herhangi bir nedenle ulaştırma talebini, en kısa zamanda Giriş ve en az maliyetle, güvenli bir şekilde sunmaktır.
Erişemediğiniz bir kaynağı kullanmanız, kullanılmak üzere yer değiştirmeniz, diğer kaynaklar ile birleştirerek Ulaştırma medeniyetin temel yapı taşı olan bir ihtiyaçtır. entegrasyon sağlamanız hep ulaşım temellidir. Sadece Bu gereklilik, insanların gerek kendilerini gerekse lokasyon temelli değil dünya çapında bunun sağlanması, mallarını istenilen yere istenilen zamanda ulaştırma ayrıca kaynakların korunması için onlara ulaşılması, hem zorunluluğundan kaynaklanmaktadır.
sosyal hem fiziksel insan ihtiyaçlarının giderilmesinde Ulaştırmanın hacmini ifade etmek için kullanılan bazı ölçü yine ulaşım hayatidir. Dolayısıyla sosyo-ekonomik açıdan birimleri vardır. Yolcu-Km (Revenue Passenger-Km), bir sürdürülebilirliğin anahtarı ulaşım sistemidir. yolcunun bir kilometre mesafeye taşınmasıyla ifade edilen
Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde ekonomik gelişmede trafik ölçü birimidir. Ton-Km (Ton-Km) ise, bir ton yükün ve bunun sürdürülebilirliğinde hava yolu taşımacılığı ve bu bir kilometre mesafeye taşınmasıyla ifade edilen trafik sistemin temel ögelerinden biri olarak havaalanı işletmeleri ölçü birimidir.
hayati bir rol oynamaktadır. Türkiye’de havaalanı Ulaştırma sistemleri ülkelerin ekonomik, sosyal ve işletmeleri son yıllarda hızlı bir gelişme süreci kültürel faaliyetlerinin canlanmasında önemli role sahiptir. içerisindedirler. Aynı zamanda, dünya çapındaki Ulaştırmanın devamlılığını sağlamak adına belirlenmiş serbestleşme, liberalleşme, özelleştirme, ticarileşme ve “Sürdürülebilir Ulaştırma” ilkeleri kapsamında ulaştırma rekabet yapıları gibi hava yolu taşımacılığındaki değişim ve fonksiyonu aşağıdaki özelliklere sahip olmalıdır: gelişmeler, hava yolu taşımacılığı sistemini tüm unsurlarıyla birlikte etkilemektedir. • Çevre dostu • Verimli Hava yolu taşımacılığı tüm diğer taşıma modları gibi hem • Yüksek güvenlik özelliklerine sahip yerel olarak ve hem de bölgesel politik sınırların ötesinde • Sosyal olarak kabul edilebilir toplumları ve ekonomileri güçlü şekilde etkileyen bir ağdır. Havaalanları da bu ağın anahtar bileşenlerinden Bunların gelişmesi ve korunmasında etkili rol kamuya birisidir. düşmektedir. Ulaştırma sistemlerinin ve hizmetlerinin toplumsal gelişime olanak sağladığını da unutmamak gerekir. Ulaştırma Sistemi Kavramı Ulaştırma, hareket kabiliyeti olan araçlarla hem yolcu hem Ulaştırma, insanların ve eşyaların bir yerden başka bir de yük için sağlanan bir hizmettir. Bunun dışında yere taşınma hareketi veya süreci olarak ulaştırma sektörünün sağladığı hizmetlerin özellikleri tanımlanmaktadır. Ulaştırma ve ulaşım insanlık tarihi aşağıdaki gibidir: boyunca önemli yeri olan bir kavramdır. İnsanoğlu ve medeniyetler geliştikçe bu kavram da gelişmekte ve • Büyük altyapı yatırımları gereksinimi ve yüksek zenginleşmektedir. Ulaştırma sistemi ise insan ve yüklerin sabit maliyetlere yol açması bir yerden başka bir yere