Question 1

İçerik kavramı nasıl tanımlanır?

Accepted Answer

İçerik, eğitim amaçlarının gerçekleşmesi için kullanılan bilgi kümeleridir.

Question 2

İhtiyaç nedir?

Accepted Answer

İhtiyaç, ulaşılmak istenen kazanımlar ile bireylerde var olan durumlar arasındaki farklardır.

Question 3

İhtiyaç türleri nelerdir?

Accepted Answer

İhtiyaç türlerine yönelik kimi araştırmacılar sınıflandırmalar yapmışlardır. Bunların içerisinde Lee ve Roadman (1991) beş tür ihtiyaç türünden söz etmektedirler. Bu ihtiyaç türleri şu biçimde sıralanabilir:

• Normatif ihtiyaç: Normatif ihtiyaç, genellikle uzmanlar tarafından belirlenen bir norm ya da standarta dayalı olarak oluşturulur. Bu standardın altına düşen her birey ya da grubun ihtiyaçları karşılanmalıdır.

• Hissedilen/algılanan ihtiyaç: Bireylerin bir sorunu çözmek için ihtiyaç duydukları şeydir. Algılanan ya da hissedilen ihtiyaçlar, bireylerin bilgilerinden, deneyimlerinden ve çalıştıkları ortamdan etkilenmektedir. Bu ihtiyaçlar, bireyin algıladığı, ifade ettiği, neyi bilmediğini bildiği ihtiyaçlardır.

• Açıklanan ya da talep edilen ihtiyaç: Birey- lerin daha etkin ya da verimli performans göstermeleri için üst düzey yönetimin belirlediği ihtiyaçlardır.

• Karşılaştırmalı ihtiyaç: Bir kuruluştaki aynı görevi yerine getiren iki bölüm arasındaki farka dayalı olarak belirlenen ihtiyaçlardır. Başka bir deyişle belli bir standartlara bağlı kalmadan, iki benzer grup ya da bireyin karşılaştırılmasıyla tanımlanan ihtiyaçlardır.

• Beklenen ya da gelecekteki ihtiyaçlar: Yüksek düzeyde performans elde etmek için bir kuruluşun öngördüğü ihtiyaçlardır.

Question 4

İhtiyaç belirlenirken genellikle hangi dört adım veya bileşenden söz edilir?

Accepted Answer

Alan yazında ihtiyaç belirlenirken genellikle dört adım ya da bileşenden söz edilir. Bunlar şu biçimde sıralanabilir:

Amaçlar oluşturmak ve onları önem derecesine göre sıralamak, istenenleri belirlemek,
Her amacın var olan durumunu ya da var olan koşullarını belirlemek,
Amaçlar ile var olan durum arasındaki tutarsızlıkları belirlemek ve analiz etmek,
Tutarsızlıkları öncelik sırasına dizmek. Öncelikli tutarsızlıklar, ihtiyaç alanlarını oluşturmak.

Question 5

İhtiyaç analizi ne demektir?

Accepted Answer

İhtiyaç analizi, öğretimi ve öğretimi alan ya da alacak olan öğrenenlerin mevcut durumu ile olması gereken durumu arasındaki farkın, başka bir deyişle “nedir?” ile “ne olmalıdır?” arasındaki farkın belirlenerek, bu farkın değerlendirilmesi için izlenen süreçtir.

Question 6

İhtiyaç analizi neden önemlidir?

Accepted Answer

İhtiyaç analizi; kaynakların doğru bir biçimde kullanılmasını sağlaması, sorunların çözümünde önemli veriler sunması ve verilen eğitimlerin yeterliliklerinin ortaya konması bakımından önemlidir.

Question 7

İhtiyaç belirlemeye yönelik üç aşamalı planda hangi aşamalar yer almaktadır?

Accepted Answer

İhtiyaç analizi aşamaları ön belirleme (keşfetme), belirleme (veri toplama) ve son belirleme (kullanım) aşamalarından oluşmaktadır.

Question 8

Alan yazında yaygın olarak kullanılan ihtiyaç analizi aşamaları hangileridir?

