AÖF Soru Bankası

Gıda Mevzuatı ve Kalite YönetimiÜnite 3 Özeti

Gıda İşletmelerinde Gıda Güvenliği ve Uygulamaları

GKA105U-GIDA MEVZUATI VE KALİTE YÖNETİMİ

Ünite 3: Gıda İşletmelerinde Gıda Güvenliği ve Uygulamaları

Giriş

Beslenme insanın sağlıklı gelişmesi ve yaşaması açısından son derece önemlidir. Beslenmeyle ilgili en önemli sorun gıda güvenliğidir. Gıda güvenliği insanların güvenilir, kaliteli ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları oluşturan gıdaları, maddi açıdan satın alma, fiziksel olarak ulaşma ve tüketme hakkına sahip olmaları gerektiği şeklinde ifade edilmektedir. Bu nedenle devamlı olarak hijyen ve sanitasyon kuralları ile yasal düzenlemeler çerçevesinde doğru üretimin yapılabilmesi için Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi’nin (GGYS) kurulması ve devamlılığının sağlanması gerekir. Her bir üretim yeri bu standartları yerine getirmek için uygulayacağı yöntemi seçmekte serbesttir. Gıda güvenliği ile ilgili yaşanan problemleri önlemek ve maddi kayıpları azaltmak için, gıda güvenliği ile ilgili uluslararası birtakım sistemler uygulanmaya başlamıştır. Bunlara ISO 22000 (Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi Standartları), HACCP (Tehlike Analizleri ve Kritik Kontrol Noktaları), ISO 9000: 2000 (Kalite Yönetim Sistemi Standartları), EUREPGAP (Perakendeciler Tarım Ürünleri Çalışma Grubu), IFC (Endüstri Temel Sınıflandırmaları), GMP (İyi Üretim Uygulamaları), BRC (Gıda Güvenliği Sertifikası) ve GHP (İyi Hijyen Uygulamaları) gibi kalite güvence sistemleri örnek verilebilir.

Gıda Güvenliği Kavramı

İnsanların sağlıklı yaşamları ve fiziksel gelişimlerini devam ettirebilmeleri için güvenli besini yeterli miktarda alabilmeleri ve dengeli beslenebilmeleri gerekmektedir. Dünyada beslenmeyle ilgili iki ana sorun vardır. Gıda güvencesizliği bu sorunların birincisidir. Gıda güvenliği bütün insanların sağlıklı yaşamını sürdürebilmeleri için daima güvenli, yeterli ve besin değeri yüksek olan gıdaları elde etmesi olarak ifade edilmekte ve “gıdanın elde edilmesi”, “gıdanın kullanımı” ve “gıdaya ulaşma” kavramlarını içermektedir. Gıdayla ilgili ikinci sorun ise gıda güvenliğinin yerine getirilememesidir. Gıdayla ilgili tehlikeler gelişen ve gelişmekte olan teknolojiye bağlı olarak artan çevresel kirlilik, globalleşen dünyada değişen tüketim davranışları, eğitim seviyesinin düşüklüğü ve gelir düzeyinin azlığı, gıda üretim alanlarında gerekli fiziki yatırımların yapılamaması, taşeronlaşma, denetim uygulamalarının yetersizliği, eksik mevzuat ve nüfusun artışı gibi sebeplerle çoğalmaktadır. Araştırmacılar ve kurumlar gıda güvenliğini gıda zinciri süresince doğabilecek fiziksel, biyolojik ve kimyasal risklerden gıdaların korunması ve gıdanın tüketicilerin sağlığına zarar vermediğinin garantisi olarak tanımlamaktadır. Başka bir tanımla özetleyecek olursak; yiyecek ve içeceklerin üretim, işleme, depolama, transfer ve dağıtım ağı sırasında gerekli standartlara uyulması ve gerekli önlemlerin alınması sürecidir.

