GİT401U-HAREKETLİ GRAFİK TASARIMI
Ünite 5: Hareketli Grafik Yapım Süreçleri
Giriş
Bilinen en yaygın grafik tasarım stili hareketsiz, düz grafiktir. Geleneksel baskı tekniklerinde grafik tasarımın vizyonu statikken Yeni Medya Grafik Tasarımla birlikte birden fazla duyuya hitap eden dinamik performansa kavuşmuştur. Sonuç olarak, dinamik medya kullanımı orijinal Grafik Tasarımdan Hareketli Grafik Tasarıma dönüşmüştür. İmkânsızın sanatı olarak anılan animasyon, kendine özgü bir dile ve temsil sistemine sahiptir. Animasyon alanında hareket, Newton Yasalarına dayanarak 12 prensipte oluşturulur. W Animasyon, kâğıdı, kalemi, resmi, fotoğraf makinelerini, video kameralarını ve bilgisayarları kullanabilen, her teknoloji ve üsluba açık, hareket odaklı özgür bir medya aygıtıdır. Hareketli grafik de animasyonun temel prensiplerinden ve tekniklerinden faydalanmaktadır ancak söylem modu grafik tasarıma özgü kurallara bağlı olduğu için prodüksiyon süreci de buna göre şekillenmektedir.
Hareketli Grafik Yapımına Hazırlık
Hareketli grafik, animasyondan faydalansa da film diline değil, grafik tasarımın temel kurallarına tabidir ve grafik tasarıma özgü ihtiyaçlara cevap veren bir tasarım ürünüdür. Bu bakımdan hareketli grafik ve animasyon film arasındaki en büyük ayırımı oluşturan unsurun amaç olduğu iddia edilebilir. Animasyonun temel amacı anlatısal eğlence (entertainment) olarak tanımlanabilir. Grafik Tasarım disiplininden ortaya çıkan hareketli grafik tasarımında ise odak noktası, duygusal bağlantıdan ziyade, zamansal sıralamaya dayalı olarak basit ya da karmaşık herhangi bir bilgiyi anlaşılabilir bir halde iletmektir. Hareketli grafiğin tanımlayıcı noktası, sadece bir izleme deneyimi olmaktan ziyade iletişim amacına sahip olmasıdır. Bu amaç, bir noktayı veya kavramı açıklamaya yardımcı olan ekstra bir bilgi katmanıdır.
Hareketli Grafik yapımı aynı film prodüksiyonlarında olduğu gibi bir ön hazırlık süreci gerektirir. Tasarım alanında bu ön hazırlık süreci yaratıcı özet (creative brief) olarak tanımlanmaktadır. Ancak yaratıcı özet, proje özetiyle karıştırılmamalıdır. İkisi birbirine çok benziyor olsa da proje özeti, çalışmanın nasıl üretileceğiyle ilgili bir bilgi vermez ama projeyle ilgili tüm lojistik, zaman çizelgesi, kapsam ve bütçe bilgilerini içerir.
Hareketli Grafik Yapımı İçin Yaratıcı Özet Kağıdı Oluşturabilme
Yaratıcı Özet kağıdı uzun ve çok ayrıntılı bir içeriğe sahip değildir, bir ila iki sayfadan oluşur. Yaratıcı özet kağıdında bulunması gereken ana başlıklar şunlardır ancak bu başlıklar proje içeriği ve kapsamına göre değiştirilebilir ya da genişletilip daraltılabilir.:
• Müşterinin İletişim Bilgileri - Müşterinin adı, soyadı, telefon numarası, e-mail adresi ve posta yoluyla belge gönderilmesi gerekirse kullanılacak adres ve posta kodu burada yer almalıdır.
