluşumunun beklenmesi durumunda uyarı niteliğine sahip SIGMET (Significant Meteorological Information) mesajları yayımlanmaktadır. Uçuş bilgi sahasına (FIR- Flight Information Region) meteorolojik bilgi hizmetini Meteoroloji Gözlem Ofisleri (Meteorology Watch Office) vermektedir. Ayrıca bu ofisler SIGMET mesajlarını da hazırlayıp yayımlamaktadırlar. Ülkemizde iki adet meteoroloji gözlem ofisi bulunmaktadır. Bunlar;
• Ankara/Esenboğa • İstanbul/İstanbul Meteoroloji
gözlem ofisidir.
SIGMET Mesajının Birinci Satırı
Hizmet sağlayan birimin yer belirteci, mesaj belirticisi, mesaj sıra numarası, mesajın periyodu ve mesajı hazırlayan meteoroloji gözetleme ofisinin yer belirteci bilgileri SIGMET mesajının birinci satırını oluştur-maktadır.
Hizmet Sağlayan Birimin Yer Belirteci
Uçuş bilgi sahasına hizmet sağlayan ATS (Air Traffic Service – Hava Trafik Servisi) biriminin ICAO yer belirteci SIGMET mesajının ilk satırının başında yer almaktadır.
Mesaj Belirticisi ve Mesaj Sıra Numarası
SIGMET ifadesi ve mesaj sıra numarası mesajın ilk satırında yer almaktadır. SIGMET mesaj numarası 00.00 UTC’de itibaren 24 saatlik süre boyunca yayımlanan mesaj sıra numarasıdır.
Mesajın Periyodu
SIGMET mesajının geçerli olduğu periyod (süre) UTC olarak belirtilir ve VALID ifadesi ile başlar. VALID ifadesi ile birlikte mesajın geçerli olduğu sürenin başlangıcı ve bitişi aralarına “/” işareti konularak yazılır. Başlangıç ve bitiş bölümleri tanımlanırken ilk iki sayısal ifade ile ayın günü; sonra dört değer ile de UTC saatine göre saat ve dakika gösterilir.
Mesajı Hazırlayan Meteoroloji Gözetleme Ofisinin Yer Belirteci
SIGMET mesajını hazırlayan Meteoroloji Gözetleme Ofisinin ICAO yer belirteci birinci satırın son kısmında sonuna “–” işareti konularak yazılır.
SIGMET Mesajının İkinci Satırı
SIGMET mesajının ikinci satırı; mesajı hazırlanan uçuş sahasının yer belirteci ve mesaj metninden oluşmaktadır.
Mesajı Hazırlanan FIR’ın Yer Belirteci
SIGMET mesajı hazırlanan uçuş sahasının ICAO yer belirteci ve adı SIGMET mesajının ikinci satırının başında yer almaktadır.
Mesaj Metni
SIGMET mesaj metni, mesajın yayımlanmasına sebep olan meteorolojik olay ve bu olaya ilişkin açıklayıcı bilgilerden oluşmaktadır. Buna göre bir SIGMET mesaj metni;
• Mesajın yayımlanmasına neden olan meteorolojik olay, • Meteorolojik olayın tahmin mi gözlem mi olduğu, • Meteorolojik olayın konumu, • Meteorolojik olayın bulunduğu uçuş seviyesi veya irtifası, • Meteorolojik olayın hareket yönü ve hızı, • Meteorolojik olayın şiddeti bilgilerinden oluşmaktadır.
AIRMET Mesajları
15.000 feet’in (FL150) altındaki uçuş faaliyetlerine meteorolojik bilgi desteği sağlamak amacıyla AIR-MET
(Airmen’s Meteorological Information) mesajları yayımlanmaktadır. Bu mesajlar meteoroloji gözlem ofisleri tarafından hava seyrüsefer anlaşmalarına uygun olarak hazırlanmaktadır. AIRMET mesajları, seyir seviyesi boyunca meydana gelen veya meydana gelmesi beklenen meteorolojik olayın durumunu ve gelişimini zamana ve konuma bağlı olarak kısa ve öz anlatan ifadelerdir. AIRMET mesajlarının geçerli olduğu süre 4 saatten fazla olmamalıdır.
AIRMET Mesajının Birinci Satırı
AIRMET mesajının birinci satırı; hizmet sağlayan birimin yer belirteci, mesaj belirticisi, mesaj sıra numarası, mesajın periyodu ve mesajı hazırla-yan meteoroloji gözetleme ofisinin yer belirtecin-den meydana gelmektedir
Hizmet Sağlayan Birimin Yer Belirteci
Uçuş bilgi sahasına hizmet sağlayan ATS (Air Traffic Service-Hava Trafik Servisi) biriminin ICAO yer belirteci SIGMET mesajının ilk satırının başında yer almaktadır.
Mesaj Belirticisi ve Mesaj Sıra Numarası
AIRMET ifadesi ve mesaj sıra numarası mesajın ilk satırında yer almaktadır. SIGMET mesaj numarası 00.00 UTC’de itibaren 24 saatlik süre boyunca yayımlanan mesaj sıra numarasıdır.