Accepted Answer

Ayrıntılı biçimde düzenlenen üç aşamalı yapı ile birlikte alan yazında yaygın olarak kullanılan ihtiyaç analizi aşamaları aşağıdaki gibidir:

Aşama 1. Hazırlık

Aşama 2. Bilgi Toplama

Aşama 3. Bilgilerin Analizi

Aşama 4. Sonuçların Analizi

Question 9

İhtiyaç analizinin ilk aşamasında neler yapılır?

Accepted Answer

İhtiyaç analizi sürecinde hazırlık aşaması belirleyici özelliğe sahiptir. Bunun nedeni diğer tüm aşamaların hazırlıklarının bu aşamada gerçekleştirilmesidir. Başka bir deyişle bu aşamada yapılan bir hata tüm aşamaları etkileme özelliğine sahiptir. Bu aşama, çalışmanın ve çalışmada yer alacak kişilerin belirlenmesi sürecini kapsar. Aynı zamanda bu aşamada bilgi toplama kaynakları belirlenerek, bilgi toplama ilkelerinin geliştirilmesi ve önceliklerin belirlenmesi söz konusudur. Hazırlık aşamasında iletişim çok önemlidir. Buna göre, amaçlar belirlenip eylem planı yapılır. Bu planda ihtiyaç analizi çalışmasını kimler yapacak, hangi sorular yöneltilecek, sorular nasıl sorulacak, sorular kimlere yöneltilecek, bilgi toplama nasıl bir programda, ne kadar sürede gerçekleştirilecek, sonuçları kim inceleyip yorumla- yacak, ilgili kişiler kim olacak ve sonuç hakkında ilgili kişilerin bilmesi gereken konular neler olacak sorularına yanıt aranır.

Question 10

İhtiyaç analizinin ikinci aşaması olan bilgi toplama aşamasında neler yapılır?

Accepted Answer

Bilgilerin nasıl toplanacağına ilişkin ayrıntılı planlamanın yapıldığı aşama bilgi toplamadır. Hazırlık aşamasından farklı olarak ihtiyaç analizi sürecinin amaçlarına göre hazırlanan sorular, ihtiyacı belirlenecek kurumun misyonu, vizyonu ve hedefleri dikkate alınarak yeniden yapılandırılır. Bilgilerin gerçek anlamda toplanması, düzenlenmesi, sıralan- ması, gruplanması, bilgilerin/verilerin dosyalanması ve saklanması işlemleri bu aşamada gerçekleştirilir. Toplanan bilgiler çalışma örneklerine, programla ilgili araçlara, kayıtlara ve yönelik olmalı ve etkili ve verimli biçimde kullanılabilmelidir.

Question 11

ihtiyaç analizinin üçüncü aşaması olan bilgilerin analizi aşamasında neler yapılmaktadır?

Accepted Answer

Bilgilerin analizi aşamasında kullanılan veri toplama tekniğine göre bilgiler analiz edilir. Bu bölüm ayrıştırma, tanımlama, sıralama, bulguların yorumu, ihtiyacı ortaya çıkarmaya yönelik çalışmaları içerir. Tüm bilgiler gözden geçirilerek, sorunlar, koşullar ve yeni gelişmeler değerlendirilir. Bu bağlamda şu sorulara yanıt aranır:

Eğitimden beklentiler nelerdir?
Beklenen hedeflerden hangileri gerçekleşmiş, hangileri gerçekleşmemiştir?
Hangi etkenler davranışların kazanılmadığını belirler?
Etkili davranışların kazanılması için başka neler yapılabilir?

Bilgilerin analizi aşamasında maliyet analizi, kapsam analizi, farklar analizi, betimsel istatistik gibi yollardan yararlanılabilir. Bu bağlamda ihtiyaçlar önceliklerine göre sıralanırken; mevcut durum ile hedeflenen durum arasındaki farklılığın boyutu, her ihtiyacı karşılamaktan etkilenecek insanların sayısı, ihtiyacın ciddiyeti ve önemi, bir hedefle birçok ihtiyacın karşılanıp karşılanamadığı, ihtiyaç karşılanmadığında olacak durumlar, hangi ihtiyacın önceliğinin giderileceği, gerekli araçlar ve alınacak destekleri dikkate alınır.