Gıda Güvenliğinde Ön Gereksinim Programları

Gıda güvenliği, gıdaların tarladan sofraya ulaşmasına kadar uzanan hammaddenin temininden gıdanın üretim, işlenme,

depolanma, transfer, dağıtım ve nihai tüketiciye sunumu aşamalarının tümünü kapsamaktadır. Dünya genelinde kabul gören gıda güvenliğinde ön gereksinim programları şu şekildedir;

• İyi Tarım Uygulamaları (GAP-Good Agricultural Practices) • İyi Veteriner Uygulamaları (GVP-Good Veterinary Practices) • İyi Üretim Uygulamaları (GMP-Good Manufacturing Practices) • İyi Hijyen Uygulamaları (GHP-Good Hygine Practices) • İyi Laboratuvar Uygulamaları (GLP-Good Laboratory Practices) • İyi Dağıtım Uygulamaları (GDP-Good Distribition Practices) • İyi Ticaret Uygulamaları (GTP-Good Trading Practices)

HACCP ilkelerinin şirketlerde etkinliğini artırmak için ISO 22000’de tanımlanan gereksinimlerin uygulanması çok önemlidir. Ancak her firma, koşulları sağlamak için hangi yöntemi uyguladığını (gıda güvenliği risklerini dikkate alarak) seçme hakkına sahiptir. İşlem sırası ön gereksinim programı, HACCP ve ISO 22000 şeklinde uygulanmaktadır. Ön gereksinim programları HACCP ve ISO22000’in temelinde bulunmaktadır. ISO22000 gıda güvenliğinde uygulanan süreçler HACCP ve ön gereksinim programları olan İyi Tarım Uygulamaları (GAP-Good Agricultural Practices), İyi Veteriner Uygulamaları (GVP- Good Veterinary Practices), İyi Üretim Uygulamaları (GMPGood Manufacturing Practices), İyi Hijyen Uygulamaları (GHP-Good Hygine Practices), İyi Laboratuvar Uygulamaları (GLP-Good Laboratory Practices), İyi Dağıtım Uygulamaları (GDP-Good Distribition Practices), İyi Ticaret Uygulamaları (GTP- Good Trading Practices)’nın uygulamasını ifade eder. HACCP ve ISO22000 uygulamalarından önce ön gereksinim programlarının standartları uygulanmalıdır.

İyi Tarım Uygulamaları (Good Agricultural Practices- GAP)

İyi tarım uygulamaları çevre dostu, minimum hijyen ve hayvan refahı gereksinimlerini karşılayan, üretkenliği ve kaliteyi artıran ve geniş çapta tanınan bir tarım biçimini ifade eder. İyi tarım uygulamaları aynı zamanda çevre, hijyen, hayvan refahı, hayvan tanımlama ve kayıt sistemi ve hayvan sağlığını da takip eder. Günümüz AB’de İyi Tarım Uygulamaları Standardı geliştirilerek beş farklı alan ve isimde uygulanmaktadır:

1. Çiçek ve Süs Bitkileri İyi Tarım Uygulamaları Belgesi 2. Taze Meyve-Sebze İyi Tarım Uygulamaları Belgesi 3. Entegre Su Ürünleri Sistem Güvence Belgesi 4. Entegre Tarım İşletmesi Sistem Güvence Belgesi 5. Kahve (Yeşil) İyi Tarım Uygulamaları Belgesi.


İyi Tarım Uygulamalarının nasıl uygulanacağı Türkiye’de Tarım ve Ormancılık Bakanlığı tarafından ‘İyi Tarım Uygulamaları Mevzuatı’ ile belirtilmiştir. Mevzuat ile tarımda uygulama yapıldığında ise ‘İyi Tarım Uygulamaları Logosu’ ile güvence altınca alınmıştır. İyi Tarım Uygulamaları ibaresi ve logosu T.C. Türk Patent Enstitüsü 556 sayılı Kanun Hükmündeki Kararnamenin 7’nci maddesinin 1’nci fıkrasının (h) ve (k) bentleri çerçevesinde koruma altına alınmıştır. İyi Tarım Uygulamaları logo ve belgesinin yanıltıcı, uygun olmayan ve İyi Tarım Uygulamaları hakkındaki yönetmelik hükümlerine göre sertifikalandırılmayan ürünlerin ambalajlarında kullanılması durumunda, her türlü yasal hak Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü’ne aittir. Türkiye’de İyi Tarım Uygulamaları (İTU) 07.10.2010 tarih ve 27778 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İyi Tarım Uygulamaları Hakkında Yönetmelik hükümleri doğrultusunda yürütülmektedir.