• Proje Adı - Buraya projenin müşteri tarafından planlanmış bir ismi varsa o, yoksa proje boyunca kullanılacak tanımlayıcı bir isim yerleştirilir. • Tasarımcı Bilgileri - Bu başlığın altında Hareketli Grafik çalışmasını üreten tasarımcının ya da ekipte bulunanların bilgileri yer alır. • Kısa Özet/Sinopsis - Bir paragraflık, aşırı ayrıntıya girmeyen, okuyan kişinin proje hakkında genel bir izlenim edinmesine yetecek bir özettir. • Amaç - Bu projenin yapılma amacı nedir? Bu ana amacın yanında başka, ikincil amaçlar da var mıdır? • Verilecek Mesaj - İzleyicide nasıl bir etki bırakması hedeflenmektedir? • Hedef Kitle - Bu başlık altında birincil ve ikincil hedef kitlenin tanımı ve demografik özellikleri yer alır. • Zaman çizelgesi - Projeye başlama tarihi ile son teslim tarihi arasında bulunan zaman dilimi içerisinde belirlenen kilometre taşları yer alır. • Proje Çıktıları - Dosya formatı, çerçeve boyutu, kare hızı, renk bilgisi ve kullanılan video kodekleri dahil olmak üzere müşteriye teslim edilmesi gereken çıktılara ilişkin ayrıntılar bu başlık altında yer alır. • Bütçe - Hizmet alımları, ekipmanlar ve ödeme planları dahil bu projenin tamamlanması için gerekli bütçe burada belirtilmelidir. • Kullanılacak dilin tonu - Projede kullanılacak dilin, seslendirmelerin, renklerin tonunun ne olacağıyla ilgili bilgi bu başlık altında yer alır. • Kullanılması Zorunlu Öğeler - Projede kullanılması zorunlu bir öğe varsa bu başlık altında listelenmelidir. • İlave Notlar - Müşteriden alınan ve diğer başlıklara dahil edilemeyen bilgiler burada yer alır. • Onay alınacaklar - Projeye başlamadan önce çalışmanın yürütülebilmesi için kurum ya da kuruluşlardan ya da kişilerden alınması gereken izinler varsa nerelerden bu iznin alınacağı ile ilgili bilgiler burada listelenmelidir.
Hareketli Grafik Yapımının Aşamaları
Hareketli grafik yapımı ön-prodüksiyon, prodüksiyon ve post-prodüksiyon olmak üzere üç aşamadan oluşur. Hareketli Grafik yapımında amaç, bilgi aktarımı olduğu için hikâyenin/senaryonun olay örgüsü de film ve animasyonlar ile aynı üç perdeli yapıya dayanmasına rağmen değişime uğramaktadır. Bu üç perde Giriş – Gelişme – Sonuç olarak özetlenebilir. Hareketli grafik yapımında giriş, kurguya konu olan bilgiyi açıklamaya zemin hazırlayacak soruların ve sorunların ortaya konmasıdır. Gelişme bölümünde ortaya konulan sorunun çözülmesi için gerekli durumlar belirlenir, sorulara cevaplar aranır, yanlış cevaplar elenir, sonuca giden yol aydınlatılır. Doruk noktasında da sorunun çözümünü
sağlayan fikir ortaya atılır. Sonuç bölümünde anlatısal bir son yerine bilginin aktarımının gerçekleşmesi, soruların cevaplarının verilmesi veya problemin çözümünün sunulması olarak düşünülebilir.
Hareketli Grafik Animasyon Yapım Aşamalarını Tanıyabilme
Ön-Prodüksiyon Aşaması
Yapım sürecinin ilk aşaması olan ön-prodüksiyon şu aşamalardan oluşur:
• Araştırma - Ayrıntılı bir şekilde amaçların, referansların, görsel ve işitsel kaynakların belirlenmesi, gerekirse bilimsel kaynaklara başvurulması söz konusudur. • Geliştirim Senaryosu (Tretman) - Geliştirim Senaryosu, yaratıcı özet aşamasında hazırlanan kısa özetin biraz daha genişletilmiş halidir. Varsa hikâyeyi ya da belirlenen konseptin izlenimini ve hissini yansıtan uzunca bir özettir. • Görsel Senaryo (Storyboard) Taslağı - Görsel Senaryo yapılacak çalışmanın ve tretmanın görsel olarak oluşturulmasıdır. Animasyon ve reel görüntü film yapımında görsel senaryo, yazılı senaryoya dayanmaktadır, ancak hareketli grafik yapımı öyküsel yapıya dayanmadığı için genellikle senaryo yerine tretmandan sonra görsel senaryo aşamasına geçilir. Görsel Senaryolarda sunulacak konseptin akışı, önemli sekans, sahne ve çerçeveler (genellikle elle çizilerek) kaba görsellerle oluşturulur. • Stil kareleri - Stil karesi (Style Frame), bir çalışma bittiğinde nasıl görüneceğini gösteren, %80-90 oranında bitmiş çalışmaya yaklaşmış hareketsiz bir karedir. Görsel Senaryoda hareketlerin ve olayların sırası önemliyken stil karelerinde, dondurulmuş bir an üzerinden çalışmanın görsel yönleri ve estetik tonu en ince ayrıntısına kadar gösterilir. • Birinci Test - Ön prodüksiyonun geldiği aşamanın hem tüm yapım ekibine konseptin gittiği yön hakkında bir fikir verilebilmesi için bir test sunumunun yapılması önemlidir. Bunun için birkaç saniyelik bir animasyon gösterimi ve görsel senaryonun tamamlanmış olması gerekir. • İlk Sunum - Tamamlanan bu önprodüksiyon çalışmaları artık müşteriye sunulmalı, proje daha fazla ilerlemeden müşteriden dönüt alınmalıdır. • Görsel Senaryo Revizesi - Konsept fikirlerinden birine karar verildikten sonra artık görsel senaryo taslağı gerçek görsel senaryo çalışmasına dönüştürülür. Her bir çerçeve, (varsa) karakter, kamera açıları, çekim ölçekleri, kamera hareketleri, numaralandırmalar, diyalog ve müzikler, ışıklandırma ve varsa efektler ayrıntılı bir şekilde görsel senaryo diline uygun biçimde belirlenir. Gerekli noktalar renklendirilebilir ve her bir karenin zamansal planı çıkarılır.