Question 12

İhtiyaç analizinin dördüncü aşaması olan sonuçların analizi aşamasında neler yapılır?

Accepted Answer

Sonuçların analizi aşamasında toplanan veriler analiz edildikten ve yorumlandıktan sonra, bulguları raporlamak gerekmektedir. Bu aşamada araştırmacı, bulguları gözden geçirir, olası neden-sonuç ilişkileri kurar ve elde ettiği sonuçları ve bu sonuçlara ilişkin çözüm içeren önerileri raporlaştırır. Raporda hazırlığın nasıl yürütüldüğü, hangi yöntemin neden seçildiği; ihtiyaç analizinin nasıl yapıldığı ve en önemlisi analizden ortaya çıkan olası neden-sonuç ilişkileri ve bu ilişkilerin ele alınabileceği çözümler yer almalıdır. Rapor basit, anlaşılır ve doğru biçimde oluşturulmalıdır. İhtiyaç analizi süreci tamamlandıktan sonra ilgili rapor ile ilgili ya raporu kabul etmek ya da bir şey yapmamak ya raporu kabul edip, programdaki diğer süreçlerin başlamasına olanak tanımak ya da raporu kabul etmek (ihtiyacın varlığını kabul etmek) ama daha başka kurum ve kuruluşlardan bilgi toplama yolunu seçerek, süreci uzatarak diğer aşamalara geçilmesini engellemek seçeneklerinden birisi seçilir ve uygulamaya konulur.

Question 13

İhtiyaç analizi yaklaşımları nelerdir?

Accepted Answer

İhtiyaç analizlerinin belirlenmesine yönelik olarak görev tanımlarının yapılması, iş analizlerinin hazırlanması ve çalışanların mesleki niteliklerinin belirlenmesi gereklidir. Bu nedenle ihtiyaç analizinin etkili biçimde yürütülmesi doğru ve yerinde yaklaşım ya da tekniklerin seçilmesine bağlıdır. İhtiyaç analizinde bilinen kimi yaklaşımlar vardır. Bu yaklaşımlar içerisinde en yaygın olanları farklar yaklaşımı, betimsel yaklaşım, analitik yaklaşım ve demokratik yaklaşımdır.

Question 14

İhtiyaç analizinde farklar yaklaşımı neyi ifade etmektedir?

Accepted Answer

Farklar Yaklaşımı : Bu yaklaşımda gözlenen (var olan) başarı ile beklenen başarı karşılaştırılır. Bu iki durumun karşılaştırılması sonucu elde edilen fark, eğitim gereksinimini belirler. Bu farkın boyutu, uygulanan programlarda eksikliklerin/tutarsızlıkların varlığını ya da yokluğunu belirlemeye yardımcı olur. Normlardan ve standartlardan yararlanılarak ihtiyaçtan doğan problemin ortadan kaldırılması yolları aranır. Örneğin bir sınıfta sınav sonuçlarının (mevcut durum), dersin amaçları (olması gereken) ile karşılaştırılıp farkların belirlenmesi bu yaklaşıma örnektir.

Question 15

İhtiyaç analizinde betimsel yaklaşım nedir?

Accepted Answer

Betimsel yaklaşım eğitim yaşantılarından ortaya çıkan durumla ilgilidir. Bu nedenle betimsel yaklaşımda ihtiyaç, şu anda var olan bir özelliğin, nesnenin, kuralın ya da dersin vb. yokluğunun, eksikliğinin sonucu ortaya çıkan zarar ile varlığının sonucu sağlayacağı yarar karşılaştırılarak belirlenir. Örneğin bir İngilizce kursundaki öğrencilerin hepsinin fikirleri doğrultusunda, konuşma becerileri ders saati süresinin arttırılması bu yaklaşım bağlamında düşünülebilir.

Question 16

Analitik yaklaşım ihtiyaç belirleme sürecinde neler dikkate alınarak incelenmektedir?

Accepted Answer

Analitik yaklaşım ihtiyaç belirleme sürecinde yeterlikler, ilgili beceri ya da öğrenme alanıyla ilgili beklentiler, ulusal ve uluslararası uygulamalar ya da yönelimler dikkate alınarak incelenmektedir

Question 17

İhtiyaç analizinde yararlanılan teknikler hangileridir?