İyi Veterinerlik Uygulamaları (Good Veterinary Practices-GVP)

İyi veterinerlik uygulamaları, hayvansal gıdaların hammaddeden nihai tüketiciye kadar güvenliğini oluşturan bir sistemdir. Bu sistem, hayvan sağlığı (çevresel kriterler, sağlıklı bitki besleme, ilaçlar ve mikrobiyolojik yapılar, biyolojik maddeler vb.) ve sanitasyon konularını içermektedir.

İyi Üretim Uygulamaları (Good Manufacturing Practices-GMP

GMP, istenilen yüksek kalitede gıdayı üretmek için gerek duyulan ilke, uygulama ve araçları içeren sistemdir. Gıdaların güvenliğini ve yararlılığını sağlayan uygulama standartları olarak tanımlanabilecek GMP, ilk olarak 1967 yılında Amerikan Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) tarafından gıda ürünleri için önerilmiştir. Hammaddenin işleme, üretim, ürün geliştirme, paketleme, depolama ve dağıtım aşamalarının sorunsuz uygulanması için gerekli olan bir dizi tekniği ifade etmektedir.

İyi Hijyen Uygulamaları (Good Hygine Practices-GHP)

Uygun hijyen gereklilikleri olarak da ifade edilen İyi Hijyen Uygulamaları (GHP), gıda üretimi yapılan tesislerdeki hijyenik tasarım ve yapılanma, temizlik ve dezenfeksiyon yöntemleri, gıda üretmede çiğ gıdaların mikrobiyal kalitesi, her aşamada hijyen kurallarına uygun çalışma gibi uygulamaları içeren bir sistemdir.

İyi Laboratuvar Uygulamaları (Good Laboratory Practices-GLP)

Sağlık ve çevre güvenliği ile ilgili klinik dışı çalışmaların planlanması, yürütülmesi, izlenmesi, kaydedilmesi, arşivlenmesi ve raporlanmasına yönelik koşullar ve idari prosedürler dahil olmak üzere, laboratuvar ortamlarının çalışmalarını kapsayan bir kalite sistemidir. Türkiye’de İyi Laboratuvar Uygulamaları Sağlık Bakanlığı tarafından yazılmış olan “İyi Laboratuvar Uygulamaları Prensipleri ve

Test Laboratuvarlarının Belgelendirilmesine Dair Yönetmelik” mevzuatına göre uygulanmaktadır. Yönetmeliğin temel amacı, iyi laboratuvar uygulamaları prensipleri ve test laboratuvarlarının belgelendirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

İyi Dağıtım Uygulamaları (Good Distribition Practices-GDP)

İyi Dağıtım Uygulamaları, ilaçların ve bunların aktif bileşenlerinin tedarik edilmesi, işlenmesi, depolanması ve taşınması için geliştirilen bir standarttır. Toptan satış lisansı ve izin sahipleri, ilaç tedarik zinciri boyunca tıbbi ürünlerin kalitesini, güvenliğini ve emniyetini sağlamak için İyi Dağıtım Uygulamaları (GDP-Good Distribution Practices) gereksinimlerini karşılamalıdır. Türkiye’de dağıtımlarda uygulanan standartlar Sağlık Bakanlığının sunduğu mevzuata göre yapılmaktadır.

İyi Ticaret Uygulamaları (Good Trading Practices-GTP)

İyi Ticaret Uygulamaları, (GTP) Avrupa Birliği’nde üretilen veya Avrupa Birliği’ne gidecek olan tahıllar, proteinli bitkiler, yağlı tohumlar ve diğer bitki ürünleri ile bu ürünlerden üretilen yan ürünlerin ticaretinin iyi hijyen uygulamalarına uygun olarak sunmayı kapsamaktadır.

Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları (HACCP) ve ISO 22000

Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları (HACCP)

HACCP (Hazard Analysis Critical Control Point), Türkçe’de “Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları” olarak tanımlanmaktadır. HACCP, dünya genelinde proaktif olarak uygulanan bir “risk yönetimi” sistemidir. HACCP, gıdalarda oluşabilecek fiziksel, kimyasal ve biyolojik risklerin tanımlanması, kontrolü ve uygulanması yoluyla gıda güvenliğinin ele alındığı tarımsal üretim, gıda üretimi, depolama, transfer ve gıda hizmetleri olarak geniş bir alanda uygulanmaktadır. HACCP Sistemi:

• (Hazard) Tehlikenin: Sağlık için • (Analysis) Analizin: Riskler için • (Critical) Kritik Odakların ve Olayların: Kontrol için • (Control) Kontrolün: Koşullar için • (Point) Kritik Noktaların: Süreç için

incelenmesinin esas alındığı bir felsefedir.

