Sürdürülebilir Grafik Tasarım — Ünite 4 Soru-Cevap

Eko tasarım, planlanan ürünün üretilmesi için gerekli olan hammaddenin elde edilmesinden, fonksiyonel bir ürüne dönüşmesine ve kullanım ömrü sonrasına kadar tüm yaşam döngüsünün tasarlanması olarak tanımlanabilir 

Hammadde

Üretim 

Dağıtım/Perakende

Tüketici Kullanımı 

Geri Dönüşüm 

Çevresel tasarım felsefeleri : yeşil tasarım- eko tasarım ve sürdürebilirlik için tasarım dır. 

Yeşil tasarım  pratik sorunları göz önünde bulundurarak genel tasarım süreciyle daha yakından bütünleşen eko tasarıma evrilmiştir. Daha sonra da eko tasarım, maliyet ve kalite gibi diğer rekabet unsurlarının yanı sıra çevresel boyutları da dikkate alarak çevresel ve ekonomik açıdan mükemmel ürünler tasarlamayı, üretmeyi ve satmayı amaçlayan bir ürün geliştirme stratejisi olan sürdürülebilirlik için tasarıma dönüşmüştür

Daha iyi tasarım ile ürünün tüm yaşam döngüsü boyunca çevresel etkilerin azaltılmasıdır.

Ürüne ait kalite, fiyat, güvenlik gibi faktörlerle birlikte çevresel etkisinin de hesaplanmasıdır.

Üretilecek olan ürünün henüz hammadde aşamasındayken çevreye etkisinin araştırılması ve üretim sürecinin bu şekilde planlanmasıdır.

Sosyal ve kültürel yönden kabul görebilecek yeni önerilerin, teknik olarak mümkün, çevre için mecburi olanlarını birleştiren bir tasarım faaliyetidir.

“Sürdürülebilirlik, temelde ekoloji ve ekolojik sistemlerin fonksiyonlarını, süreçlerini ve üretkenliğini gelecekte de devam ettirebilme yeteneği olarak algılanmaktadır.

Geleceği tüketmek adına çözümlerin anlık değil kalıcı olmasını hedefleyen bir varoluş biçimidir (Ateş, s.106-107, 2013). Aynı zamanda Manfred Max Neef’in de dediği gibi “gelecek kuşakların ihtiyaçlarını karşılamakla ilgilidir.”

EkoTekrarTasarım (EcoReDesign): Var olan bir firmada, var olan üretim metodu ve ürünün tekrar gözden geçirilmesi üzerine odaklanılmasıdır. Bu yöntem 1994’te çıkan ve ilk eko tasarım kılavuzlarından olan söz (promise) yaklaşımıdır.

EkoTekrarTasarım (EcoReDesign), 

Eko-Kıyaslama (Eco-Benchmarking)

Eko Yenileşim (Eco Inovasyon)

Eko-Kıyaslama (Eco-Benchmarking): Piyasada var olan ürünlere bakarak çoğu firma rakiplerinin çevresel etkisi yüksek ürünlerini iyileştirmelerle daha makul ürünlere dönüştürerek üretmek isterken, pratiği kolay olan eko kıyaslama yaklaşımı benimsemektedirler.

Eko Yenileşim (Eco Inovasyon): Çevresel ve ekonomik faydaları yüksek olan kökten yenilikçi ürünler üretmek için tüm bunların ötesinde yöntemlere ihtiyaç duyulmuştur. Bu sebeple ortaya çıkan eko yenileşim yaklaşımının yenilikçi ürünler ve servisler için bazı alt yaklaşımları vardır: Sürdürülebilir enerji teknolojileri veya yeni sürdürülebilir malzemeler gibi konuların tasarıma dâhil edilmesidir 

1. İyi tasarım yenilikçidir.

2. İyi tasarım bir ürünü kullanışlı kılar.

3. İyi tasarım estetiktir.

4. İyi tasarım bir ürünü anlaşılır kılar.

5. İyi tasarım göze batmaz.

6. İyi tasarım dürüsttür.

7. İyi tasarım uzun ömürlüdür.

8. İyi tasarım en ince ayrıntısına kadar eksiksizdir.

9. İyi tasarım çevre dostudur.

10. İyi tasarım mümkün olduğunca az tasarımdır 

Tasarımcı, bir ürünün kullanım süresi ve çevresel etkisi hakkında bilgi sahibi olmalıdır; örneğin üretimi düşünmeden önce tasarımcı ürün yaşam döngüsünün bu aşamalarına odaklanmalıdır.