Mesajın Periyodu
AIRMET mesajının geçerli olduğu periyod (süre) UTC olarak belirtilir ve VALID ifadesi ile başlar. VALID ifadesi ile birlikte mesajın geçerli olduğu sürenin başlangıcı ve bitişi aralarına “/” işareti konularak yazılır. Başlangıç ve bitiş bölümleri tanımlanırken ilk iki sayısal ifade ile ayın günü; sonra dört değer ile de UTC saatine göre saat ve dakika gösterilir.
Mesajı Hazırlayan Meteoroloji Gözetleme Ofisinin Yer Belirteci
AIRMET mesajını hazırlayan Meteoroloji Gözetleme Ofisinin ICAO yer belirteci birinci satırın son kısmında sonuna “– “işareti konularak yazılır.
AIRMET Mesajının İkinci Satırı
AIRMET mesajının ikinci satırı; mesajı hazırlanan FIR’ın yer belirteci ve mesaj metninden oluşmaktadır.
Mesajı Hazırlanan FIR’ın Yer Belirteci
AIRMET mesajı hazırlanan uçuş sahasının ICAO yer belirteci ve adı AIRMET mesajının ikinci satırının başında yer almaktadır.
Mesaj Metni
AIRMET mesaj metni, mesajın yayımlanmasına neden olan meteorolojik olay ve olaya ilişkin tanımlayıcı bilgilerden oluşmaktadır. Buna göre bir AIRMET mesaj metni,
• Mesajın yayımlanmasına neden olan meteorolojik olay, • Meteorolojik olayın tahmin mi gözlem mi olduğu, • Meteorolojik olayın konumu,
• Meteorolojik olayın hareket yönü ve hızı, • Meteorolojik olayın şiddeti bilgilerinden oluşmaktadır.
GAMET-Saha Tahminleri
AIRMET mesajlarına meteorolojik bilgi desteği sağlamak amacıyla GAMET saha tahminleri (Genereral Aviation Meteorological Information) rutin olarak hazırlanmakta ve yayımlanmaktadır. Bu tahminler yer seviyesi ile FL150 arasında ki seviyeye ve uçuş yoluna meteorolojik bilgi desteği sağlamaktadır. GAMET saha tahminleri; tanımlayıcı satır, SECN I ve SECN II bölümlerinden oluşmaktadır.
Tanımlayıcı Satır
GAMET saha tahmin raporunun tanımlayıcı satırı hizmet sağlayan birimin yer belirtecisi, mesaj belirticisi, tahminin periyodu, tahmini hazırlayan meteoroloji ofisinin yer belirtecisi, tahmini hazırlanan FIR’ın yer belirteci ve tahminin ait olduğu uçuş seviyesi bilgilerinden oluşmaktadır.
Hizmet Sağlayan Birimin Yer Belirteci
GAMET saha tahmini, uçuş bilgi sahasına (FIR) veya kontrol sahasına hizmet sağlayan birimin ICAO yer belirticisi ile başlamaktadır.
Mesaj Belirticisi
GAMET ifadesi tahminin tipini belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.
Tahminin Periyodu
GAMET saha tahmin mesajının geçerli olduğu periyod (süre) UTC olarak belirtilir ve VALID ifadesi ile başlar. VALID ifadesi ile birlikte mesajın geçerli olduğu sürenin başlangıcı ve bitişi aralarına “/” işareti konularak yazılır. Başlangıç ve bitiş bölümleri tanımlanırken ilk iki sayısal ifade ile ayın günü; sonra dört değer ile de UTC saatine göre saat ve dakika gösterilir. GAMET saha tahminlerinin geçerlilik süresi 6 saattir. GAMET saha tahmin periyodları, 02.00 – 08.00 UTC, 08.00 – 14.00 UTC, 14.00 – 20.00 UTC ve 20.00 – 02.00 UTC’dir.
Tahmini Hazırlayan Meteoroloji Gözlem Ofisinin Yer Belirteci
GAMET saha tahmin raporunu hazırlayan meteoroloji gözlem ofisinin ICAO yer belirteci ve bunu takiben (–) işareti raporun birinci satırını oluşturmaktadır.
Tahmini Hazırlanan FIR’ın Yer Belirteci ve Tahminin Ait Olduğu Uçuş Seviyesi
GAMET saha tahmininin ikinci satırı tahmini hazırlanan ilgili FIR sahasının veya alanın belirteci, tahmini ilgilendiren alt alanların belirticisi, ilgili alt alanların koordinatları ile başlamaktadır. Satırın sonunda ise tahminin hangi uçuş seviyesini ilgilendirdiğini gösteren bilgi yer almaktadır.
SECN I
SECN I ifadesi ile başlayan bölümde; yer rüzgârı, yer görüş mesafesi, önemli hava olayları, dağ veya dağların görülmesini engelleyen durumlar, bulutluluk durumu, buzlanma ve türbülans ile ilgili bilgiler verilmektedir.
SECN II
SECN II ifadesi ile başlayan bölümde; basınç merkezleri ve cephesel sistemler, yüksek seviye rüzgârları ve sıcaklıkları, bulutluluk durumu, donma seviyesi, tahmin edilen QNH değeri, deniz yüzey sıcaklığı ve denizin durumu, volkanik aktivite bilgilerinden oluşmaktadır.