Bir HACCP sistemini uygulamak için gerekli 7 temel prensibe ihtiyaç vardır. HACCP sistemini uygulamak için öncelikle, ön şartların tamamlanması gerekmektedir.

• HACCP için ön şart alanları; o Eğitim programları o Personel alışkanlıkları o Bina teçhizatı ve tesisatı o İyi Üretim Uygulamaları (GMP) o İyi Hijyen Uygulamaları (GHP) o İyi Tarım Uygulamaları (GAP) o Tedarikçi sertifikasyon programları


o Alerjen yönetimi o Müşteri özellikleri o Formül/Proses talimatları o İlk giren ilk çıkar prosedürleri (FIFO: First-in- First-out) o Diğer standart işlem prosedürleri (SOPlar)

HACCP sistemi ön hazırlık aşamaları ve temel prensipler olmak üzere 12 basamaktan oluşmaktadır. Ön şart alanları sonrasındaki 5 basamak sistemin kurulabilmesi için gerekli ön işlemleri, diğer 7 ilke ise temel prensipleri kapsamaktadır. HACCP temel prensiplerinin oluşturulması ve yapılan işlemler hazırlık niteliğinde olup, sistemin kurulması, ürünün tanımlanması, ürün akış şemasının hazırlanması ve belirlenmesi ile yapılır. Sonraki aşama olarak sistemin yerleştirilmesi için HACCP ilkelerinin belirlenmesi gerekir. HACCP, uluslararası otoriteler tarafından gıda kaynaklı hastalıklarla mücadelede en etkili sistem olarak kabul edilen, gıda güvenliği sorunlarının önlenmesine dayalı bir gıda kontrol sistemidir. HACCP’nin faydaları şu şekilde özetlenebilir;

• HACCP, üretim sürecinin kritik bölümlerinde kontrolü çok iyi sağlar. • Kontrol, sıcaklık, zaman, görsel denetleme ve kalite kontrol maliyetleri ucuz ve hızlı bir şekilde yapılmasını sağlar. • Sistemde olası tehditler değerlendirilerek önleyici tedbirler alınmaktadır. • HACCP, tanımlanmış tehlikeleri geleneksel kalite kontrolünden daha sistematik bir şekilde yöneten bir yönetim aracıdır. Bu, kusurların oluşmadan önce önlenmesini sağlar. • Şikâyetlerin azalmasına ve memnuniyetin artmasına yardımcı olur. • Mevcut gıda üretim sisteminin tespitini, gözden geçirilmesini ve sürekli iyileştirilmesini sağlar. • Toplam kalite yönetimi ve benzeri sistemlere paralel yapısı ile destek verir.

HACCP Terminolojisi

HACCP: Gıda güvenliği yönünden önemli olan tehlikelerin tanımlanması, değerlendirilmesi ve kontrolü.

HACCP planı: Gıda zincirinin her segmentinde gıdalardan kaynaklanan sağlık tehlikelerinin kontrolünü sağlayan, HACCP ilkeleri esas alınarak hazırlanmış bir belgedir.

Tehlike: Gıda, tüketicilerin sağlığına zarar verebilecek fiziksel, kimyasal ve biyolojik faktörler içerir.

Risk: Tehlikenin ortaya çıkma olasılığıdır. Tehlike analizi: HACCP planında yer alması kararlaştırılan tehlike ve durumlara ilişkin verilerin toplanması ve değerlendirilmesi insan sağlığı açısından önemlidir.

Kontrol: HACCP planında tanımlanan kriterleri sağlamak ve yerine getirmek için gerekli tüm süreçler.

Kontrol noktaları: Fiziksel, kimyasal ya da biyolojik maddelerin kontrolünün sağlanabildiği bir nokta veya süreçtir.

Kritik Kontrol Noktası (KKN): Bir gıda güvenliği riskinin önlenebildiği, ortadan kaldırılabildiği veya kabul edilebilecek bir düzeye indirilebildiği ana uygulama noktasıdır.

