Dijital Oyun Tasarımı — Ünite 1 Soru-Cevap

Bilgisayar teknolojilerindeki gelişmelerle
birlikte 1950’li yılların başında ilk ticari bilgisayar
olarak da tanımlanan UNIVAC I ortaya çıkmıştır. 

Bilgisayar ve başta televizyonlar olmak üzere
kitle iletişim teknolojilerinin yaygınlaştığı bu dönemde, uzay çalışmalarının hız kazandığı, nükleer enerji gereksinimlerinin arttığı ve teknolojilerinin geliştirildiği, otomotivden gündelik yaşamda kullanılan teknolojilere kadar birçok alanda gelişmelerin yaşandığı bilinmektedir. Dolayısıyla teknolojik alandaki bu gelişmeler insanların gündelik yaşamlarında eğlence amaçlı kullanabilecekleri seçeneklerde de arayışa gitmelerini tetiklemiştir.

Bilgisayarların tarihini abaküslere hatta kil tabletlere kadar dayandırabildiğimiz için dijital oyunların
tarihinin de Antik Roma’ya kadar uzandığını söylesek yanlış olmayacaktır. Bu tarihsel sürecin merkezinde Tic-Tac-Toe isimli oyun yatmaktadır. Bu oyun
3x3’lük bir kare oluşturularak kare içlerine çizilen
sembollerle oynanmaktadır. Günümüzde XOX, SoS,
OxO gibi adlarla da bilinen bu oyun dijital oyunların
da kökenini oluşturmaktadır. Kuşkusuz antik çağlardan günümüze oyunun oynanış biçiminde, oyunda
kullanılan sembollerde, oyun kurallarında birçok değişiklik yaşanmıştır ancak 1950’lerin başında bilgisayar ortamına aktarılan bu oyun dijital oyunların da
bir bakıma temelini oluşturmuştur.

1950 yılında Kanadalı bilim insanı Josef Kates tarafından geliştirilen
“Bertie the Brain” isimli dijital oyun makinesi öncül çalışmalardan biri olarak gösterilmektedir. 

Bu oyun makinesi
insana karşı Tic-Tac-Toe oynayabiliyor olmasıyla
çığır açıcı bir gelişme olarak nitelendirmiştir. Bu
oyun makinesinin temel özelliği, büyük bir ekranda yine büyük düğmelerle bilgisayarla insanın etkileşime girerek oyun oynayabilmesi olarak gösterilmiş ve bu özelliği ile oyun kitlesel çapta geleceğin
potansiyel oyuncularına tanıtılmıştır.

Cambridge Üniversitesinden Christopher Strachey isimli bilim insanı 1952 yılında Ferranti Mark I isimli bilgisayarda çalışan “OXO” isimli bir Tic-Tac-Toe programı geliştirmiştir. 

Spacewar! oyunu iki oyuncuyla oynanabilmesi ve savaş senaryosuyla diğer oyunlardan farklılık göstermektedir.

1970’li yıllarda oyun dünyasındaki en önemli gelişme Arcade oyunların ortaya çıkması olmuştur. Arcade oyunlar temelde halka açık alanlarda (alışveriş merkezi, kafe, restoran vb.) jeton atılarak belirli bir süreliğine oyun makineleri üzerinden oynanabilen oyunları tanımlamak için kullanılmaktadır. 

Bu oyunları diğer kişisel oyunlardan ayıran en temel özellik makinenin ve oyunun belirli bir süreliğine oyuncuya tahsis edilmesiydi. Bu özellikleri nedeniyle kaydedilmeden oynanan
ancak oyunda elde edilen skorlara dayalı bir listelemenin yapılabildiği oyunlardı. Bu oyun kültürünün öncü araçları aslında dijital değildi. Bilardo, masa tenisi, dart, langırt vb. oyunlar da bu açıdan herkese açık ve belirli sürelerle oynanan oyunlardı ancak Arcade oyunlar, bu oyun araçlarının mevcut özelliği ile bir
bakıma dijital oyunu oyuncunun ayağına getirmişti.

Atari salonları, her türden Arcade makinelerinin oyun amaçlı belli bir ortamda toplanması sonucu oluşturulmuş alanlardır.

1972 yılında Magnavox Odyssey ismiyle piyasaya sürülen oyun ev tipi ilk oyun konsolu olarak tarihe geçmiştir. 

1972 yılında geliştirilen iki boyutlu (2D) Pong isimli bilgisayar oyunudur. Oyun bir bakıma masa tenisi gibi kurgulanmış ve basit bir grafik diliyle oluşturulmuştur. Bu yönüyle basit oyunlarında da
oynanabilirliğine ve yayılabilirliğine iyi bir örnek olmuştur.

Bu dönemde, strateji oyunları (RTS – Real
Time Strategy), rol yapma oyunları (RPG- Role
Playing Game) ve simülasyon türündeki oyunlar
önemli başarılar elde etmişlerdir.

O döneme damga vuran çevrim içi
oyunlar arasında 1996’da çıkan Diablo ve Quake,
1998’de çıkan Starcraft ve 2000’de çıkan Diablo II
başı çekmiştir.