iletimlerinin, istenilen koşullara • Pozitif dışsallık yayarak, ekonomide özel uygun, belirli ve iyi tanımlanmış bir şekilde sağlanması faydalar yaratması amacıyla bir araya getirilerek, işlevleri ve karşılıklı • Mal ve hizmetlerin hareketliliğini artırması etkileşimleri organize edilen ilgili tüm fiziksel, sosyal, • Hizmetin çok boyutlu olması (hem yolcu hem ekonomik ve kurumsal bileşenlerin kümesi” olarak yük taşımaya yönelik olması) açıklanabilmektedir. • Aynı anda tüketilmesi gerekliliği
Sistem, parçaların bir araya gelmesiyle oluşan bir • Yapılan yatırımların jeopolitik ve coğrafik bütünlüktür. Bir sistemi anlayıp yorumlayabilmek için özelliklere göre değişmesi sistemin bileşenleri iyi tanımak gerekmektedir. Ulaştırma • Tek yönlü olması sistemi sisteme bütünlük katan birtakım unsurlardan • Yatırımların eğilimini teknolojik gelişmelerin meydana gelmektedir. Bu unsurlar aşağıdaki gibidir; belirlemesi
• Hizmetin sunumunun doğa olaylarından etkilenmesi • Yol • Ulaşım aracı Medeniyet için yeri ve öneminden yukarıda bahsedilen • Yolcu ulaştırma sisteminin temel faydaları aşağıda sıralanmıştır. • Yük • Her seviyede insan ihtiyaçlarının giderilmesine • Taşımacı yardımcı olması, • Taşıma Senedi • Üretim faktörlerinin, kaynakların, girdilerin,
Ulaşımın amacı; insan ve eşyanın en kısa sürede daha üretim ortamına akışını sağlayarak üretim ucuz ve emniyetli bir şekilde taşınmasıdır. Devletin yapmayı olanaklı kılması, ulaşıma ilişkin rolü ise ulaşımın gereklilikleri saptayıp, • Çok uzak sayılabilecek mesafelere kısa zamanda ihtiyaçları karşılamak ve ulaşım sistemleri kurarak ulaşımı mümkün kılarak ticareti kolaylaştırması, koordine etmektir. Ulaştırma sisteminin temel amacı ise
• Yatırımlarının yapıldığı çevrenin değerini artırıcı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü 2017 yılı faaliyet özelliğinin olması, raporunda belirtildiği üzere ; Ülkemiz, sivil havacılık • Maliyetleri düşürücü etkisinin olması, alanında son on beş yılda gösterdiği büyüme ile Dünya’da • Gelir arttırıcı etkiye sahip olması, ve özellikle bölgemizde sivil havacılık sektörünün • Küresel ekonomiyi ve çağdaş yönetim gelişmesine önemli katkılar sağlamaktadır. Uluslararası yaklaşımlarını uygulama imkânı sağlaması. havacılık kuruluşlarının yayımladığı birçok raporda • Sosyal ve siyasal bütünleşmeye katkı sunması, ülkemizin son yıllardaki gelişimi ve dünya havacılık • Olağanüstü durumlarda kurtarıcı rol oynaması. sektöründe üst sıralarda yer aldığı görülmektedir. Ayrıca söz konusu raporlarda ülkemizin bu alandaki büyümesini Ulaştırma Alt Sistemleri ilerleyen yıllarda da sürdüreceği ifade edilmektedir. Ulaştırma sistemi, her biri kendine özgü ağ, taşıt ve SHGM tarafından hazırlanan bu rapora işletme ögelerine sahip, birbiriyle rekabet etmeksizin http://web.shgm.gov.tr/documents/sivilhavacilik/files/pdf/ birbirlerini tamamlayarak bütünsel olarak faaliyet gösteren kurumsal/faaliyet/2017.pdf adresinden ulaşılması alt sistemlerden oluşmaktadır. Bu alt sistemler aşağıdaki mümkündür.
