Eğitici İçerik Tasarımı — Ünite 4 Soru-Cevap

"Görsel uyarıcıları fark etme ve bunların ayrımını yapabilme ve daha önceki tecrübelerle bağlantı kurmak sure­tiyle bu uyarıcıları deşifre edebilme yete­neği" olarak tanımlanabilir.

Bu ilkeler şu şekilde sıra­lanabilir:
• Şekil-zemin ilişkisi
• Yakınlık
• Benzerlik
• Tamamlama
• Süreklilik
• Basitlik

Almanca’da, düşünce veya organizasyon anla­mına gelen Gestalt, İngilizce’de, biçim, yapı, şekil veya kalıp olarak çevrilmiştir. Deney yöntemine dayanan ilk Alman psikoloji ekolüdür.

Bu eko­lün öncüleri Max Wertheimer, Kurt Koffka ve Wolfgang Köhler’dir

Görsel dil ve estetik algı arasında önemli bağlar vardır. Geştalt kuramı estetik ve tasarım üzerinde etkili olmuştur. Arnheim görsel algının bir düşün­me biçimi olduğunu ve Gestalt yasaları ile anlam bulduğunu iddia etmiştir. Buna paralel olarak gör­sel okuryazarlık da bir düşünme ve iletişim kurma biçimidir

İçgüdüsel olarak, insan bir nehir, yol ya da çizginin ilerlemesini takip eder ve farklı bir şey görene kadar bu yönde bakma eğilimindedir. Bu sayede aynı yöndeki noktalar, çizgiler bir sü­reklilik içinde gruplandırılarak algılanır. Belirli bir düzen ve süreklilik gerektiren öğrenme yaşantıları, algıdaki bütünlük kavramı ile süreklilik ilkesi bağlantılı olduğu için daha kalıcı bir şekilde algılanmaktadır.

Her gün sayısız veriyi duyuyo­ruz, okuyoruz ve görüyoruz. Bir veriyi hafıza da kalıcı olarak tutmak epeyce zor olabiliyor. Gör­sellik tam da bu noktada bize kolaylık sağlıyor. Görsel öğeleri kolayca hatırlıyoruz, üstelik öğren­me ve düşünme kasımız da sürekli zinde kalıyor.

Görerek öğrendiklerimiz %83, duyarak öğrendiklerimiz %11, koklayarak öğrendiklerimiz %3,5, dokunarak öğrendikleri­miz %1,5 ve tadarak öğrendiklerimiz %1 oranın­da belleğimize etki eder.

Betimledikleri kavramı en yalın haliyle ifade eden tasarımlardır.

Haritanın ismi, çerçeve, işaretler, yön ve ölçek gibi belirli özellikler bulunmalıdır.

Grafikler veriler arasındaki ilişkilerin çizgilerle gösterildiği çizgi grafikler, yükseklikleri ile ayırt edilen, insan sayıları gibi süreksiz veriler için kullanılan sütun grafikler, sürekli ve süreksiz verilerin göreli olarak sunulmasında kullanılan, daire içindeki dilimlerin büyüklükleri ile verilerin birbirinden ayrıldığı daire grafikler ve bunların dışındaki grafiklerdir.

Ders kitaplarında ya da eğitsel her türlü zeminde kullanılacak fotoğraflar ko­nuyu açıklayıcı ve net olmalıdır. Bazı konuların anlatımında resimlemeler, çizimler ya da tablolar yeterli olmamaktadır. Bazı konuların açıklayacak görseller gerçek yaşamdan gerçek görüntüleri gerektirmektedir. Bu görüntüler de fotoğraflar ile sağlanabilmektedir.

Tasarım, bir ihtiyacı, bitmiş bir ürüne veya bir tasarım çözümüne dönüştüren bir süreçtir. Yaratıcı düşünmeyi gerektiren bu süreç, var olan bir problemi uygulanabilir ve pratik bir çözümle sonuca ulaştırmayı amaçlar.

Birçok çizginin bir arada bulunuşu, tek bir çizgi içerisindeki dönüş ve kıvrımları ile değişik tonların oluşturduğu yüzeyler, bir tasarımda biçimi oluşturan unsurlardır. Bir biçi­min oluşması çizgi ve rengin doğru kullanımı ile gerçekleştirilebilir.

Mesaj, tasarımının konuya hâkim, yaratıcı ve uzman kişiler tarafından yapılması gereği ortaya çıkmaktadır. Ayrıca hedef kitlenin yaş aralığı soyut-somut düşünce seviyesi­ni etkilemektedir. Görsel öğe bilgi mesajını doğru iletebilmeli, estetik değerlere sahip olmalı, hedef kitlenin soyut düşünebilme ve bilişsel düzeyine ulaşabilmeli, net ve özetleyici olmalıdır.

Piaget’in bilişsel gelişim kuramına göre; 6-12 yaş arası çocukların gerçek zihinsel işlemler yaptığı dönem, somut işlemler dönemidir. 11-12 yaştan itibaren yetişkinliğe kadar olan dönem ise soyut problemleri algılamaya başla­dıkları soyut işlemler dönemidir. Bu bağlamda bilişsel gelişim evreleri bireylerin al­gılama düzeylerine etki etmektedir. Araştırmalara göre örneğin 8-12 yaş arası çocuklar görsel öğelerde daha yumuşak ifade biçimleri ile etkileşime geçme­yi tercih etmektedirler.

Kontrast renkleri yan yana kullanıldıklarında birbirlerinin şiddetini ve değerini arttırırlar. Mavi-turuncu, sarı-mor, kırmızı-yeşil kontrast renklerdir.

İllüstrasyon, grafik, diyagram ya da fotoğraf gibi öğeler görsel malzemeleri oluştururlar.

İllüstrasyon, geleneksel çizim ve boya malzemelerinin yanı sıra, fotoğraf, kolaj ve bilgi­sayar teknikleri ile de üretilebilir

Fotoğraf ışık ve gölgenin doğru kul­lanımıyla doğanın gerçekliğini olduğu gibi sunarak, teknik malzeme ile elde edilen kayıtların çoğaltılabilir ve paylaşılabilir olması kısa sürede çoğu alanda tercih edil­mesini sağlamıştır.