Accepted Answer

İhtiyaç analizinde çeşitli tekniklerinden yararlanır. İhtiyaç analizinde kullanılan bu teknikler aynı zamanda araştırma yolları ya da teknikleridir. Bu tekniklerden biri ya da birkaçı ayna anda kullanılabilir. Bunlardan en çok kullanılanlar şu biçimdedir: Delphi (Anket Geliştirme) Tekniği Progel (Dacum) Tekniği Meslek (İş) Analizi Tekniği Gözlem Tekniği Kaynak Tarama Görüşme Anket Bilgi Testleri

Question 18

İhtiyaç analizinde analitik yaklaşım nedir?

Accepted Answer

Analitik yaklaşımda ihtiyaç, bilimsel ve teknolojik gelişmelere bağlı olarak gelecekte ortaya çıkma olasılığı olan durumlardan yararlanarak belirlenir. Bir durumla ilgili var olan du- ruma ait bilgilerden yararlanılır ve geleceğe yönelik varsayımlarda bulunulur. Eleştirel düşünce bu yaklaşımda önemli bir role sahiptir. Belirli olanlardan yoksunluk durumlarında ihtiyaç belirlenmektedir. Doktorluk mesleğinin ileride gereksinim duyabileceği yeterliliklerin belirlenmesi ve Tıp fakülteleri programları için bilgi toplanması bu yaklaşıma örnek olarak verilebilir.

Question 19

İhtiyaç analizinde demokratik yaklaşım neyi ifade eder?

Accepted Answer

Demokratik yaklaşımda ihtiyaçlar, ihtiyacı belirlenecek grubun (örneğin öğretmenler) ya da o grubun eğitim ihtiyaçlarını bilen kişilerden oluşan grubun (örneğin, akademisyenler, öğretmen yetiştirme genel müdürlüğü temsilcileri, eğitim sendikaları vb.) çoğunluğunun belirlediği, gözlemlediği ya da ön gördüğü eksiklikler ya da tutarsızlıklardır. Başka bir deyişle, toplumdaki baskı gruplarının istekleri ön plandadır. Bu süreçte değiştirme ve yön verme istekleri ihtiyacı belirler. Bu yaklaşımın en önemli özelliği çok sayıda insanın ihtiyaç analizi içinde olması insan ilişkileri ve halkla bütünleşme içinde olmasıdır. Dolayısıyla ihtiyaçlar grubun çoğunluğunun istekleri doğrultusunda belirlenir. Mobil cihazların kullanımının gelecekte artacağı varsayımı ile mobil ders içerikleri geliştirilmesinin düşünülmesi örnek olarak verilebilir.

Question 20

Delphi tekniği nedir?

Accepted Answer

Delphi, konuyla ilgili uzmanlar grubunun, akılcı ve yazılı bir yaklaşımla ortak görüşlerinin alınmasıdır.

Question 21

Delphi tekniğinin en belirgin özelliği nedir?

Accepted Answer

Delphi tekniğinin en belirgin özelliği ve başarısının anahtarı katılımda gizliliğin olmasıdır.

Question 22

Progel (Dacum) tekniği nedir?

Accepted Answer

Bir mesleğin ya da uzmanlık gerektiren bir konu alanının beceri profilinin ortaya çıkarılması yoluyla ihtiyacın belirlenmesi Progel (Dacum) tekniği olarak tanımlanır.

Question 23

Progel (Dacum) ile Delphi tekniği arasında ne gibi farklar vardır?

Accepted Answer

Progel (Dacum) tekniği, uygulama ve biçim bakımından en çok Delphi tekniğine benzemektedir. Ancak, aralarında önemli farklar bulunmaktadır. Progel(Dacum) ile Delphi arasındaki en büyük fark, Progel(Dacum) grup iletişimini ön plana çıkarırken, Delphi katılımcıların birbirlerini etkilemelerinin önüne geçmeye çalışır. Delphi tekniğinde katılımcıların birbirleri ile iletişim kurmasını engellemek önemli iken, Progel(Dacum) tekniğinde elde edilen sonuçlar, katılımcıların iletişimi ile oluşturulur. Delphi tekniğinde bağımsız düşünce önemli iken, Progel(Dacum) uygulamasında fikir birliği önemlidir. Delphi tekniği ile elde edilen verilerin farklılık göstermesi, çeşitliliği önemli iken Progel(Dacum) tekniğinde fikir birliğine varılması, tek bir fikir üzerine yoğunlaşılması ön plandadır.