Kritik limit: Kritik bir kontrol noktasında bir sağlık tehlikesini kabul edilemez bir tehlikeden ayıran minimum veya maksimum değerdir ve etkin önleme sağlar.

İzleme: Kritik Kontrol Noktasında ayarlanan limitlerin kontrol altında olup olmadığını belirlemek için izleme ve ölçme sürecidir.

Düzeltici önlemler: İzleme sonrasında bir kritik kontrol noktasında kontrolün ortadan kalktığı durumlarda ortaya çıkan hatanın giderilmesi adına alınan önlemleri ifade etmektedir.

Doğrulama: İzleme aşamasında yapılan değerlendirmelere ek olarak yöntem, prosedür ve testler kullanılarak HACCP planının yeterliliği ve izleme verilerinin doğruluğunun belirlenmesi işlemidir.

HACCP Belgesinin Alınması

2003 yılında Türk Standartları Enstitüsü (TSE) geliştirdiği TS 13001 standardı ile HACCP ilkeleri oluşturmuştur. TS 13001 ilkeleri HACCP standartlarına dayalı olmakla birlikte HACCP sistemi, iyi üretim uygulamaları (GMP) ve yönetim, şeklinde üç ana başlıktan oluşmaktadır. HACCP ilkeleri gıda güvenliğinin sağlanması amacı ile bir HACCP yönetim sistemini oluşturmak ve devamlılığını sağlamak isteyen HACCP yönetim sisteminin belgelendirilmesi için başvuru yapan işletmelere uygulanmaktadır. İşletmeler TSE Kalite Müdürlüklerine direkt, yazı, telefon/faks ile başvuru yaparak TSEN-ISO 22000 için başvuru formları doldurarak, kuruluş yetkilileri tarafından imzalanıp başvuru yapılır. Formlar TSE Kalite Müdürlüklerinden birine talimatlarda yer alan belgelerle birlikte teslim edilmelidir. HACCP yönetim sistemi belgesi almak isteyen bir firma, TSE tarafından tanımlanan başvuru formlarını doldurur, formlar ticari otoriteler tarafından imzalanır, belge ücreti öder ve firmanın HACCP yönetim sistemine ait belgelerini TSE’nin kalite departmanlarına teslim eder. TSE yetkilileri önce başvuruyu inceleyecek ve herhangi bir eksiklik bulunursa düzeltmeleri istenecektir. Firmanın HACCP yönetiminden HACCP sisteminin en az iki aydır uygulandığı anlaşılırsa, belgelendirme için bir hafta süre verilir ve doğrulama için firmaya bilgi verilir. Denetim komitesi şirketten teyit alındıktan sonra oluşturulur. Heyet, önceden belirlenen günlerde HACCP sistemini yerinde tanır. Firmanın standart şartları sağlaması durumunda firma adına düzenlenen belge ibraz edilir. Denetim sırasında işletim sisteminde bir hata tespit edilirse firmaya ek süre verilir ve eksikliklerin giderilmesi istenir.


ISO 22000

ISO 22000; gıda zincirinde gıda üreticilerini, bitkisel ve hayvansal ürün üreticilerini, birincil ürünleri işleyen kuruluşları, birincil ürünleri ve işlenmiş ürünleri mağazalara veya tüketicilere taşıyan ve dağıtan kuruluşları, tüm perakende mağazaları ve gıda ambalajı, ekipmanı, temizlik maddelerini içerir. Bunlara ek olarak gıda zinciri, oteller, yiyecek içecek işletmeleri gibi gıda hizmeti veren kuruluşları da içermektedir. ISO (International Organization for Standardization) tarafından hazırlanan ve Eylül 2005’te yayınlanan ISO 22000 standardının, çeşitli ülkelerde yayınlanan HACCP standartlarının yerini alması ve dünya çapında ISO 9001 gibi kabul görmesi amaçlanmaktadır. Bu bağlamda Türk Standartları Enstitüsü (TSE), 2003 yılında yürürlüğe giren TS 13001 HACCP standardını yürürlükten kaldırmış ve 26 Nisan 2006 tarihinde TS EN ISO 22000 standardı “Gıda zincirindeki tüm kuruluşlar için gereklilikler” yayınlamıştır. Bu nedenle uygulamada ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi de bir HACCP sistemi olarak kabul edilmektedir. ISO 22000 GGYS, gıda güvenliği ile ilgili yasal yükümlülüklere ek olarak uygulanması gerekli olan standartları belirlemeyi amaçlamaktadır. Standardın temel ilkeleri: ürünlerin müşteriler tarafından güvenli bir şekilde kullanılmasını sağlayan gıda güvenliği yönetim sistemlerini planlamak, tasarlamak, uygulamak, işletmek, sürdürmek ve güncellemektir. ISO 22000 GGYS standartları kuruluşların sahip olması gereken şu gereklilikleri kapsamaktadır:

• Bir gıda güvenliği yönetim sisteminin uygulanması yoluyla müşteriler için gıda güvenliğinin sağlanması • Üretilen ürünlerin/hizmetlerin gıda güvenliği için yasal ve resmi gereklilikleri karşıladığının kanıtlanması • Müşteri değerini ve memnuniyetini artırmak amacıyla gıda güvenliği ile ilgili olan tüm müşteri ihtiyaçlarını karşılamak ve iki tarafın uyumluluğunu göstermek • Gıda güvenliği konularında gıda zinciri içerisinde yer alan tedarikçiler ve müşterilerle etkin iletişim ağı kurmak • Kuruluşun/işletmenin gıda güvenliği politikalarına uyduğunun kanıtını sağlamak • Kuruluşun/işletmenin gıda güvenliği ile ilgili gruplarla uyumluluğunu göstermek • Gıda güvenliği yönetim sisteminin harici bir kurum tarafından belgelendirilmesi ve/veya tescil edilmesi.

İşletmelerde ISO 22000 Gıda Güvenlik Sistemi kurmak için şu aşamaların yürütülmesi gerekmektedir:

1. Mevcut durumun tespiti 2. Gıda güvenlik sistemi oluşum planı 3. Eğitim 4. Gıda güvenlik sisteminin kurulması 5. Gıda güvenlik sisteminin doğrulanması ve geçerli kılınması 6. Gözden geçirme

İş Sağlığı ve Güvenliği (OHSAS 18001)

İş Sağlığı ve Güvenliği (OHSAS 18001), işyerinde oluşabilecek iş kazasını minimuma indirgemek ve iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olan yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesiyle ilgili asgari koşulların sağlanması amacıyla geliştirilen bir sistemdir. İş Sağlığı ve Güvenliği yönetim sistemleri (OHSAS 18001) işletme kaynaklı riskleri ortadan kaldırarak çalışan ile iş performansını geliştirme koşullarını tanımlayan uluslararası bir standarttır. OHSAS 18001, İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Rehber Standardı (BS 8800)’nı temel alıp kendinden önce geliştirilmiş olan tüm standartları kapsayarak resmi kuruluşlarca sertifikalandırılabilen bir sistemdir. İş yerlerinde işin yapımı ve yürütümü ile ilgili olarak oluşan tehlikelerden, sağlığa zarar verecek şartlardan korumak, daha iyi bir çalışma ortamı sağlamak için yapılan sistemli çalışmalar “iş güvenliği” olarak tanımlanabilir. İş sağlığı ve güvenliği aynı zamanda işçinin kişilik haklarının ve değerlerinin korunması, bedensel ve ruhsal bütünlüğünün, kişisel ve mesleki saygınlığının ve ahlaki değerlerin, kişisel düşünce özgürlüğünün korunmasını da kapsamaktadır. İş sağlığı ve güvenliği kapsamında işçilerin, işyerinin çalışma şartlarıyla bütünleşmiş hale getirilmesini işverenlerden isteyebilecekleri anlaşılmaktadır.

OHSAS18001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sisteminin avantajları şu şekildedir:

1. Çalışanların rahat ve güvenilir bir ortamda çalışmasını sağlar, işyerindeki olumsuz etkilerden ve kazalardan korur. 2. Çalışan motivasyonunu ve bağlılığını artırır. 3. İş kazaları ile meslek hastalıklarından kaynaklanan iş ve iş kayıplarının minimuma indirilmesi ile iş verimliliğinin artırılması ve maliyetlerin düşürülmesini sağlar. 4. Ulusal ve uluslararası yasa ve standartlara uyulmasını sağlar. 5. İş verimliliğini arttırır.

Bu ünitenin sorularını uygulamada çözŞıklar, doğru cevaplar ve süreli sınav modu AÖF Soru Bankası uygulamasında