Tasarımcı üretim sonrası çevresel etkileri en aza indirmek için nereye odaklanacağını bilmelidir.

Tasarım sonuçlarının genel olarak biraz olumsuz bir etkisi olacaksa, tasarımcının tüm yaşam döngüsü boyunca birçok potansiyel etkiyi göz önünde bulundurması gerekir. Bu, malzeme çıkarma ve üretim, üretim, kullanım ve kullanım ömrü sonunda tasarımın çevre ile nasıl etkileşime girdiğini düşünmek anlamına gelir.

Yeşil parlaklık (Greenwashing) olarak da adlandırılan yeşil yıkama, halkı bir kuruluşun ürünlerinin, amaçlarının ve politikalarının çevre dostu olduğuna ikna etmek için yeşil PR (Green PR/ Green Public Relations) ve yeşil pazarlamanın aldatıcı bir şekilde kullanıldığı bir reklam veya pazarlama dönüşü biçimidir.

Eko etiketler, ürünlerin üretim ve kullanım aşamalarında diğer ürünlere kıyasla çevreye daha az zarar verdiği düşünüldüğü takdirde ürünlere eklenen etiketlerdir. Günlük yaşamda kullanılan ürünlerin çevreye etkilerini ve sürdürülebilirliğini gösteren işaretlerdir.

Eko etiketleme ile tüketicilerin çevreye zarar vermeyen ürünleri tercih etmesi sağlanırken, üreticilerin de çevreye duyarlı üretim gerçekleştirmesi amaçlanmıştır.

Tip I eko etiket, üçüncü şahıs onaylı çevresel etiketleme olarak tanımlanabilir. Tip I eko etiketler çoklu ölçütleri temel alır. Üçüncü şahıslar tarafından belgelenmiş çevresel etiketleme programları ISO 1424’te uyumlu olarak sürdürülür. Şirketler uyumluluklarını kendileri ilan ederler ve ideal olarak yeterli üçüncü şahıslar tarafından onaylanmalıdır (Ecospecifier Global, 2013). Üçüncü şahıs olarak adlandırılan kavram ne üretici ne de tüketici olmayıp, şirket ya da organizasyonları ifade etmektedir.

Tip II eko etiketi, üreticiler ve ürün sağlayıcılar tarafından bildirimde bulunup, çevresel yeterlilikleriyle ilgili söylemleri belgelendiren programlardır. Etikette, bağımsız olarak değerlendirilip doğrulanmış, kaynak olarak tanımlanmış ve belirlenmiş kriterler kullanmazlar. Üç etiket türü içinde en az bilgi veren etiket oldukları söylenebilir.

Etiket, hükümetlerin, genellikle tüketicinin korunması yönetmeliğine göre olan iddialarını düzenlemektedir. 

Dürüst ve doğru olmak,

Ürün ve sürecin belirli kısımlarının detaylandırılması,

Halkın anlayabileceği kullanım dili,

Ürün yararının ve öneminin açıklanması,

İddianın kanıtlaması 

Tip I eko etiket kapsamında olan:  Blue Angel (Almanya), EU Ecolabel (Avrupa Birliği), Eco-Mark (Japonya) ve Çevre Etiketi (Türkiye) 

Tip II eko etiket kapsamında olan:  Energy Star (ABD), WaterSense (ABD), SCS Recycled Content (ABD)

Eko Tip III kapsamında olan:  Global GreenTagCertified (Avustralya), Climatop (İsviçre)

Tip III eko etiketlerin çevresel söylemleri, aynı işlevi yerine getiren ürünler arasında karşılaştırmalar yapmak ve ürünün yaşam döngüsü sürecinde sayısal, çevresel bilgileri sunmak olarak tanımlanabilir.

Ek çevre bilgileri ISO 14040 standartları serisi ve uygun olarak bağımsız doğrulanmış yaşam döngüsü değerlendirmesi LCA (Life Cycle Assessment/Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi) verileri, yaşam döngüsü envanter analizi LCI (Life Cycle Inventory/Yaşam Döngüsü Analizi) veri veya bilgi modüllerine dayanmaktadır.

Önceden belirlenmiş parametreler kullanılarak geliştirilmiştir.

Şirket veya şirketler, sanayi sektörü veya ticaret birliği, kamu yetkilileri, kurum ya da bağımsız bir bilimsel kurum veya başka bir kuruluş bir grup olarak bir program operatörü idaresine tabidir