Question 24

Meslek (iş) analizinin işlem basamakları nelerdir?

Accepted Answer

Meslek (iş) analizinin işlem basamakları şu biçimde sıralanabilir:

Mesleğin belirlenmesi
Mesleğe ilişkin kaynakların gözden geçirilmesi
İş ve işlem basamaklarının taslak listesinin hazırlanması
Taslak listenin gözden geçirilmesi
Araştırmada kullanılacak aracın geliştirilmesi
Meslekte çalışanların belirlenmesi
Örneklem planı geliştirme ve tasarım anali- zi yapma
Aracı uygulama
Bilgileri inceleme ve değerlendirme
İş envanteri çıkarma ve düzenleme
Yapılan çalışmaları raporlayıp program geliştirme için kullanma

Question 25

Gözlem nedir?

Accepted Answer

Gözlem, ihtiyaç duyulan verileri doğrudan ve ilk elden veri elde etme olanağı sağlayan tekniktir.

Question 26

Gözlem, hangi koşullar gerçekleştirilirse güvenilir sonuçlara ulaşmada etkili olur?

Accepted Answer

Gözlem, belirli bir araştırma sorusu doğrultusunda sistematik, hassas ve kontrollü bir şekilde gerçekleştirildiğinde güvenilir sonuçlara ulaşmada etkili bir veri toplama tekniğidir.

Question 27

Kaynak tarama tekniği hangi biçimlerde gerçekleştirilir?

Accepted Answer

İhtiyaç analizi sürecinde önemli veri toplama tekniklerden bir diğeri kaynak taramadır. İhtiyaç belirleme sürecinde kaynak tarama alanyazın incelemesi ve doküman incelemesi biçiminde gerçekleştirilir.

Question 28

Görüşme tekniği nedir?

Accepted Answer

En etkili ihtiyaç analizi yaklaşımlarından olan görüşme, en az bir görüşmeci ve katılımcı arasında, önceden belirlenmiş amaçlar doğrultusunda etkileşimli veri toplama tekniği olarak ifade edilebilmektedir.

Question 29

Görüşmenin değerlendirilmesi sürecinde kuralların katılığına göre görüşme türlerinin ne gibi avantaj ve dezavantajları vardır?

Accepted Answer

Görüşmenin değerlendirilmesi sürecinde, görüşmecinin hareket özgürlüğünün olması sebebiyle yapılandırılmamış görüşmeleri değerlendirmek oldukça zorlayıcı olabilmekte iken, daha katı kuralların uygulandığı yapılandırılmış görüşmelerde değerlendirme süreci daha kolay yapılabilmektedir. Yarı-yapılandırılmış görüşmeler için hem belli bir hareket özgürlüğü sağladığı, hem de yapılandırılmamış görüşmelere göre değerlendirme sürecinin daha kolay olduğu söylenebilir

Question 30

Görüşme sorularının hazırlanması sürecinde nelere dikkat edilmelidir?

Accepted Answer

Görüşme sorularının hazırlanması sürecinde dikkat edilmesi gerekenler şu biçimde sıralanabilir:

• Anlaşılırlık

• Odaklı(spesifik) sorular

• Açık uçlu sorular

• Çok boyutlu soru sormaktan kaçınma

• Alternatif sorular hazırlama

• Farklı türden sorular sorma

• Kolay yanıtlanabilmesi için sorular mantıklı bir biçimde, bütünü bozmadan sıralanmış olmalıdır.

• Soruları geliştirme.

Question 31

Anket ile ölçek arasındaki fark nedir?

