Sürdürülebilir Grafik Tasarım — Ünite 5 Soru-Cevap

Grafik tasarımcıların mesleki sorumlulukları ve tasarım öncelikleri ilk olarak 1963 yılında Ken Garland tarafından kaleme alınan ve 20 tasarımcının altına imza attığı, “Önce Öncelikler” (First Things First) manifestosu ile vurgulanmıştır.

Grafik tasarımcıların mesleki yükümlülüklerinin bir parçası kabul edilen sosyal sorumluluk kaygısı gerek basılı gerekse dijital üretim tekniklerinin seçimi ve uygulanmasına yönelik tüm aşamalarda sürdürülebilirlik kavramını göz önünde bulundurmayı gerektirir.

Basılı grafik ürünlerde formata ilişkin kararlar ölçü, ürün tipi, baskı yöntemi gibi fiziksel unsurlardan oluşurken, dijital grafik ürünlerde bu kararlar dosya formatı, depolama şekli gibi dijital ortama dair kavramları barındırır.

Ofset baskı, serigrafi, gravür, tipo baskı, püskürtmeli yazıcılar ya da lazer baskı, baskı türlerinden yalnızca bazılarıdır.

Ticari amaçlı başlıca baskı yöntemleri, ofset litografi, tipo baskı, fleksografi ve serigrafidir.

Tıpkı tipo baskı gibi yükseltilmişbir baskı yüzeyi kullanan flekso baskı yöntemi, tipo baskıdan farklı olarak çok yüksek hızlı bir döner çalışma sistemine sahiptir.

Çok ince ve küçük gözenekli bir kumaş, çerçeveye gerilir. Her farklı baskı ve kimi zaman her bir farklı renk için ayrı ayrı hazırlanan bu çerçeveye, ışığa duyarlı emülsiyon yardımıyla baskı için kullanılacak imaj pozlandırılır. Pozlandırmanın ardından yapılan yıkama işlemi sonucunda baskı oluşturmayacak alanlardaki gözenekler emülsiyonun sertleşmesi ile tıkanır, baskı elde edilecek gözeneklerdeki emülsiyon akıp gider. Böylece baskıda kullanılacak kalıp hazırlanmış olur.

Kalıba ihtiyaç duymayan dijital baskı yöntemlerinin, geleneksel baskı yöntemlerine kıyasla çevreye daha az zarar verdiğine dair yaygın bir inanış vardır. Ancak bu Dijital baskı tekniği, geleneksel baskı tekniklerinden o kadar büyük farklılıklar gösterir ki, bunların çevre üzerindeki etkilerini karşılaştırmak çok zordur. Baskı makinesinin beklenen kullanım süresi ya da zamanla değiştirilmesi gereken bileşenleri de göz önüne alındığında, bu tekniklerin çevre üzerindeki olası  etkilerinikıyaslamak güçleşir.

Basılı grafik ürünlerde mürekkep ve kâğıt seçimi dışında, sürdürülebilirliğe etki edebilecek diğer
unsurların başında grafik ürünün boyutu, standart kâğıt boyları ve özel ölçü baskılar, katlama, ciltleme ve baskı sonlandırma işlemleri, basılı grafik ürünlerin yaşam döngüsü ve çok amaçlı grafik ürünler gelmektedir.

Fire, bir malın üretim aşamalarında kendiliğinden ya da üretim yöntemi ve teknolojisine bağlı olarak oluşan hammadde azalması olarak açıklanabilir. Baskı sürecinde atık mürekkep ve kâğıt başlıca firelerdir.

Tek kırımlı, iki kırımlı, akordeon gibi birçok katlama yöntemi bulunur. Bu seçeneklerin arasından
hangisinin tercih edileceği, yapılacak tasarımın ihtiyaç duyduğu sayfa sayısına, bilgilerin organize edilme yöntemine ya da izleyicinin tasarımı hangi sırayla takip etmesi istendiğine göre değişiklik gösterecektir.

Gofre, kâğıt üzerinde fiziksel basınç ile oluşturulan kabartma etkisidir (Uçar, 2019).

Selefon Kaplama, üzerine baskı yapılmış olan kâğıt ya da kartonun, baskıdan sonra ince ve şeffaf bir filmle kaplanmasıdır. Bu kaplama baskı yüzeyinin suya ve yıpranma gibi diğer fiziksel etmenlere karşı dayanıklılığını artırır.

Grafik tasarım ürünleri, belli bir amaç ya da ihtiyaca istinaden tasarlanırlar. Bu amaç okuyucuyu bir
konu hakkında bilgilendirmek, bir markayı tanıtmak ya da bir ürünü üretimden son kullanıcıya ulaşıncaya dek dış koşullardan korumak ve bunu yaparken ürünün dikkat çekiciliğini artırmak olabilir.

Vektörel ve raster grafiklerin en önemli farklarından biri, vektörel grafiklerin ne kadar büyütülürse
büyütülsün, görüntü kalitesinin azalmamasıdır. Ayrıca Raster grafik dosyaları piksellerden oluşturulan görüntülerdir. Vektörel grafik dosyalarında piksel yoktur.

Video akışını (streaming) azaltmak, cihazları daha uzun süre kullanmak, kullanılmayan elektronik cihazları doğru şekilde geri dönüşüme kazandırmak, e-posta kutularını düzenli olarak boşaltarak gereksiz depolama alanı kullanımını engellemek, dosyaları mümkün olduğunca yerel olarak depolamak ve çevrimiçi depolama sağlayan bulut benzeri hizmetleri daha az kullanmak, mobil internet bağlantısı yerine yerel ağ bağlantılarını tercih etmek (Myclimate, 2022)

Alınacak doğru tasarım kararları sürdürülebilir grafik tasarıma yaklaşmaya yardımcı olacaktır. Sayfa düzeni, tipografik kararlar hatta doğru tasarlanmış bilgi grafikleri, grafik tasarımında sürdürülebilirliğe katkı sağlayabilir.

Tipografi, en basit şekliyle harfleri ve kelimeleri düzenleme sanatı veya uygulaması olarak tanımlanabilir.

Bilgigrafi, görünenden fazla bilgi ve mesajın profesyonel bir dil ve anlaşılır, hazmedilebilir, açıklayıcı bir biçimle görsel olarak tasarlanmasıdır

Bilgigrafi (infografik) tasarımlar, grafik tasarımın en etkili görsel iletişim kurma araçlarından
biridir. Bu grafikler, büyük miktarlardaki verileri ya da karmaşık bilgileri hızlı ve kolay anlaşılabilir
biçimde görselleştirmeye yarar. Etkili biçimde kullanıldığında yazıyla paylaşıldığında çok uzun bir
anlatım gerektirecek bir bilgiyi çok daha küçük bir alan kullanarak görselleştirmeye ve okuyucuya iletmeye yardımcı olurlar. Bu da bilgigrafileri, bilgiyi organize etmek ve okuyucuya kolaylıkla ulaştırmanın yanı sıra daha az tasarım alanı (dolayısıyla daha az kâğıt ve mürekkep) gerektiren bir seçenek hâline getirir.