Hareketli Grafik Tasarımı — Ünite 4 Soru-Cevap

Sinema-film başlıkları, televizyon grafikleri, internet sitelerindeki flash canlandırmalar ve bilgisayar oyunlarındaki grafikler örnek olarak verilebilir.

Hareketli grafikler aracılığı ile yaratıcı bir fikri görselleştirmek, kavramları ve duyguları ifade etmek, açık ve etkili iletişim kurmak için tasarım ilkelerinin tasarımlarda nasıl uygulanabileceğini bilmek dikkat çekici, işlevsel ve estetik tasarımlar oluşturabilmek için bir gerekliliktir.

Bir tasarım alanı içerisinde yer alan görsel ögelerin ağırlık, orantı ve uyum açısından düzenlenmesi olarak tanımlanan denge ilkesi, başarılı bir tasarımın temel gereksinimlerindendir. Denge; tasarımda düzeni, uyumu ve birliği sağlamanın birincil yöntemlerindendir. Tasarımcılar, bir tasarımda düzeni ya da düzensizliği denge ilkesinden yararlanarak oluşturur. Bir kompozisyonda denge, görsel ağırlık açısından eşdeğer ögelerle sağlanabileceği gibi benzer ya da birbirine benzemeyen ögeler ile de sağlanabilir.

Ekrana gelen görüntüler çoğunlukla dikey ya da yatay eksende simetrik bir yapıdadır. Dolayısıyla ayna görüntüsü birçok sahnede hakimdir. Öte yandan bu simetrik yapılara eşlik eden benzer ya da kontrast renklerin bir arada kullanılması, her bir sahnede kullanılan renklerin belirli bir düzen içerisinde verilmesi, ön-arka plan ilişkileri, büyük-küçük ilişkileri, Blake Neely tarafından hazırlanan arka plan müziğindeki ritmik yapı ile hazırlanan hareketli grafik, hem her bir sahne açısından hem de sahnelerin bütünü açısından düzenli bir kurguyu içermektedir. Simetrik yapılar ile oluşturulan düzenli yapı, zaman zaman asimetrik kompozisyonlar ile dengelenmekte ve monotonluk algısından izleyiciyi uzaklaştırmaktadır.

Hiyerarşi ile tasarım elemanlarının önem sırasına göre kompozisyon içerisinde düzenlenmesi sağlanır. Bir tasarımda yer alan ögelerden hangilerinin baskın olacağının belirlenmesi ve görsel/işitsel hiyerarşinin sağlanması, tasarımın izleyici tarafından anlaşılmasını kolaylaştıracaktır. Aksi takdirde bir tasarımda yer alan tüm ögelerin aynı şiddette öneme sahip olması, görsel karmaşa yaratarak mesajın izleyiciye doğru ulaşmamasına neden olur. Bu nedenle tasarım alanı içerisinde yer alan tüm öğeler birincil, ikincil, üçüncül ve giderek azalan üstünlük derecesine göre sınıflandırılmalıdır.

F tasarım modeli, yoğun metin bloklarının yer aldığı tasarımlarda çoğunlukla tercih edilirken Z tasarım modeli ile Gutenberg Diyagramı ise daha az yoğun ve sadece metin odaklı olmayan tasarımlarda tercih edilir. Bu modeller çoğunlukla basılı gazete, dergi ya da web arayüz tasarımları için kullanılsa da görsel hiyerarşi ile doğrudan ilişkilidir.

Ritim, aynı ya da benzer özelliklere sahip olan ögelerin, bir düzen içerisinde tekrar etmesidir. Eşit bölümlerle ayrılmış paralel çizgiler, kompozisyon boyunca bir ritim yaratabilir. Tekrarlanan şekillerden oluşan satırlar veya sütunlar, ritmik bir yapı oluşturabilir. Zamana dayalı tasarımda, ögelerin ortaya çıkması veya kaybolması da zamansal bir ritim oluşturabilir.

Tasarımda kullanılan oran ilkesinde dikkat edilmesi gereken ögeler boyut, yerleşim, renk, doku, görsel ağırlıktır. Bir kompozisyonda boyut, görsel bir ağırlık oluşturarak verilmek istenen mesaja kavramsal olarak katkıda bulunabilir. Boyutun yanı sıra bir görsel elemanın yerleşim, renk, doku ve görsel ağırlık bakımından diğer elemanlara göre daha büyük ya da daha küçük görünmesi sağlanabilir. Bu durum tasarımda karşıtlıklar yaratarak vurgu, hiyerarşi, derinlik ve hareket izleniminin oluşmasına katkı sağlar. Yerleşim ve odak noktası söz konusu olduğunda altın orana uygun tasarımlar oluşturmak da önemlidir.

Daktilo yazıları ile yazılmış metinlerin/rakamların ekrana geldiği hareketli grafiğin bütününde siyah renkli metinler hakimdir. Ancak metinler arasında vurgulanmak istenen kısımlar, metinlerin belirli kısımlarının kırmızı renkte yazılması ile ya da metinlerin daha kalın bazen de daha büyük harflerle yazılması ile belirgin hale getirilmiştir. Kimi zaman ise altı çizili metinler odak noktası olurken kim zaman ise kan lekesini anımsatan bir görselin ekrana gelmesi ile izleyici odak noktasına doğru yönlendirilmektedir. Kırmızı lekesel görüntüler belirli metinlerin üzerine gelerek kelimelerin ya da cümlelerin izleyici tarafından görülmesini engellemekte, vurgulanmak istenilen metnin ise ön plana çıkmasını sağlayan ayırıcı bir işaret görevi üstlenmektedir.