Accepted Answer

Anket genellikle ölçek ile karıştırılmaktadır. Ancak bu araçlar birbirlerinden farklıdır. Anketler, birçok bağımsız maddenin bir araya getirilerek sistematik veri toplama aracıdır. Ölçekler birbiriyle ilişkili maddelerin bir araya getirilerek tek boyutlu bilgi toplanmasına yönelik hazırlanan araçlardır. Anketlerde her bir maddenin birbirinden bağımsız olduğu düşünülürse, toplam puan kullanılması uygun olmaz. Ölçekler belirli bir yapıyı ölçmeye yönelik geliştirildiği için ölçeğin genel toplam puanı veya alt boyutlarına ilişkin toplam puanlar elde edilerek bunlara ilişkin daha ileri düzeyde istatistiksel işlemler yapılabilir. Anketlerin geçerliliği uzman görüşüne dayalıdır. Ölçeklerde uzman görüşünün yanında yapı geçerliliği de istatistiksel olarak hesaplanmalıdır.

Question 32

Bilgi testi nedir?

Accepted Answer

Test, bireyin başarısını, yeteneklerini, becerilerini, performanslarını, güdülerini, tutumlarını, beğenilerini, eğilimleri vb. ortaya koymak için hazırlanmış bilgi içerikli sorulardan oluşan formlardır. Bireylerin bilişsel alandaki yeterliklerini ölçmek amacıyla bilgi testleri kullanılmaktadır. Bilgi testleri bireylerin bilişsel yeterlikleri konusunda var olan durumunu belirleyerek, ulaşılması hedeflenen yeterlik düzeyi arasında farklılık olup olmadığının açığa çıkarılmasını sağladıkları için önemli bir işleve sahiptirler. Çoktan seçmeli, doğru yanlış, kısa yanıt gerektiren ölçme araçları vardır. Bu ölçme araçlarının eğitim ihtiyacını belirleme sürecinde bireylerin sahip oldukları yeterliklerin doğru biçimde tanımlanabilmesi amacıyla geçerli, güvenilir ve kullanışlı olması gereklidir.

Question 33

Amaç nedir?

Accepted Answer

Amaç, yetiştirilecek insanda bulunması uygun görülen eğitim yoluyla kazandırılabilir istendik özellikler olarak açıklanabilir.

Question 34

Eğitimde amaçlar neden önemlidir?

Accepted Answer

Eğitim süreçleri açısından bakıldığında amaç konusu oldukça önemli bir yere sahiptir. Amaçların neden önemli olduğu şu biçimde açıklanabilir:

Uygun öğrenme yaşantılarının seçilmesine yardımcı olur.
Öğrenciye nasıl bir eğitimden geçeceği konusunda önceden bilgi edinme olanağı sağlar.
Değerlendirme ölçütleri konusunda bilgi sağlanmasına yardımcı olur.
Öğreticiye güven verir.

Question 35

Amaç yazım yaklaşımları nelerdir?

Accepted Answer

Alanyazında farklı amaç yazım yaklaşımlarından söz edilmektedir. Bunlar, modüler amaç yazma yaklaşımı, yeterliğe dayalı amaç yazma yaklaşımı ve aşamalı amaç yazma yaklaşımı olmak üzere üç türlüdür.

Question 36

Amaçların aşamalı sınıflandırmasında hangi alanlar yer almaktadır?

Accepted Answer

Amaçların alanlara göre aşamalı sınıflaması ile ilgili olarak Bloom ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilen Bloom Taksonomisi en bilinen sınıflamadır. Bu sınıflamada amaç alanları bilişsel, duyuşsal ve psikomotor ya da devinişsel alan olarak gösterilmiştir. Her üç alanda da davranışlar kolaydan zora sıralanmıştır.

Question 37

Bilişsel, duyuşsal ve psiko-motor alanlar neyi ifade etmektedir?

Accepted Answer

Bilişsel alan, zihinsel öğrenmelerin çoğunlukta olduğu ve zihinsel yetilerin geliştirildiği alandır.

Duyuşsal alan sevgi, nefret, korku, ilgi, tutum gibi duygusal yönlerin baskın olduğu alandır.

Psiko-motor ya da devişsel alan ise zihin kas koordinasyonun birarada kullanıldığı alandır.

Eğitici İçerik Tasarımı — Ünite 1 Soru-Cevap