3 Boyutlu Oyunlar 
Kitlesel Çevrimiçi Oyunlar (MMO) 
Platform Oyunları 
Birinci Şahıs Aksiyon Oyunları 
Gerçek Zamanlı Strateji Oyunları
Macera Oyunları

2005 yılında çıkan Unity ve 2006’da çıkan
Unreal Engine 3 (UE3) oyun motorları hâlâ oyun
endüstrisinin merkezinde yer almaktadır. Her iki
oyun motorunun da temelde oyunlar için üst düzey grafikler ve görsel efektlerin yanı sıra ışıklandırma, hareket, gölgelendirme, yansıma, kırılma vb.
gibi bolca ayrıntı içererek, gerçeğe yakın görüntü
ve seslerin oyunlara eklenmesini olanaklı kılmıştır.
Bunun yanı sıra o zamana kadar oyunlara özgü fizik kurallarına gerçek fizik kurallarının entegrasyonu da yine oyun motorlarının sağladığı olanaklar
arasındadır. Oyunlardaki çarpma, düşme, sekme,
zıplama, yuvarlanma, dönme vb. hareketlerin fizik
kurallarına uygun biçimde ele alınması, oyunların
gerçeğe yakınlığını artırdığı gibi oyunlardan alınan
hazzı da artırmıştır. Tüm bu unsurlar oyun motorlarında farklı görevler çerçevesinde gerçekleşmektedir.

Günümüzde birçok platformun yapay zekâ desteği
sağladığı düşünüldüğünde, oyunların, oyuncunun
beklentilerine göre şekillenebiliyor olması devrim
niteliğinde bir gelişme olarak yorumlanabilir. Bu
sayede yakın gelecekte daha çok konuşulacak artırılmış ve sanal gerçeklik platformlarının deneyime
dayalı etkililiği de artırılmış olacaktır.

Steam ve Epic Game Store, oyun geliştiricileri
için de oldukça önemli bir aracıdır. Önceleri dijital
oyunlar bizzat geliştiricileri tarafından dağıtılırken
bu platformlar, oyun geliştiricilerini işin ticari boyutuyla uğraşma mesaisinden kurtarmıştır. Diğer
taraftan bakıldığında oyunlar zaman zaman hata
ayıklama ya da ek seçeneklerin sunulması amacıyla güncellenmektedir. Her güncelleme dağıtımcı
tarafından kullanıcılara kolaylıkla ulaştırılabildiği
için güncellemenin oyuncuya ulaşmama sorunu da
yaşanmamaktadır.

Mobil teknoloji kavramıyla çoğunlukla taşınabilir cihaz yelpazesine atıfta bulunulmaktadır. Dolayısıyla
taşınabilir bilgisayarlar, tabletler, cep telefonları, giyilebilir teknolojiler bu grupta değerlendirilmektedir.

Metaverse, yeni bir gerçeklik, anlam dünyası ve iş birliği fırsatları
sunan; kültürel, entelektüel ve ekonomik üretim
için altyapı ve etkileşim olanakları tanıyan; farklı
gelişmiş teknolojilerin eş zamanlı ve entegre bir
biçimde kullanıldığı; siber toplumsal bir düzlem. 

Pokemon Go, Niantic firması tarafından
geliştirilen ve kısa zamanda tüm dünyada milyonlarca kullanıcıya ulaşabilen görev temelli bir
mobil oyun olarak ortaya çıkmıştır. Oyuncular
telefonlarının kameralarını kullanarak gerçek
dünyada caddelere, sokaklara, parklara vb. yerleştirilen pokemonları (oyun karakterini) bulmak ve
avlamak için çaba harcamışlardır. Oyunun eğlenceli olmasının yanı sıra oyuncuların pokemonları
avlamak için gün içinde kilometrelerce yol yürümek zorunda olması, geçmişin aksine oyunların
bireyi fiziksel aktivitelerden alıkoyduğu, dış dünyadan kopardığı yönündeki eleştirilere de güzel
bir cevap olmuştur. Oyuncular artık açık havada
fiziksel etkinlik yaparak oynama ve eğlenme deneyimine kavuşmuşlardır.

Oyun bağımlılığının öz saygı ve öz değer
düşüklüğü, günlük yaşamdan duyulan memnuniyetin düşük olması, asosyal davranışlar, öfke
problemi, stres, DEHAB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu), depresyon, dürtüsellik ve
düşük sosyal uyumla yakından ilişkili olduğu vurgulanmaktadır (Koç, 2020). Oyun oynama davranışının yoğunlaşması bu davranışlarla birlikte
gözlendiğinde müdahale kaçınılmaz olmaktadır.
Ek olarak dijital oyunlara yoğun ve uzun süre maruz kalınması durumunda oyun bittikten sonra
yabancılaşma yaşama olasılığının bulunduğu da
vurgulanmaktadır. 

Çocuklar için muhtemelen korkutucu olabilecek sahneler veya sesler içeren oyun
içeriği PEGI 7 kategorisinde yer alır. Gerçekçi olmayan çok hafif şiddet biçimleri bu
derecelendirmeye sahip bir oyun için uygun kabul edilebilir.