Çünkü tasarımda bütünlüğü olmayan bir tasarım genellikle karmaşık ve anlaşılması zordur. Bütünlük, yalnızca benzer ve birbiri ile ilişkili ögeler kullanmak ya da tekdüze olmak anlamına gelmemektedir. Birbirinden farklı ya da ilgisiz ögeleri birbirleri ile ilişkilendirebilecek görsel bir bağın kurulması ile de tasarımda bütünlük algısı yaratılabilir. Bir tasarımda her bir ögenin tek başına bir anlamı olabilir ancak parçalar arasında görsel bir bağ yok ise görsel birlik mevcut değildir.

Yakınlık ilkesine göre, insan zihni birbirine yakın olan ögeleri gruplandırma eğilimi gösterir. Buna göre birbirine yakın ögeler birlikte algılanırken birbirinden uzak ögeler ayrı algılanır. “Görsel ögeler birbirlerine ne kadar yakınsa onları bir grup olarak görme olasılığımız o kadar yüksektir”.  Yakınlık, birliği sağlamanın en basit yoludur.  

Görsel bütünlüğün oluşturulması, tasarım elemanlarının birbirleri ile ilişkilendirilmesi, bilgilerin organize edilmesi sürecinde gestalt algısal örgütleme ilkelerinden yararlanılır.

Başlık sekansı iki farklı bölüme ayrılmaktadır. İlk bölümde on bir oyuncunun isimleri rakamlarla birlikte ekrana gelmektedir. Her bir rakam ve isim yakınlık ilkesine uygun bir biçimde gruplandırılmış dairelerden oluşan yazı tipi ile görselleştirilmiştir. Jeneriğin ikinci yarısında yer alan diğer bilgiler ise yine birbirine yakın dairelerin oluşturduğu kenarlıklar içerisinde yer alan metinlerden oluşmaktadır. Konum açısından birbirine yakın olan dairelerin renklerinin de yine birbirine yakın tonlardan seçildiği görülmektedir.

Unsurların ne ölçüde benzer olduğu, onların birleşik olup olmadığına dair algımızı etkiler. En az iki unsur ortak bir renge, görsel ağırlığa, yörüngeye veya şekil/zemin ilişkisine sahiplerse birbirlerine aitmiş gibi görünebilirler.

Şekil- zemin ilişkisi odak noktasını oluşturan bir ögenin ya da ögelerin, tasarım alanı içerisinde yer alan diğer ögelerin üzerinde ya da önünde duruyormuş gibi görünmesidir. Nesneler üst üste geldiğinde küçük olan nesne şekil, büyük olan nesne ise zemin olarak algılanır). Şekil, bir kompozisyonun ön planını işgal eden ögeleri kapsarken zemin ise kompozisyon alanının geri kalanını ya da arka planı ifade ederken Bir başka deyişle zemin, şekli çevreleyen alandır. Şekil, pozitif, zemin ise negatif biçimler olarak kabul edilir. Bu algı, tasarımda zıtlıkların kullanımı ile ilişkilidir.

Tamamlama ilkesi, tasarımcıların bilgiyi organize etmek ve iletmek için daha az sayıda unsur kullanarak karmaşıklığı azaltmalarını sağlar. Hollandalı tasarımcı Jeroen Krielaars tarafından, İspanya’nın Madrid kentinde düzenlenen “Typomad 2014” tipografi konferansı için hazırlanan başlık jeneriğinde, konferansa katılanların isimleri ve isimlerin baş harfleri sırayla ekrana gelmektedir. İzleyicilere baş döndürücü bir dizi animasyonlu bulmaca ve mekanizma sunan tasarımcı, Typomad konferansının temasından yola çıkarak konuşmacıların baş harflerini adeta bir makineye yakalanmış dev harf formları haline getirmiştir.

Devamlılık, tasarım alanı içerisinde yer alan görsel ögeler arasında kurulan bağlantılardır. İnsan zihni, görsel yollarla birbirlerine bağlanan ögeleri gruplama eğilimindedir ve onları bir bütün olarak algılar. Sürekliliği olan, devam eden unsurlar tasarımda akıcılığı sağlar. Ancak birbirleri ile ilgisi ya da sürekliliği olmayan parçalar tasarımda karmaşıklığa sebep olabilir ve algılamada güçlük yaratır.

Hareketli grafiklerde yer alan müzik, şarkı sözleri, dış ses, ses efektleri ve ortam gürültüsü gibi farklı ses türlerinin ritmik bir yapı içerisinde görüntülere eşlik etmesi ya da her bir işitsel ögenin kendi içerisindeki ritmik yapısı sürekliliği ve devamlılığı sağlayan unsurlardır.

Hazırlanan jenerikte çizgiler aracılığı ile sahnelerin geçiş yönü belirlenerek devamlılık sağlanmıştır. Gerçeğin izini süren bir ajanın konu olduğu dizinin jeneriğinde gazeteler, barkodlar, haritalar, fotoğraflar gibi kanıt niteliği taşıdığı düşünülen belgelerin üzerleri sarı renkli kalem ile işaretlenerek odak noktaları oluşturulurken sahneler arasındaki devamlılık da sağlanmaktadır. Aynı zamanda yine bu sarı çizgiler aracılığı ile sahneler arasındaki geçiş yönü belirlenmektedir.

Yön, izleyici için bir giriş ve çıkış noktası sağlayarak kompozisyonun görsel düzenini sağlar. Karmaşık kompozisyonlarda, baskın ve ikincil unsurları organize etmek, birleştirmek veya ayırmak için kullanılabilir. Çerçeve içinde göz hareketini stabilize etmek için harekete karşı koyma aracı olarak da kullanılabilir.