• Ses Tasarımı - Hareketli grafiklerde ses öğesi vokal, ses efektleri ve müzik olarak yer almaktadır. Görsel senaryo aşamasında görüntüler taslak oluşturulur oluşturulmaz ses tasarımı aşamasına geçilir. • Animatik - Görsel senaryo tamamlandıktan sonra, tasarlanan çerçeveler kurgu programlarında ses ve müzik de eklenerek taslak bir filme dönüştürülür. Animatik adı verilen bu taslak animasyon çalışması, asıl yapılacak çalışmada bir kılavuz olarak kullanılır. • Prodüksiyon çekimlerine hazırlık - Projede gerekli nihai ekibin oluşturulması, ekipmanların ve izinlerin temini.
Prodüksiyon Aşaması
Prodüksiyona geçilmeden önce, ön-prodüksiyon aşamasında eksik kalmış herhangi bir test, cevabı olmayan soru, çözüme kavuşturulmamış teknik ya da organizasyonla ilgili sorun kalmamış olmalıdır. Prodüksiyon sürecinde ne kadar ayrıntı düşünülmüş olursa olsun birtakım aksaklıkların çıkması elbette normaldir. Prodüksiyon aşamasının adımları aşağıda sıralanmıştır:
• Çekimlerin/Animasyonların tamamlanması - Prodüksiyon aslında projeyi meydana getiren bütün görsel-işitsel malzemenin üretilip biriktirildiği bir süreçtir. İllüstrasyon, modelleme ve/veya animasyon aracılığıyla gerekli öğeler, varlıklar (assets) oluşturulur ve yine bir dosyada biriktirilir. Bu dosyaların görsel senaryo ile uyumlu bir biçimde sahneleri ve (varsa) sekansları gruplayarak oluşturulması post-prodüksiyon sürecini kolaylaştıracaktır. • Renderleme/Aktarım - Bütün çekimler tamamlandığında raw video dosyaları bilgisayara aktarılır ve kurguları yapılır. Bitmiş ürünün izlenebilmesi için render adı verilen bir çıktı alma işlemi yapılır.
Post-Prodüksiyon Aşaması
Yapım sürecinin son aşamasına geçebilmek için planlanan bütün çekimler, animasyonlar, müzik ve sesler parçalar halinde tamamlanmış olmalıdır.
• Kaba Kurgu - Bu adımda eldeki bütün video parçaları bir araya gelmeye başlar. Eldeki bütün malzemeler kabaca birleştirilir. Böylece Görsel Senaryo ve Animatik aşamalarında belirlenen kurgu taslağı gerçek çekim ve animasyon görüntülerle tekrardan denenmiş olur. Gerekirse eldeki malzemelerin sıralamasında değişikliğe gidilir. Kaba kurguda müziğin ve seslerin doğruluğu ve görüntülerle genel uyumu da test edilir. • Ses ve Görüntü Senkronizasyonu - Prodüksiyon aşamasında üretilen animasyonlar ve illüstrasyonlar Pre-prodüksiyon aşamasında tasarlanan ve seçilen seslere uyumlu olsa da
görüntü ve ses dizileri senkronize olması gereken iki ayrı değişkendir. İki ayrı değişkenin üstüste bindirilmesi, hem ses hem de görüntü izlerinin başlangıç/bitiş noktalarının birbirlerine uyumlu bir akış içerisine yerleştirilmesi gereklidir. • İnce Kurgu - İnce kurgu kaba kurgunun geliştirilmiş bir versiyonudur. İnce kurgunun sonunda artık çalışmanın son renderi yapılır. Bu son render, filmin gösterimine uygun olacak en kayıpsız, en kaliteli çıktısıdır. • Sonuçlandırma - Bu aşama bitmiş çalışmanın müşteriye sunumunu ve teslimini içerir.