gibidir: Ulaştırma Alt Sistemlerinin Kullanımları
• Kara yolu taşımacılığı Bir yük birden fazla ulaşım türü kullanarak çıkış • Deniz yolu taşımacılığı noktasından varış noktasına ulaştırılabilmektedir. Yükün • Havayolu taşımacılığı bir veya daha fazla taşıyıcı tarafından; kara yolu, deniz • Demir yolu taşımacılığı yolu, demir yolu veya hava yolu taşımacılık türlerinden • Boru hattı taşımacılığı yalnızca biri kullanılarak taşınması tek sistemli taşıma (uni-modal transport) türüdür. Farklı taşıma üniteleri veya Farklı yapılara sahip bu ulaştırma alt sistemleri yolcu ve araçlarıyla, birden fazla taşıma türünün oluşturduğu taşıma taşımacılık kıyaslandığında her birinin bir diğerine göre zincirine verilen genel isim ise çok sistemli ya da çoklu avantajlı ve dezavantajlı yönleri vardır (S:12, Tablo 1.4). taşımacılıktır. Konteynır gibi taşıma kapları içerisine
Dünyada ve Ülkemizde Ulaştırma Alt Sistemleri yerleştirilmiş yüklerin, nitelikleri bozulmadan, tüm taşımacılık süresince, özel transfer noktalarında en az iki Türkiye, stratejik coğrafi konumu sebebiyle ulaşım taşıma türü arasında aktarma yapılan taşıma şekli ise sektöründe de önemli bir yere sahiptir. Dolayısıyla intermodal taşımacılık olarak da bilinen sistemler arası Türkiye’nin ulaştırmaya vermesi gereken önem bir kat daha taşımacılıktır. Bir diğer taşıma türü olan kombine artmaktadır. Ülkemiz 2023 ulaştırma vizyonu, 2003 yılında taşımacılık; kamyon, tren, gemi ve uçak gibi taşıma TÜBİTAK tarafından düzenlenen “Ulaştırma ve Turizm türlerinden en az ikisinin kullanılarak taşımaya konu Panelinde “Kişi hak ve gönencinden ödün verilmeyen, can malların göndericisinden alıcısına taşıma kapları içerisinde güvenliğinin yüzde yüz sağlandığı, çağdaş teknolojiye ve taşınması sürecinin tamamını kapsayan taşıma uluslararası hukuk ve kurallara uyumlu, çevrenin en üst sözleşmesine dayalı taşıma türüdür. düzeyde korunduğu bir ortamda, kentler arası ulaşımın en çok 1,5 saat, kent içi ulaşımın ise en çok 30 dakikada (yük Kombine taşımacılığın taşıma türlerinin etkin bir şekilde taşımacılığında bu süreler iki katıdır) sağlanabilmesi” kullanılmasıyla birçok üstün yönü vardır. Bu olarak belirlenmiştir. Ülkemizde kullanılan başlıca ulaşım üstünlüklerden bazıları şunlardır; alt sistemi kara yoludur. Ancak diğer ulaşım türleri de farklı • Coğrafi sebeplerden dolayı aktarmalı ağırlıklarla işlevseldir (S:13, Tablo 1.5). Özellikle havayolu taşımacılığın zaman kayıplarını mümkün taşımacılığı hızlı bir gelişim göstermektedir. SHGM olduğunca en aza indirmesi, tarafından yayınlanan 2014 yılı faaliyet raporuna göre Türk • Kara yolu taşımacılığının teslimatlardı daha sivil havacılık sektörünün yapısını aşağıdaki şekilde rasyonel bir sevkiyat tarzının getirdiği özetlemek mümkündür: üstünlüklerden faydalanılması, • 38 adeti uluslararası tarifeli-tarifesiz iç hat/dış • Gelişmiş taşıma tekniğinden yararlanılanımlasın, hat, 28 adeti ise sadece iç hat seferlere açık • Taşıma sistemi içerisindeki unsurların birbiriyle toplam 53 havalimanı ve 69 heliport, uyumlu olmasının sağladığı optimizasyon, • 13’ü hava yolu şirketi, toplam 192 hava taşıma • Özel yükleme araç ve gereçleri kullanılmasıyla işletmesi, taşıma araçlarının çalışma sürelerinde • 422’si hava yolu işletmelerinde toplam 1.231 rasyonalizasyon sağlanması. hava aracı, Kombine taşımacılık yüklerin standart kaplarda birim yük • Toplamda, 76,297 koltuk kapasitesi, 1.349.875 cinsinden taşınmasını gerektirmektedir. Bu her yük için kg. yük taşıma kapasitesi, mümkün olmayabilir. Ayrıca taşıma ünitelerinin ve • 43 uçuş (ve tip) eğitim kuruluşu, 61 bakım araçların bir biri ile uyumunu gerektiren kombine organizasyonu, taşımacılıkta taşıma sistemlerinin organizasyonu da büyük • 17’si A Grubu, 80 yer hizmetleri kuruluşu. önem taşımaktadır.
Yük Gönderiminde Ulaştırma Sistemi Seçimi
Bir yükün temel taşıma türlerinden biri belirlenerek ya da entegre taşımacılık kullanılmasına karar verilerek başlangıç noktasından varış noktasına ulaşması kararına taşıma türü seçimi denir. Taşıma türünün seçimindeki temel amaç türlerin dengeli kullanımı olmalıdır. Taşıma türü seçilirken göz önünde bulundurulması gereken bazı kriterler vardır. Bunlar aşağıda listelenmiştir.
• Maliyet • Hız • Güvenilirlik • İzlenebilirlik • Yükün özellikleri • Esneklik • Taşıma türüne kolay erişim